UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

stos

Chronologizacja

1500, SStp

Pochodzenie

z śr.-w.-niem. stôʒ 'kupa, sterta, np. drewna', 'cios, uderzenie, pchnięcie'

1. gazet

Definicja

pewna ilość rzeczy ułożonych jedne na drugich, zwykle w sposób nieuporządkowany

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

Relacje znaczeniowe

synonimy:  góra I, kopiec, kupa, sterta

Połączenia

  • stos dokumentów, gazet, kartek, książek, notatek, papierów; cegieł, kamieni; talerzy; prezentów; śmieci, żelastwa
  • układać coś w stosy
  • leżeć w stosach

Cytaty

Na masywnym biurku leżał stos gazet i papierów, na nich metalowy przycisk w kształcie dłoni. Papierzyska i tak wymykały się, spadając w puszysty, wschodni dywan.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Namiętnik, 1998

Oprócz soli w blaszanym pudełeczku i buteleczki z maggi, którym umazał sobie kieszeń i palce, Julek ustawił jeszcze na trawie trzy szklanki po musztardzie, paczkę nieco połamanych herbatników i stos kromek chleba z masłem.

źródło: NKJP: Irena Jurgielewiczowa: Ten obcy, 1990

Po drugiej zaś stronie ulicy piętrzyły się stosy żelastwa zwalane z burt samochodów. Zwały uformowane na kształt nowatorskich dzieł radzieckich konstruktywistów [...].

źródło: NKJP: Zdzisław Smektała: Chcica..., 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. stos
stosy
D. stosu
stosów
C. stosowi
stosom
B. stos
stosy
N. stosem
stosami
Ms. stosie
stosach
W. stosie
stosy

2. pogrzebowy

Definicja

sterta drewna przeznaczona do tego, by je spalić lub spalić na nim kogoś w ramach egzekucji lub obrzędu pogrzebowego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Połączenia

  • stos funeralny, pogrzebowy; ofiarny
  • stos drewna
  • śmierć na stosie
  • palić, spalić kogoś na stosie

Cytaty

Godzinami myślał o tym, co zrobił morderca. Bo nie zabił ot, tak, po prostu. Dokonał egzekucji. Spalił na stosie. Jak inkwizytor.

źródło: NKJP: Mariusz Czubaj: 21:37, 2010

A właściwie, o co chodzi z tymi ofiarami? I ze stosami pogrzebowymi? Na co to komu potrzebne?„ ”W ten sposób wyrażamy szacunek dla zmarłego. A wy nie?„

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji, 2004

Przykucnąłem przy stosie drewna. Przygotowano je na wieczorek dla kuracjuszy z pieczeniem ziemniaków i kiełbasek oraz śpiewaniem góralskich pieśni.

źródło: NKJP: Małgorzata Saramonowicz: Sanatorium, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. stos
stosy
D. stosu
stosów
C. stosowi
stosom
B. stos
stosy
N. stosem
stosami
Ms. stosie
stosach
W. stosie
stosy

3. rodzaj śmierci

Definicja

śmierć przez spalenie na stosie - stercie drewna

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • stos grozi komuś
  • ukarać kogoś stosem
  • zasłużyć na stos

Cytaty

Jak zza grubej kurtyny słyszał krzyki tłumu. - Zamordowany! - Spisek! - Stos dla smoczych sługusów!

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

Cisza tu, spokój, odludzie, Inkwizycja już pewnie o mnie zapomniała, zapomniał też pewnie wielebny Gunter von Schwarzburg, arcybiskup magdeburski, niegdyś strasznie na mnie zawzięty, twardo zdecydowany odwdzięczyć mi się stosem za ocalenie kraju od szarańczy.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. stos
stosy
D. stosu
stosów
C. stosowi
stosom
B. stos
stosy
N. stosem
stosami
Ms. stosie
stosach
W. stosie
stosy

4. w górnictwie

Definicja

podpora stropu wyrobiska górniczego, wykonana z drewnianych elementów okrągłych albo kwadratowych lub szyn, ułożonych krzyżowo, przypominających z wyglądu studnię

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł materiały używane w przemyśle

Połączenia

  • stos górniczy

Cytaty

Tutaj odkryto m.in. drewniane koryto doprowadzające wodę do rynien spłuczki czy pozostałości stosu górniczego oraz duże ilości żużli, zwanych gierzyną.

źródło: NKJP: (GOR): Co kryje gródek?, Dziennik Polski, 2006-04-04

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. stos
stosy
D. stosu
stosów
C. stosowi
stosom
B. stos
stosy
N. stosem
stosami
Ms. stosie
stosach
W. stosie
stosy

5. w leśnictwie

Definicja

równa bryła ułożona z drewna jednego rodzaju i najczęściej jednakowej długości, służąca do jego pomiaru i przechowywania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny leśne i łąkowe

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin ogrodnictwo i dbałość o rośliny

Cytaty

Fornir to cienkie arkusze drewna. Mygla: stos drewna okrągłego ułożonego na podkładach. Czyli całe długie pnie (niepocięte, przeznaczone na tartaczkę: na deski: stąd tartaczka od tartaku, gdzie się tnie pnie na deski) złożone na kupę, na stosy. Układanie tych pni na mygły nazywa się zrywką.

źródło: NKJP: Edward Stachura: Listy do pisarzy, 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. stos
stosy
D. stosu
stosów
C. stosowi
stosom
B. stos
stosy
N. stosem
stosami
Ms. stosie
stosach
W. stosie
stosy

Frazeologizmy

stos pacierzowy
Data ostatniej modyfikacji: 19.03.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json