UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

imperatyw

Chronologizacja

1700, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. imperatyw
imperatywy
D. imperatywu
imperatywów
C. imperatywowi
imperatywom
B. imperatyw
imperatywy
N. imperatywem
imperatywami
Ms. imperatywie
imperatywach
W. imperatywie
imperatywy

Pochodzenie

łac. imperātīvus 'nakazujący, rozkazujący'

Definicja

książk. 
nakaz, któremu trzeba się podporządkować

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie prawdy i wartości życiowe

Połączenia

  • absolutny, bezwzględny, biologiczny, doniosły, ekonomiczny, etyczny, kantowski, moralny; podstawowy, przyjęty, wewnętrzny imperatyw; imperatyw ekologiczny, ekonomiczny
  • imperatyw działania, miłości, myślenia, obowiązku, pisania, polityki, przedłużenia gatunku, rozwoju, solidarności, sprawiedliwości, sumienia, tworzenia, walki, wolności, życia społecznego/zbiorowego; Kanta
  • koncepcja imperatywu
  • podlegać imperatywowi
  • formułować, zawierać imperatyw

Cytaty

Idea wolności utraciła na Zachodzie aspekt moralny i przestała być tą najwyższą wartością, której imperatyw moralny każe bronić, bez względu na ryzyko i ofiary.

źródło: NKJP: Juliusz Mieroszewski: Finał klasycznej Europy, 1997

Miłość musi być naczelnym imperatywem działania. Czyn zawsze musi być moralny, bo pasjonat jest na to bardzo wyczulony.

źródło: NKJP: Janusz Mastalski: Zarys teorii wychowania, 2002

Normy tworzone przez ludzi są jedynie przepisami, które na drodze rozumowania zostały wyprowadzone z prawa naturalnego. Podstawowe prawo naturalne sprowadza się do prostego imperatywu: „czyń dobro, unikaj zła”.

źródło: NKJP: Antonina Sebesta: 30. rocznica śmierci. Wątki etyczne w twórczości Antoniego Kępińskiego, Wychowawca, 2002-07

[...] tekst ten powinien być bazą źródłową dla wszystkich teologów, którzy przeprowadzają refleksję nad biblijnymi imperatywami dotyczącymi życia ludzkiego.

źródło: NKJP: Andrzej Muszala: Medycyna a globalizacja, 2003

Nigdy nie miałem powodu, by ubiegać się o rozmowę z prezesem, a być może i prezes nie czuje jakiegoś imperatywu, by rozmawiać ze mną.

źródło: NKJP: Agnieszka Kublik: Po emisji „Heidi”, Gazeta Wyborcza, 1997-03-05

Składnia

bez ograniczeń + imperatyw +
(CZEGO)
bez ograniczeń + imperatyw +
(JAKI)
bez ograniczeń + imperatyw +
(żeby ZDANIE)

Frazeologizmy

imperatyw kategoryczny
Data ostatniej modyfikacji: 07.03.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json