UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

inkwizycja

Chronologizacja

1528, SPXVI
W postaci inkwizycyja

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. inkwizycja
inkwizycje
D. inkwizycji
inkwizycji
neut
inkwizycyj
char
C. inkwizycji
inkwizycjom
B. inkwizycję
inkwizycje
N. inkwizycją
inkwizycjami
Ms. inkwizycji
inkwizycjach
W. inkwizycjo
inkwizycje

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

łac. inquīsītiō 'badanie, dochodzenie'

1.a instytucja

Definicja

instytucja Kościoła katolickiego powołana w XIII w. przez papieża do zwalczania odstępstw od wiary, stosująca tortury i palenie skazanych na stosie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół miejsca i instytucje związane z religią i kościołem

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • hiszpańska, portugalska; papieska; rzymska; średniowieczna inkwizycja
  • instytucja; archiwa; czasy, okres; członkowie, sędzia, trybunał; historia; ofiary, stosy, więzienia, zbrodnie inkwizycji
  • obawa, strach przed inkwizycją
  • inkwizycja działa, powstała
  • przywrócić, ustanowić, wprowadzić inkwizycję

Cytaty

Pontyfikat Jana Pawła II przebiega pod znakiem rozliczeń Kościoła z własną historią, w której nie wszystkie karty można uznać za chlubne. Ten wielki rachunek sumienia ma uwieńczyć krytyczna ocena działalności inkwizycji, w Rzeczypospolitej XVI-XVII stulecia praktycznie nieobecnej.

źródło: NKJP: Janusz Tazbir: Silva rerum historicarum, 2002

Ważna część badań średniowiecza, XVI i XVII wieku opiera się przecież na archiwach inkwizycji.

źródło: NKJP: Ludwik Lewin: Historia nie da sie oszukać, Gazeta Wyborcza, 1994-04-02

Patrzymy ze zgrozą, przerażeniem i zgorszeniem na to, co działo się w czasach inkwizycji czy wojny trzydziestoletniej - że w imię Jezusa ktoś kogoś torturował, skazywał na wygnanie czy zabijał.

źródło: NKJP: ks. Mieczysław Maliński: Zamyślenia , 1998

Przez kontakty ze szlachtą hugenocką małżonkowie ulegli wpływom doktryny protestanckiej i na swoje nieszczęście próbowali ją lansować we Florencji po powrocie w roku 1552. Zostali aresztowani, postawieni przed trybunałem inkwizycji, a następnie zmuszeni do odbycia upokarzającej procesji i wyparcia się strasznych błędów.

źródło: NKJP: Helena Zaworska: Magia portretu, Gazeta Wyborcza, 1998-10-16

[...] katarzy uważali ziemski Kościół za grzeszny i nie chcieli być jego częścią, odrzucali też obowiązki względem państwa. W końcu ogłoszono krucjatę przeciwko herezji [...] i to pomogło. Do walki z katarami powstała inkwizycja [...]

źródło: NKJP: Adam Szostkiewicz: Ogniem, słowem i żelazem, Polityka, 2004-07-17

[...] we Francji prześladuje się protestantów i jansenistów, a w Hiszpanii i w Portugalii wciąż działa inkwizycja.

źródło: NKJP: Krzysztof Pomian: Bracia sarmaci, Polityka, 2000-07-29

1.b ludzie

Definicja

ludzie należący do inkwizycji - instytucji Kościoła katolickiego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół miejsca i instytucje związane z religią i kościołem

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • prześladowania inkwizycji
  • inkwizycja karała, potępiła, prześladowała kogoś, coś, rozpatrywała sprawy

Cytaty

W 1980 roku Jan Paweł II powołał komisję interdyscyplinarną do spraw studiów nad historią i przyczynami sporu między ówczesnym Kościołem a Galileuszem, którego inkwizycja potępiła i skazała za głoszenie poglądów dotyczących obrotu Ziemi wokół Słońca zgodnie z teorią Kopernikańską.

źródło: NKJP: Zdzisław Morawski: Watykan bez tajemnic, 1997

Istnieją poza tym dokumenty soboru w Konstancji, akta Trzeciej Herezji, zeznania wydobyte od pochwyconych przez inkwizycję alchemików.

źródło: NKJP: Małgorzata Kuźmińska; Michał Kuźmiński: Sekret Kroke, 2009

Inkwizycja rzymska rozpatrywała sprawy o przejście na protestantyzm, ale i - jak inne trybunały w Europie - oskarżenia o czary i łamanie prawa kościelnego.

źródło: NKJP: Adam Szostkiewicz: Ogniem, słowem i żelazem, Polityka, 2004-07-17

Jego Świątobliwość odesłał pergaminy do inkwizycji, która dysponowała już zresztą wcześniej dosyć łagodnym raportem pióra Tomasza z Akwinu, że błądzisz po bezdrożach awerroizmu i empiryzmu.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004

Gil Lopez, prześladowany przez inkwizycję, ucieka w roku 1491 do Awinionu - było to wówczas najbezpieczniejsze miejsce dla prześladowanych Żydów.

źródło: NKJP: Józef Hen: Ja, Michał z Montaigne?, 2009

2. procedura

Definicja

procedura prawna, która miała na celu udowodnienie słuszności oskarżenia, wypracowana w prawodawstwie rzymskim w I w. n.e., przejęta przez Kościół katolicki i zastosowana w sprawach dotyczących odstępstw od wiary

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół miejsca i instytucje związane z religią i kościołem

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

Połączenia

  • liczne, surowe inkwizycje

Cytaty

Księża wyklinali z ambon, dziedzice karali chłostą przychwytanych na składaniu w lesie obiaty lub puszczaniu na Bugu wianków w noc Sobótki. Królowie nakazywali surowe inkwizycje... Wszystko daremnie...

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1953

[...] swój udział w podboju i zasługi chciał podkreślić, a nadto niewygodne dla siebie rzeczy pominąć, które mogłyby być przeciwko niemu wykorzystane w licznych inkwizycjach i oskarżeniach, które mu potem stawiano.

źródło: NKJP: Adam Elbanowski: Nowe królestwo Grenady. Historia naturalna, obyczajowa i domniemana, 2006

W trakcie inkwizycji hiszpańskiej rdzenne plemiona, Kogi oraz Ijka, w celu zachowania swej tradycji przeniosły się z zielonych terenów Parku Tyrona na niedostępną górę Sierra Nevada.

źródło: Internet: etraveler.pl/

Frazeologizmy

Święte Oficjum
Święta Inkwizycja
Data ostatniej modyfikacji: 05.03.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json