UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przekuć

Chronologizacja

1522, SPXVI
Współczesna postać bezokolicznika nowsza wobec śrpol. przekować

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	przekuję	przekujemy
2 os.	przekujesz	przekujecie
3 os.	przekuje	przekują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	przekułem +(e)m przekuł	przekułam +(e)m przekuła	przekułom +(e)m przekuło	przekuliśmy +(e)śmy przekuli	przekułyśmy +(e)śmy przekuły
2 os.	przekułeś +(e)ś przekuł	przekułaś +(e)ś przekuła	przekułoś +(e)ś przekuło	przekuliście +(e)ście przekuli	przekułyście +(e)ście przekuły
3 os.	przekuł	przekuła	przekuło	przekuli	przekuły

bezosobnik: przekuto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		przekujmy
2 os.	przekuj	przekujcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	przekułbym bym przekuł	przekułabym bym przekuła	przekułobym bym przekuło	przekulibyśmy byśmy przekuli	przekułybyśmy byśmy przekuły
2 os.	przekułbyś byś przekuł	przekułabyś byś przekuła	przekułobyś byś przekuło	przekulibyście byście przekuli	przekułybyście byście przekuły
3 os.	przekułby by przekuł	przekułaby by przekuła	przekułoby by przekuło	przekuliby by przekuli	przekułyby by przekuły

bezosobnik: przekuto by

bezokolicznik: przekuć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przekuwszy

gerundium: przekucie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	przekucie	przekucia
D.	przekucia	przekuć
C.	przekuciu	przekuciom
B.	przekucie	przekucia
N.	przekuciem	przekuciami
Ms.	przekuciu	przekuciach
W.	przekucie	przekucia

imiesłów przymiotnikowy bierny: przekuty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	przekuty	przekuty	przekuty	przekute	przekuta
D.	przekutego	przekutego	przekutego	przekutego	przekutej
C.	przekutemu	przekutemu	przekutemu	przekutemu	przekutej
B.	przekutego	przekutego	przekuty	przekute	przekutą
N.	przekutym	przekutym	przekutym	przekutym	przekutą
Ms.	przekutym	przekutym	przekutym	przekutym	przekutej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	przekuci	przekuci	przekute	przekute
D.	przekutych	przekutych	przekutych	przekutych
C.	przekutym	przekutym	przekutym	przekutym
B.	przekutych	przekutych	przekutych	przekute
N.	przekutymi	przekutymi	przekutymi	przekutymi
Ms.	przekutych	przekutych	przekutych	przekutych

odpowiednik aspektowy: przekuwać

Pochodzenie

Zob. kuć

1. żelazo

Definicja

kując, przerobić przedmiot lub konstrukcję z metalu

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

przerobić

Cytaty

	Na nocleg położyliśmy się w łemkowskiej kapliczce. Dawno już ktoś zerwał ikony, żelazną furtkę pewnie przekuli na resory [...]. źródło: NKJP: Maciej Dajnowski: Promieniowanie reliktowe, 2004
	W 1929 roku odmówiono przekucia linii kolejowej Dukszty-Druja z wąskotorowej na normalną. źródło: NKJP: Sebastian Chosiński: Instytucjonalny obrońca pokrzywdzonych, czyli Józefa Mackiewicza przygody z reportażem, część 1, Esensja, nr 8, 2007
	Zbrojmistrze przeglądali arsenały, sortując zgromadzoną broń. To czy tamto należało wyczyścić, przekuć, naostrzyć albo wymienić niepewne drzewce. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Piołun i miód, 2003
	Jak widać, jeszcze są po wsiach kosy, może więc ktoś wpadnie na pomysł, aby je przekuć na sztorc. źródło: NKJP: AMK: Tygodniówka, Dziennik Polski, 2006-07-22
	[...] jeden tor linii kolejowej przechodzącej przez Rembertów został przekuty na tor szeroki. źródło: NKJP: Jan Zalewski: Lokalna, 2002-09-06

Składnia

przekuć

CO + (na CO)

2. konia

Definicja

przybić nowe podkowy do kopyt

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Cytaty

Namawiają i mnie, żebym sprawił sobie gumowe koła. Koń by miał lżej i na wóz dużo więcej można wziąć. Albobyś go chociaż przekuł i założył mu gumowe okładziny na podkowy, bo asfalt dziabie.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Kamień na kamieniu, 1986

Około dziewiątej ciotka szła do swego biura (była przewodniczącą Towarzystwa św. Tomasza a Kempis), kucharka z koszem na targ, ojciec był w banku, a Michał Okszański poprowadził konie do przekucia.

źródło: NKJP: Zygmunt Haupt: Baskijski diabeł: opowiadania i reportaże, 2007

Składnia

przekuć

3.a mur

Definicja

kując, przebić na wylot

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

przebić

Cytaty

Mówią, że Leszno jednak w naszych rękach - ciągle. Że można kilometr wzdłuż Leszna przejść połączonymi, przekutymi piwnicami.

źródło: NKJP: Miron Białoszewski: Pamiętnik z Powstania Warszawskiego, 1970

Składnia

przekuć

3.b otwór

Definicja

utworzyć, przebiwszy coś na wylot

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

przebić

Cytaty

Do tej pory zostały już zbite tynki, przekuto otwory drzwiowe w ścianach, skuto betonowe posadzki w celu założenia izolacji przeciwwilgotnościowej i cieplnej.

źródło: NKJP: (KIL): Szybciej i smaczniej, Gazeta Wrocławska, 2003-11-20

Ten ostatni [pokój] uzyskano dzięki przekuciu otworu w ścianie konstrukcyjnej, której istnienie dzieli go na część sypialną i rodzaj pokoju do nauki.

źródło: NKJP: Tatiana i Tomasz Woydowie: Radzimy: Jak zagospodarować M6, Dom, nr 3, 1985

Składnia

przekuć

4. w czyn

Definicja

użyć z korzyścią dla siebie lub dla jakiejś sprawy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

przekuć klęskę
przekuć w atut, w czyn, w dobro, w sukces, w zwycięstwo

Cytaty

	[...] nie pozostaje nic innego jak słabość przekuć w atut. źródło: NKJP: Dariusz Czaja: Lekcje ciemności, 2009
	Wreszcie zimą (był wczesny grudzień, pierwszy śnieg przykrył zadeptane trawniki i nierówne trotuary) pewna myśl, z początku niejasna i wątła, pojawiła się w mojej głowie, i już jej nie opuściła. Choć mogłem przekuć ją w czyn od razu, zdecydowałem się poczekać [...]. źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Nikczemne historie, 2009
	Dlatego należy walczyć o kulturalne rozstanie jak o życie, wielkie emocje ochłodzić i przekuć na przyjaźń. źródło: NKJP: Tomasz Jastrun: Gra wstępna rozpisana na 62 felietony, 2003
	Dzień wcześniej, następnego ranka po demonstracji, omawialiśmy w Ratuszu naszą wielką klęskę przekutą na niespodziewane zwycięstwo. źródło: NKJP: Marsylianka, Esensja, nr 5, 2006
	Nie potrafił w pokorze przyjąć nieszczęścia, które ją spotkało, nie mówiąc już o przekuciu go w miłość do świata... źródło: NKJP: Daniel Odija: Kronika umarłych, 2010

Składnia

przekuć

CO + w CO | na CO

Frazeologizmy

ktoś przekuł miecze na lemiesze

Data ostatniej modyfikacji: 18.09.2018