UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

odświętność

Chronologizacja

1896, W. M. Kozłowski: Manfred, Hr. Henryk i Płoszowski, books.google.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny:

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odświętność
odświętności
D. odświętności
odświętności
C. odświętności
odświętnościom
B. odświętność
odświętności
N. odświętnością
odświętnościami
Ms. odświętności
odświętnościach
W. odświętności
odświętności

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Zob. odświętny

1. garnituru

Definicja

cecha czegoś, co jest przeznaczone do używania w wyjątkowych, uroczystych sytuacjach

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ uroczystości i święta

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ zwyczaje i obyczaje

Cytaty

Wśród starych jak świat domostw Ciećkiewicz dostrzegł utrudzenie pracą, odświętność stroju gospodyni dzierżącej w rękach bochen chleba [...].

źródło: NKJP: Liryczne obrazy, Dziennik Polski, 2001-11-29

Odświętność garnituru uświetnia uroczystość, na jaką się go zakłada, to strój manifestujący szacunek i powagę sytuacji.

źródło: Internet: pakolorente.com

2. posiłku

Definicja

cecha czegoś, co jest przygotowywane na wyjątkowe, uroczyste okazje

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ uroczystości i święta

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ zwyczaje i obyczaje

Cytaty

Obecność wielkorządcy na zamku przełożyła się na lepiej zastawiony stół, obok zwyczajowej kapusty z mięsem pojawiła się też pieczeń wieprzowa, a miejsce ulubionych kur zajął zając, który zazwyczaj znamionował odświętność posiłku.

źródło: NKJP: Helena Kręt: Śladami Świętej Jadwigi. Jadwiga i Jagiełło w Nowym Mieście Korczynie, 2008

Dla podkreślenia odświętności naszego posiłku proponuję ci melbę z górą kremu...

źródło: Izabella Czajka-Stachowicz: Dubo... Dubon... Dubonnet, 2012 (books.google.pl)

Obiad powszedni powinien być przede wszystkim energetyczny, prosty, skromny, smaczny i kolorowy. [...] Obiad niedzielny, jedzony przez cały tydzień, zatraca swoją odświętność i działa niekorzystnie na nasz organizm.

źródło: Kazimierz Kłodawski: 10 zdrowych obiadów dla dzieci (dziecisawazne.pl)

3. charakteru

Definicja

cecha czegoś towarzyszącego wyjątkowej, uroczystej okazji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ uroczystości i święta

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ zwyczaje i obyczaje

Połączenia

  • atmosfera, nastrój odświętności

Cytaty

Obrządek rozkładania zawartości kufra nie odbywał się często, zachowywał swoją odświętność.

źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Dolina Issy, 1955

W wycinance występują motywy znane z pisanek, skrzyń, haftów, tkanin. [...] Z pierwotnej białej staje się barwną, wprowadzając do wnętrza nastrój odświętności.

źródło: NKJP: Aleksander Jackowski: Polska sztuka ludowa, 1974

Gdy zapukał do drzwi, byłam dokładnie przygotowana na jego przyjście. W czajniku bulgotała woda, na stole stała patera ze słodyczami. Nie był zaskoczony odświętnością nastroju, tak jakby się go spodziewał.

źródło: NKJP: Zofia Chraplak: W Puszczy Nadnoteckiej, Gazeta Poznańska, 2004-05-28

Data ostatniej modyfikacji: 30.10.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json