UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sidło

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. sidło
 sidła
D. sidła
 sideł
C. sidłu
 sidłom
B. sidło
 sidła
N. sidłem
 sidłami
Ms. sidle
 sidłach
W. sidło
 sidła

Inne uwagi

Zwykle lm

Pochodzenie

psł. *sidlo 'pętla (zwłaszcza do chwytania ptaków, zwierzyny)'

Nazwa narzędzia z przyrostkiem *-dlo od niezachowanego realnie psł. czasownika *siti [< *sei-] 'wiązać'

1. na zające

Definicja

pułapka wykonana z metalu, drutu lub sznurka, zaciskająca się samoistnie na nodze lub innej części ciała zwierzęcia, które się w niej znalazło, zakładana nielegalnie przez kłusowników

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wnyk
hiperonimy:  matnia

Połączenia

  • sidła i potrzaski, sidła i pułapki, sidła i wnyki
  • stawiać, zakładać sidła

Cytaty

Ponad 500 wnyków i innych urządzeń kłusowniczych znajdują co miesiąc myśliwi i straż łowiecka w wielkopolskich lasach. W ubiegłym roku zlikwidowano blisko 7,5 tys. tych narzędzi. W sidłach znaleziono ponad 400 zamęczonych zwierząt.

źródło: NKJP: NBA BAS AK RED SAGA PMK: Z Wielkopolski i Poznania, Gazeta Poznańska, 2002-03-22

Spacerowałem ostatnio po lesie i natrafiłem na metalowe sidła - zadzwonił do nas jeden z czytelników. - Nie rozumiem, jak ludzie mogą być tak okrutni i narażać zwierzynę na cierpienia.

źródło: NKJP: (aw): Zwierzęta w potrzasku, Dziennik Bałtycki, 2000-03-14

Gajowi i on sam uganiali się dniami i nocami po lesie, zbierając sidła i tropiąc kłusowników oraz postrzeloną zwierzynę, co nie przysparzało im przyjaciół.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

Łapał też raki, chwytał w sidła kuropatwy i zające [...].

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

Może jakiś urwis postawił w tym miejscu sidło?... Sidło, jak na ptaszki?

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1952

Składnia

bez ograniczeń + sidło +
(na CO)

2. nałogu

Definicja

niekorzystna sytuacja, z której trudno wybrnąć, scharakteryzowana dokładniej (okoliczności, przyczyny, sprawca sytuacji) sąsiadującym rzeczownikiem lub przymiotnikiem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pułapka

Połączenia

  • policyjne, własne sidła; sidła diabelskie, szatańskie
  • sidła policji; miłości, nałogu, zła; diabła, szatana
  • zastawić/zastawiać sidła
  • uwolnić się, wyrwać się z sideł
  • popaść, wpaść/wpadać, złapać w sidła

Cytaty

Piłkarski Śląsk Wrocław z miesiąca na miesiąc jest coraz bardziej zadłużony. Teraz znalazł się w sidłach pożyczki...

źródło: NKJP: Michał Karpiński: Historia krachu, Gazeta Wrocławska, 2001-08-24

W owym czasie nie było dla niej większej tortury niż towarzyskie pochlebstwa, ale wpadła we własne sidła, bo im bardziej o siebie dbała, chcąc udowodnić Maurycemu, że jest idealną towarzyszką jego życia, im staranniej dobierała stroje, tym więcej ich słyszała [...].

źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Krakowska żałoba, 2006

Jedne wcale nie myślą o tym, co stanie się wkrótce, żyjąc chwilą obecną. Inne są przekonane, że ich uczucie zdziała cuda – podrywacz raz na zawsze skończy ze swoimi podbojami. Z reguły jedne i drugie cierpią, gdy zostaną już porzucone. Chyba, że wcześniej same wyrwą się z sideł nałogowego podrywacza, przerywając w ten sposób pasmo jego „zwycięstw”.

źródło: NKJP: ama: W sidłach podrywacza, Trybuna Śląska, 2003-12-29

Teoria ewolucji chroni ludzi mądrych przed sidłem religii!

źródło: Internet: wiadomosci.onet.pl

W policyjne sidła trafił wkrótce i drugi z podejrzanych.

źródło: NKJP: rst: Chcieli zabić za 5 tysięcy?, Sztafeta, nr 29/2005

Składnia

bez ograniczeń + sidło +
KOGO/CZEGO
bez ograniczeń + sidło +
JAKIE
Data ostatniej modyfikacji: 07.02.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN