Chronologizacja
Na podstawie indeksu haseł.
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zachwieję się |
zachwiejemy się |
|||
| 2 os. |
zachwiejesz się |
zachwiejecie się |
|||
| 3 os. |
zachwieje się |
zachwieją się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zachwiałem się +(e)m się zachwiał |
zachwiałam się +(e)m się zachwiała |
zachwiałom się +(e)m się zachwiało |
zachwialiśmy się zachwieliśmy się +(e)śmy się zachwiali +(e)śmy się zachwieli |
zachwiałyśmy się +(e)śmy się zachwiały |
| 2 os. |
zachwiałeś się +(e)ś się zachwiał |
zachwiałaś się +(e)ś się zachwiała |
zachwiałoś się +(e)ś się zachwiało |
zachwialiście się zachwieliście się +(e)ście się zachwiali +(e)ście się zachwieli |
zachwiałyście się +(e)ście się zachwiały |
| 3 os. |
zachwiał się |
zachwiała się |
zachwiało się |
zachwiali się zachwieli się |
zachwiały się |
bezosobnik: zachwiano się
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zachwiejmy się |
|
| 2 os. |
zachwiej się |
zachwiejcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zachwiałbym się bym się zachwiał |
zachwiałabym się bym się zachwiała |
zachwiałobym się bym się zachwiało |
zachwialibyśmy się zachwielibyśmy się byśmy się zachwiali byśmy się zachwieli |
zachwiałybyśmy się byśmy się zachwiały |
| 2 os. |
zachwiałbyś się byś się zachwiał |
zachwiałabyś się byś się zachwiała |
zachwiałobyś się byś się zachwiało |
zachwialibyście się zachwielibyście się byście się zachwiali byście się zachwieli |
zachwiałybyście się byście się zachwiały |
| 3 os. |
zachwiałby się by się zachwiał |
zachwiałaby się by się zachwiała |
zachwiałoby się by się zachwiało |
zachwialiby się zachwieliby się by się zachwiali by się zachwieli |
zachwiałyby się by się zachwiały |
bezosobnik: zachwiano by się
bezokolicznik: zachwiać się
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
zachwiawszy się
gerundium: zachwianie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zachwianie się |
zachwiania się |
| D. | zachwiania się |
zachwiań się |
| C. | zachwianiu się |
zachwianiom się |
| B. | zachwianie się |
zachwiania się |
| N. | zachwianiem się |
zachwianiami się |
| Ms. | zachwianiu się |
zachwianiach się |
| W. | zachwianie się |
zachwiania się |
odpowiednik aspektowy: chwiać się
Pochodzenie
Zob. chwiać
1. na nogach
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek
Połączenia
- zachwiać się nagle, lekko
Cytaty
|
Pierwszy do łodzi ratowniczej wskoczył oficer, zachwiał się, lecz wnet, oparłszy się o burtę, podbiegł do motoru i nerwowymi ruchami zaczął odkręcać linkę starteru. źródło: NKJP: Adam Bahdaj: Wakacje z duchami, 1962 |
|
|
Paweł pobladł bardzo i zachwiał się na nogach. Prawie osuwając się na ziemię, wsparł się mocno na ramieniu siostrzeńca Barnaby. źródło: NKJP: Jan Dobraczyński: Święty miecz, 1949 |
|
|
Cios nie wydawał się silny, ale głowa Jerzego odskoczyła do tyłu, on sam zachwiał się, po czym runął plecami na schody i zsunął się w dół. źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999 |
|
|
Rower zachwiał się na asfalcie, chłopakowi jednak udało się utrzymać na siodełku. źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski: Wilcza wyspa, 2006 |
2. głowa
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | poruszyć się |
Cytaty
|
Wiśniewski wstał od stołu, popchnął go równocześnie w stronę Juliusza. Filiżanka zachwiała się na spodku. źródło: NKJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004 |
|
|
Płomienie świec zachwiały się, jakby poruszone falą oddechu. źródło: NKJP: Anna Bolecka: Uwiedzeni, 2009 |
|
|
Stęknęło łóżeczko, dziecko się obudziło, lekko zachwiał się żyrandol. źródło: NKJP: Radosław Kobierski: Harar, 2005 |
3. rząd
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Cytaty
|
Poczucie błogiej stabilizacji zachwiało się w wyniku demokratycznych przemian w naszej części Europy. źródło: NKJP: Unia w reformach, Dziennik Polski, 2000-06-24 |
|
|
Absolutystyczne rządy zachwiały się. źródło: NKJP: Jan Małecki: Płonęły kościoły i pałace, Gazeta Krakowska, 2004-04-02 |
|
|
To przede wszystkim w XI w. na skutek najazdów szeregu plemion poważnie zachwiały się ekonomiczne podstawy Bizancjum z jego jeszcze bogatymi terenami Azji Mniejszej, częścią Bałkanów z Peloponezem. źródło: NKJP: Gedymin Spychalski: Myśl społeczno-ekonomiczna starożytności i średniowiecza, 2000 |
|
|
System ochrony zdrowia zachwiał się, gdy w latach 90. Chiny wprowadziły gospodarkę rynkową i odrzuciły zasadę „miski ryżu” dla każdego, która gwarantowała dożywotnie zatrudnienie i inne korzyści, w tym opiekę zdrowotną. źródło: NKJP: Akupunktura już nie wystarcza, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2010-03-16 |
|
|
Kilka lat później, po I rozbiorze ta wiara Mably'ego wyraźnie się zachwiała, na co nie bez wpływu pozostał jego pobyt w Polsce w roku 1776 i bezpośredni kontakt z politykami polskimi. źródło: NKJP: Marian Henryk Serejski: Europa a rozbiory Polski, 2009 |
4. w wierze
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | zawahać się |
Cytaty
|
Informatorzy nakładli mu tyle tych wiadomości do uszu, że zachwiał się w zamiarze politycznym. źródło: NKJP: Jacek Bocheński: Tyberiusz Cezar, 2009 |
|
|
Tamtego dnia niewiele wystarczyło, żebym jako nastolatek, jakim byłem, zachwiał się w wierze i nabrał przekonania, że ludzie, których wpuściłem do domu, byli w „prawdzie”, że tylko oni rozumieli Biblię, której wówczas prawie nie znałem. źródło: NKJP: Internet |
Składnia
|
+ | zachwiać się | + |
w CZYM
|