UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

monizm

Chronologizacja

1871, E. Hackel: Dzieje utworzenia przyrody, Tom I, books.google.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	monizm	monizmy
D.	monizmu	monizmów
C.	monizmowi	monizmom
B.	monizm	monizmy
N.	monizmem	monizmami
Ms.	monizmie	monizmach
W.	monizmie	monizmy

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

internac.

ang. monism

fr. monisme

niem. Monismus

1. w filozofii

Definicja

filoz.

koncepcja filozoficzna głosząca, że natura bytu jest jednorodna

Noty o użyciu

Termin naukowy objaśniany szczegółowo w literaturze specjalistycznej, zależnie od autora.

Wymowa

[monism] lub [monizm]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka filozofia

Relacje znaczeniowe

antonimy:

dualizm

Połączenia

monizm materialistyczny; teoretyczny

Cytaty

Skupiał się na etyce. Racjonalności przeciwstawiał praktykę, dualizmowi monizm, a hierarchii osobistą wolność.

źródło: NKJP: Marcin Mateusz Kołakowski: Rewolucja z beczki Diogenesa, Zielone Brygady. Pismo Ekologów, 2005-09-01

Jest zatem monizm, dualizm - i tyle? Jest jeszcze trzecia droga, wijąca się gdzieś wśród trzęsawisk pomiędzy współczesną nauką i teologią.

źródło: NKJP: Karol Jałochowski: Nieśmiertelnej przypadki, Polityka, 2006-11-25

W filozofii klasycznej BYT określa się jako „(…) to, co istnieje w jakikolwiek sposób”; „(…) to, co jest (wszystko, cokolwiek istnieje)” – w monizmie materialistycznym „tym czymś” jest materia; w tomizmie natomiast: „to, co realnie istnieje”.

źródło: NKJP: Internet

2. w polityce

Definicja

książk.

organizacja ustroju państwa, zgodnie z którą istnieje jedna instytucja, partia polityczna, osoba, grupa osób, która stara się kierować i zarządzać wszystkimi dziedzinami życia

Noty o użyciu

Ms. lp wymawiany: [moniźmie] lub [monizmie].

Wymowa

[monism] lub [monizm]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa doktryny i poglądy polityczne

Relacje znaczeniowe

sprzeczne:

pluralizm

Połączenia

monizm polityczny
monizm władzy

Cytaty

Zmiana nastąpiła w stosunku do kolektywizacji, ale nie do światopoglądu. Czy możliwy jest dialog Kościół - państwo, gdy zwiększa się monizm władzy?

źródło: NKJP: Tomasz Królak, Bogumił Łoziński: Nie będziemy wzywać do rewolucji, Gazeta Wyborcza, 1995-11-27

Stwierdził, że „podstawową sprzecznością wywołującą periodyczne kryzysy polityczne w Polsce jest monizm systemu politycznego w obliczu pluralistycznego społeczeństwa”, co oznaczało zanegowanie kierowniczej roli partii.

źródło: NKJP: Andrzej Garlicki: Karuzela: rzecz o Okrągłym Stole cz. 1, 2004

Składnia

monizm

CZEGO

3. w teoriach

Definicja

nauk.

wywodzenie wszystkich twierdzeń i reguł składających się na dany system z jednego źródła

Wymowa

[monism] lub [monizm]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka filozofia

Połączenia

monizm myślowy, teoretyczny

Cytaty

Teoria piramidy zakłada renesans monizmu porządku prawnego, głoszonego kiedyś przez Kelsena na gruncie prawa międzynarodowego.

źródło: NKJP: Zdzisław Brodecki: Prawo ubezpieczeń w polskim obszarze rynku europejskiego A.D. 2008, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2008-06-17

Na czas, jak się wydaje, dłuższy znikły widoki na „teoretyczny monizm” w socjologii, a jej „wieloparadygmatyczność” rzuca się dziś w oczy bardziej niż kiedykolwiek, chociaż - jak wiemy - dyscyplinę tę zawsze cechował „teoretyczny pluralizm”.

źródło: NKJP: Jerzy Szacki: Historia myśli socjologicznej, 2002

Data ostatniej modyfikacji: 05.06.2019