UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wyrżnąć się

rzadziej wyrznąć się

Chronologizacja

1 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII
W postaci: wyrznąć się

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wyrżnę się	wyrżniemy się
2 os.	wyrżniesz się	wyrżniecie się
3 os.	wyrżnie się	wyrżną się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wyrżnąłem się +(e)m się wyrżnął	wyrżnęłam się +(e)m się wyrżnęła	wyrżnęłom się +(e)m się wyrżnęło	wyrżnęliśmy się +(e)śmy się wyrżnęli	wyrżnęłyśmy się +(e)śmy się wyrżnęły
2 os.	wyrżnąłeś się +(e)ś się wyrżnął	wyrżnęłaś się +(e)ś się wyrżnęła	wyrżnęłoś się +(e)ś się wyrżnęło	wyrżnęliście się +(e)ście się wyrżnęli	wyrżnęłyście się +(e)ście się wyrżnęły
3 os.	wyrżnął się	wyrżnęła się	wyrżnęło się	wyrżnęli się	wyrżnęły się

bezosobnik: wyrżnięto się

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wyrżnijmy się
2 os.	wyrżnij się	wyrżnijcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wyrżnąłbym się bym się wyrżnął	wyrżnęłabym się bym się wyrżnęła	wyrżnęłobym się bym się wyrżnęło	wyrżnęlibyśmy się byśmy się wyrżnęli	wyrżnęłybyśmy się byśmy się wyrżnęły
2 os.	wyrżnąłbyś się byś się wyrżnął	wyrżnęłabyś się byś się wyrżnęła	wyrżnęłobyś się byś się wyrżnęło	wyrżnęlibyście się byście się wyrżnęli	wyrżnęłybyście się byście się wyrżnęły
3 os.	wyrżnąłby się by się wyrżnął	wyrżnęłaby się by się wyrżnęła	wyrżnęłoby się by się wyrżnęło	wyrżnęliby się by się wyrżnęli	wyrżnęłyby się by się wyrżnęły

bezosobnik: wyrżnięto by się

bezokolicznik: wyrżnąć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

wyrżnąwszy się

gerundium: wyrżnięcie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wyrżnięcie się	wyrżnięcia się
D.	wyrżnięcia się	wyrżnięć się
C.	wyrżnięciu się	wyrżnięciom się
B.	wyrżnięcie się	wyrżnięcia się
N.	wyrżnięciem się	wyrżnięciami się
Ms.	wyrżnięciu się	wyrżnięciach się
W.	wyrżnięcie się	wyrżnięcia się

odpowiednik aspektowy: wyrzynać się

Pochodzenie

Zob. rżnąć

1. o zębie

Definicja

o zębie: zacząć rosnąć ponad dziąsłem

Warianty

rzadziej wyrznąć się

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Połączenia

ząb, ząbek wyrżnął się; jedynka, dwója wyrżnęła się

Cytaty

Specjaliści orzekli, że trójka się nie wyrżnie, gdyż zawiązek zahaczył się o dwójkę.

źródło: NKJP: Internet

Próchnica atakuje zęby już przed pierwszymi urodzinami malucha, zaraz po wyrżnięciu się mleczaków, a następnie w wieku 4-8 lat.

źródło: NKJP: Paweł Walewski: Recepty z wirtualnej piaskownicy, Polityka, 2005-04-09

Kiedy dziecku wyrzną się pierwsze ząbki, dobrze jest podać mu coś twardszego do przegryzienia, np. skórkę chleba.

źródło: NKJP: (D): Żeby zęby były proste, Dziennik Łódzki, 2001-12-29

2. uderzyć się

Definicja

pot.

uderzyć się samemu

Warianty

rzadziej wyrznąć się

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

Relacje znaczeniowe

synonimy:

rąbnąć się, uderzyć się, walnąć się

Cytaty

	Młyn. Przepiękny. Tak skrzypiał. No cudowne miejsce. Z tego zachwytu wyrżnęłam się w kolano. źródło: Internet: gichta.blog.onet.pl
	I tylko dzięki instynktowi oraz doświadczeniu warszawiaka, przyzwyczajonego do oszczędnego oświetlenia miasta, znalazłem się wreszcie przy schodkach wiodących do hotelu [...]. Na ostatnim stopniu porządnie wyrżnąłem się w piszczel [...]. źródło: Stefan Wiechecki: Piąte przez dziesiąte: wspomnienia warszawskie, 1970 (literaturapolska.wordpress.com)
	Ruszyłam do przodu i prawie od razu potknęłam się o coś. Przeleciałam parę metrów do przodu i wyrżnęłam się o szafkę z książkami. źródło: Internet: wattpad.com
	Wyrznęliśmy się w łeb o sufit. źródło: Internet: wiadomosci.onet.pl

Składnia

wyrżnąć się

w CO + (o CO)

3. upaść

Definicja

pot.

zmienić nagle pozycję ze stojącej na leżącą

Warianty

rzadziej wyrznąć się

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:

przewrócić się, runąć, upaść, wyrżnąć, wytrąbić się, wywalić się, wywrócić się

Cytaty

Zrobiliśmy dziś marsz do strażnicy, gdzie Zdzich się wyrżnął, a i ze mnie o mały włos zostałaby dusza wytrząśnięta nartami i 85 kilogramami żywego mięsa Zdzicha.

źródło: NKJP: Hanna Samson: Miłość reaktywacja, 2004

Pamiętam, jak ojciec i wujkowie nieśli mnie na zmianę na barana w Pieninach, kiedy wyrżnęłam się o korzeń w drodze na Trzy Korony.

źródło: NKJP: Internet

Na przejściu przez tory oboje wyrznęli się i nie mogli wstać. Cud, że pociąg nie jechał.

źródło: Internet: gunsnroses.com.pl

4. wymordować się

Definicja

pot.

wymordować się wzajemnie

Warianty

rzadziej wyrznąć się

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

Relacje znaczeniowe

synonimy:

wybić się, wyciąć się, wymordować się

Połączenia

wyrżnąć się nawzajem, wzajemnie

Cytaty

	Rosja czekała, aż powstańcy wyrżną się z Niemcami. źródło: Internet: sadistic.pl
	W ostatnich latach niejednokrotnie słyszałam od żołnierzy rosyjskich w Czeczenii: my odejdziemy, ale wcześniej tak skłócimy Czeczenów, że się wyrżną między sobą. źródło: NKJP: Krystyna Kurczab-Redlich: Głową o mur Kremla, 2007
	Wiesz dlaczego wymyślono kodeksy prawne? Bo bez nich już dawno wyrżnęlibyśmy się nawzajem bez względu na stopień pokrewieństwa. źródło: NKJP: Radosław Figura: Samo życie, 2010
	Jeszcze trochę i sekciarze wyrzną się wzajemnie. źródło: Internet: wiadomosci.onet.pl

Składnia

	+	wyrżnąć się	+	(z KIM)
Rzpl	+	wyrżnąć się	+

Data ostatniej modyfikacji: 17.02.2019