Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *gospodyńi 'kobieta stojąca na czele rodziny, domu, żona gospodarza, gospodyni'
1. pani domu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka dom/inne miejsca zamieszkania i ich otoczenie
Połączenia
- nowoczesna; polska; przykładna; świetna; zła; wzorowa; zaradna gospodyni; wiejskie gospodynie
- gospodyni domu
Cytaty
|
Była świetną gospodynią, wyżywała się w robieniu dżemów i marynat, a jej nalewki z powodzeniem mogły startować w ogólnopolskich konkursach. źródło: NKJP: Irena Matuszkiewicz: Nie zabijać pająków, 2007 |
|
|
Gospodyni robi przetwory, ozdabia dom, gotuje. źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Dziewczyny z Portofino, 2005 |
|
|
Zofia postanowiła urządzić przyjęcie dokładnie w rocznicę, nie czekając do niedzieli, na co niektóre sąsiadki, ciężko zapracowane wiejskie gospodynie, patrzyły z potępieniem. źródło: NKJP: Elżbieta Hajnicz: Poza nurtem czasu, 1996 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | gospodyni |
gospodynie |
|
| D. | gospodyni |
gospodyń |
|
| C. | gospodyni |
gospodyniom |
|
| B. | gospodynię |
gospodynie |
|
| N. | gospodynią |
gospodyniami |
|
| Ms. | gospodyni |
gospodyniach |
|
| W. | gospodyni |
gospodynie |
2. organizatorka
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka
Połączenia
- gospodynie balu, imprezy, turnieju
- pełnić obowiązki gospodyni
Cytaty
|
Obowiązki gospodyni pełniła, kierująca Przedszkolem nr 1, Marta Malara-Warchoł, która przybyłym życzyła „pociechy ze swoich pociech”. źródło: NKJP: (ALG): Niedozwolone są smutne minki!, Dziennik Polski - Proszowice, 2001-01-31 |
|
|
Jeśli tak - Zuzanna wczuła się w rolę gospodyni balu - to trzeba wypić. źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Wyspy szerszenia, 2008 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | gospodyni |
gospodynie |
|
| D. | gospodyni |
gospodyń |
|
| C. | gospodyni |
gospodyniom |
|
| B. | gospodynię |
gospodynie |
|
| N. | gospodynią |
gospodyniami |
|
| Ms. | gospodyni |
gospodyniach |
|
| W. | gospodyni |
gospodynie |
3. właścicielka
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse własność
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka dom/inne miejsca zamieszkania i ich otoczenie
Połączenia
- gospodyni lokalu, pensjonatu
- otwartość gospodyni
Cytaty
|
Gospodyni lokalu zasłania okno i wskazuje powiększającą się plamę za telewizorem (grzyb). źródło: NKJP: I.Koba: Niczym w filmach Barei, Tygodnik Ciechanowski, 2006-03-28 |
|
|
Świeżo upieczona gospodyni tego pensjonatu obdarzyła mnie pytającym spojrzeniem. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Kisuny, 2008 |
|
|
Ulubionym miejscem spotkań stał się dom Urszuli Cieśli z Borucina. Mieszkało w nim czterech uczniów, a otwartość gospodyni sprawiała, że wieczorami dom był pełen młodzieży. źródło: NKJP: B.S.: Razem łatwiej jest się uczyć, Nowiny Raciborskie, 2007-10-09 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | gospodyni |
gospodynie |
|
| D. | gospodyni |
gospodyń |
|
| C. | gospodyni |
gospodyniom |
|
| B. | gospodynię |
gospodynie |
|
| N. | gospodynią |
gospodyniami |
|
| Ms. | gospodyni |
gospodyniach |
|
| W. | gospodyni |
gospodynie |
4. gosposia
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka dom/inne miejsca zamieszkania i ich otoczenie
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca zawody
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | gosposia |
Połączenia
- gospodyni księdza, proboszcza
- gospodyni z plebanii
- gospodyni przyrządzała śniadanie
- mieć; opłacić gospodynię
Cytaty
|
Będąc w listopadzie na Ukrainie, rozmawiałem m.in. z panią, gospodynią księdza. źródło: NKJP: I.Koba: Pod wrażeniem tęsknoty rodaków z Kresów, Tygodnik Ciechanowski, 2006-02-03 |
|
|
Żegnam gospodynię, prosząc, by przygotowała podwieczorek jak zwykle na wpół do szóstej. źródło: NKJP: Adam Czerniawski: Narracje ormiańskie, 2003 |
|
|
Lubił mieć swoje zdanie, którego konsekwentnie bronił - wspomina Bernadeta Szpak, córka gospodyni zmarłego proboszcza. źródło: NKJP: (e.Ż): Kapłan niosący radość, Nowiny Raciborskie, 2006-08-08 |
|
|
Z „iura stolae” proboszcz musi utrzymać plebanię, opłacić gospodynię oraz zapewnić wyżywienie pracującym w parafii księżom. źródło: NKJP: Grzegorz Polak: Z czego żyje ksiądz, Gazeta Wyborcza, 1992-09-21 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | gospodyni |
gospodynie |
|
| D. | gospodyni |
gospodyń |
|
| C. | gospodyni |
gospodyniom |
|
| B. | gospodynię |
gospodynie |
|
| N. | gospodynią |
gospodyniami |
|
| Ms. | gospodyni |
gospodyniach |
|
| W. | gospodyni |
gospodynie |