UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wyżreć

Chronologizacja

1500, SStp
Datacja przybliżona

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wyżrę	wyżremy
2 os.	wyżresz	wyżrecie
3 os.	wyżre	wyżrą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wyżarłem +(e)m wyżarł	wyżarłam +(e)m wyżarła	wyżarłom +(e)m wyżarło	wyżarliśmy +(e)śmy wyżarli	wyżarłyśmy +(e)śmy wyżarły
2 os.	wyżarłeś +(e)ś wyżarł	wyżarłaś +(e)ś wyżarła	wyżarłoś +(e)ś wyżarło	wyżarliście +(e)ście wyżarli	wyżarłyście +(e)ście wyżarły
3 os.	wyżarł	wyżarła	wyżarło	wyżarli	wyżarły

bezosobnik: wyżarto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wyżryjmy
2 os.	wyżryj	wyżryjcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wyżarłbym bym wyżarł	wyżarłabym bym wyżarła	wyżarłobym bym wyżarło	wyżarlibyśmy byśmy wyżarli	wyżarłybyśmy byśmy wyżarły
2 os.	wyżarłbyś byś wyżarł	wyżarłabyś byś wyżarła	wyżarłobyś byś wyżarło	wyżarlibyście byście wyżarli	wyżarłybyście byście wyżarły
3 os.	wyżarłby by wyżarł	wyżarłaby by wyżarła	wyżarłoby by wyżarło	wyżarliby by wyżarli	wyżarłyby by wyżarły

bezosobnik: wyżarto by

bezokolicznik: wyżreć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wyżarłszy

gerundium: wyżarcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wyżarcie	wyżarcia
D.	wyżarcia	wyżarć
C.	wyżarciu	wyżarciom
B.	wyżarcie	wyżarcia
N.	wyżarciem	wyżarciami
Ms.	wyżarciu	wyżarciach
W.	wyżarcie	wyżarcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: wyżarty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wyżarty	wyżarty	wyżarty	wyżarte	wyżarta
D.	wyżartego	wyżartego	wyżartego	wyżartego	wyżartej
C.	wyżartemu	wyżartemu	wyżartemu	wyżartemu	wyżartej
B.	wyżartego	wyżartego	wyżarty	wyżarte	wyżartą
N.	wyżartym	wyżartym	wyżartym	wyżartym	wyżartą
Ms.	wyżartym	wyżartym	wyżartym	wyżartym	wyżartej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wyżarci	wyżarci	wyżarte	wyżarte
D.	wyżartych	wyżartych	wyżartych	wyżartych
C.	wyżartym	wyżartym	wyżartym	wyżartym
B.	wyżartych	wyżartych	wyżartych	wyżarte
N.	wyżartymi	wyżartymi	wyżartymi	wyżartymi
Ms.	wyżartych	wyżartych	wyżartych	wyżartych

odpowiednik aspektowy: wyżerać

Pochodzenie

Zob. żreć

1. o łakomczuchu

Definicja

pot. pejorat.

jedząc łapczywie i niechlujnie, zużyć wszystko lub pozbawić kogoś jedzenia

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z jedzeniem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

wyjeść

Cytaty

	- Paweł, chodź prędko - wołał. - Znowu łupią w moje stanowisko. Rozwalą mi działo, a co gorsza, wiara wyżre mi gulasz tymczasem. źródło: NKJP: Jan Józef Szczepański: Polska jesień, 1955
	On mi wyżarł kiedyś pół lodówki. źródło: NKJP: Internet
	Dobrze, że reszty nie ma, bo by wam zaraz połowę zapasów wyżarli. źródło: NKJP: Ryszard Sługocki: Na przekór i na bakier, 2008
	Nocą, gdy żona spała, wyżarłem starty parmezan z pudełka. źródło: NKJP: Monika Piątkowska, Leszek Talko: Talki w wielkim mieście, 2002
	- Gdy nikt nie widział, wymykałam się do kuchni, aby wyżreć resztki jedzenia i wylizać talerze. źródło: NKJP: Izabela Chmielewska: Nauka jedzenia, Dziennik Bałtycki, 2000-10-06

Składnia

	+	wyżreć	+	CO + (KOMU)
	+	wyżreć	+	CO + (z CZEGO)

2. o zwierzętach

Definicja

pot.

jedząc, zużyć wszystko

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Cytaty

	[...] W Czaczowie i Homrzyskach pojawił się bardzo popularny w Beskidzie Sądeckim niedźwiedź Błażej. Splądrował trzy pasieki i wyżarł z uli miód i czerw, czyli larwy pszczele. źródło: NKJP: (yes): Prądem w Błażeja, Gazeta Krakowska, 2007-07-27
	Potrafiła w nocy rozwalić łapą drzwi do kuchni i wyżreć zapasy [...]. Z początku miśki były wielką atrakcją turystyczną. Zaczęły jednak domagać się jedzenia coraz natarczywiej. źródło: NKJP: Marek Lubaś-Harny: Siwa i inne miśki, Gazeta Krakowska, 2007-06-01
	Owady zaczynają pożerać masę [...] i nie przestają, dopóki nie wyżrą wszystkiego [...]. źródło: NKJP: (X): Sędziwy technik..., Młody Technik, nr 3, 1971
	Resztę ryb wyjadła lub raczej wyżarła ... czapla, która przez całe lato grasowała wokół lustra wody. źródło: NKJP: W.Hagedorny: W Kosinach Bartosowych znaleźli swój dom..., Tygodnik Ciechanowski, 2002-03-16
	Po wydojeniu zostają uwolnione i maszerują w górę strumienia, gdzie mogą zająć się tym, do czego są stworzone - żuciem trawy. Żadna to uczta, bo trawa jest już wyżarta niemal do korzeni [...]. źródło: NKJP: Robert Stefanicki: Nomadzi na Dachu Świata, Polityka, 2007-04-07

Składnia

wyżreć

CO + (z CZEGO)

3. o gryzącym

Definicja

pot.

gryząc, zrobić w czymś dziurę lub spowodować jakieś uszkodzenie w czymś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

synonimy:

wygryźć

Cytaty

Wydrapie mi oczy, odgryzie ucho, wyżre wargę, cokolwiek, byle wstać i z wrzaskiem uciekać w stronę osiedla.

źródło: NKJP: Dawid Kornaga: Gangrena, 2005

- Dziewczyna została zgwałcona i miała wygryziony, wyżarty policzek!

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Głowa Minotaura, 2009

Składnia

wyżreć

CO + (KOMU)

4. o odbierającym

Definicja

pot.

pozbawić kogoś czegoś, m.in. działając nieetycznie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

zabrać

Cytaty

W Polsce wszystko jest możliwe, ktoś nacisnął nie ten guzik i wyżarło mi dziurę na koncie.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Polka, 2001

Weź się do roboty, bo ci wszystko konkurencja wyżre.

źródło: NKJP: Internet

Wyżrą z roboty każdego głupszego od siebie.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

	+	wyżreć	+	CO + (KOMU) + (GDZIE)
	+	wyżreć	+	KOGO + (z CZEGO)

5. o kwasie

Definicja

pot.

przenikając do czegoś lub wbijając się w coś, zniszczyć to

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Cytaty

	Nigdy się tym nie przejmowałem, a teraz poczułem, że jego odchody wyżrą mi dziurę w karoserii, ale nie miałem sił, aby zmyć biały ślad. źródło: NKJP: Tomasz Jastrun: Rzeka podziemna, 2005
	Nawet jeśli jakaś reklama zabełta mi w głowie i kupię proszek, lecz on mi wyżre kołnierzyk, to już go więcej nie kupię. źródło: NKJP: Ewa Winnicka: Wyżarte kołnierzyki, Polityka, 2006-09-30
	Kwas wyżarł duże partie malowidła, między innymi twarz. źródło: NKJP: Andrzej Osęka: Zniknięcie „Danae”?, Gazeta Wyborcza, 1996-10-26
	W biały dzień ktoś posmarował maskę poloneza żrącą substancją. Lakier został wyżarty aż do gołego metalu. źródło: NKJP: Krzysztof Zając: Wojna między sąsiadami..., Express Ilustrowany, 2001-12-12

Składnia

wyżreć

CO + (KOMU) + (w CZYM)

6. o niszczycielu

Definicja

pot.

zniszczyć coś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

zniszczyć

Cytaty

Może jego tu już nie ma, może na tym krześle siedzi zewłok, półtrup, któremu paraliż doszczętnie wyżarł już mózg?

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Nie może pan bezczynnie czekać, aż wirus korupcji, który kolejno zniszczył dwie duże formacje, wyżre także pańskie środowisko [...].

źródło: NKJP: Jacek Żakowski: Raport powyborczy, Polityka, 2005

Składnia

wyżreć

CO + (KOMU)

7. o dymie

Definicja

pot.

podrażnić oczy, gardło lub nos, powodując pieczenie albo łzawienie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

podrażnić

Cytaty

- Daj nam, proszę - rzekłem - chociaż płaszcze, bośmy nadzy i mleka lub wody, bo gardła nam wyżarł popiół, a dym spalił oczy...

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1952

Tytoniowa mgła dawno już wyżarła mi oczy, teraz zdawała się osiadać na mnie, na sprzętach, na ścianach - szarą powłoką.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania 1974-1979, 1979

Kaprawe, przez dym wyżarte oczy, płaczą jej stale same z siebie i wtedy nawet, kiedy się babina zaśmiewa idiotycznie, do rozpuku.

źródło: NKJP: Beata Obertyńska: W domu niewoli, 2005

Składnia

wyżreć

CO + (KOMU)

Data ostatniej modyfikacji: 29.11.2016