UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

trznadel

Chronologizacja

1612, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trznadel
trznadle
D. trznadla
trznadli
C. trznadlowi
trznadlom
B. trznadla
trznadle
N. trznadlem
trznadlami
Ms. trznadlu
trznadlach
W. trznadlu
trznadle

Pochodzenie

Zapewne od psł. *strьnadъ 'trznadel'; ale bez pewnej etymologii. Niejasna też budowa wyrazu: przyrostek *-adъ (?) oraz końcowe -(e)l w językach zachodniosłowiańskich (Bor)

Definicja

niewielki ptak śpiewający, trochę większy od wróbla i mający od niego dłuższy ogon, o jaskrawożółto-brązowym upierzeniu i rdzawym kuprem

Noty o użyciu

Wyraz używany jako składnik terminów zoologicznych, np.: trznadel złocisty, trznadel czarnogłowy, trznadel czubaty, trznadel żółtobrzuch.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ptak

Połączenia

  • żółtobrzuchy trznadel
  • sikorki i trznadle, wróble i trznadle
  • samiec; śpiew trznadla; podrodzina trznadli
  • trznadle pogwizdują

Cytaty

W przysiółku Cisie w gminie Rzepiennik Strzyżewski, na wąskiej oblodzonej drodze wiejskiej przyglądałem się żółtobrzuchym trznadlom. Towarzyszyły im wędrowne zięby, przysiadujące na gałęziach jabłoni gdzie jakimś cudem uchowały się jeszcze jabłka.

źródło: NKJP: Zygmunt Szych: Wędrujące trznadle, Gazeta Krakowska, 2001-12-06

Samce kuropatw staczają pojedynki, a z przydrożnych drzew monotonnie pogwizdują trznadle. Śpiew trznadli będzie nam towarzyszył aż do końca września od rana do wieczora. To chyba najwytrwalsi śpiewacy. Większość ptaków odzywa się rano i przed zachodem słońca. Trznadle umilają prace polowe rolnikom nawet w największy skwar letnich dni.

źródło: NKJP: Tomasz Lippoman: Marzec kalendarz przyrody, Zielone Brygady. Pismo Ekologów, 2006-02-01

Słonecznik dla zięby i wróbla, owies dla trznadla, a jabłka i rodzynki dla kosa - bez naszej pomocy ptaki nie przetrwają mrozów i obfitych opadów śniegu.

źródło: NKJP: Dokarmiajmy ptaki - ale tak, żeby im nie zaszkodzić! Wydawca: „Polskapresse”. Oddział „Prasa Śląska” Źródło: Dziennik Zachodni Kanał: #kanal_prasa_dziennik Typ: #typ_publ Autorzy: Monika Chruścińska, Data publikacji: 2010-12-13

Gorsze samce nie mogą rozwijać takich cech ze względu na ich dużą biologiczną kosztowność. Teorię tę potwierdziły np. badania przeprowadzone w Szwecji na trznadlu. Samce mające więcej żółtego koloru w ubarwieniu były chętniej wybierane przez samice.

źródło: NKJP: Paweł Brzęk, Marcin Czarnołęski: Co decyduje o doborze płciowym?, Wiedza i Życie, nr 5, 1997

Ptak nieco większy od wróbla – ma dłuższy ogon i wydaje się bardziej smukły – jest na dodatek mało płochliwy i nie kryje się przed człowiekiem. A ponieważ trznadle nie boją się ludzi, można je zobaczyć na wsiach, przy szosach, gdzie poszukują ziaren i nasion najróżniejszych chwastów, gdyż pokarm trznadla, poza okresem lęgowym, stanowią wszelkiego rodzaju ziarna (głównie zboża).

źródło: Piotr Baraniecki: Dlaczego trznadel?, 2013-10 (ozywicpola.pl)

Data ostatniej modyfikacji: 21.11.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json