UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

morfologia

Chronologizacja

1861, SJPWil
W postaci morfologja

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	morfologia	morfologie
D.	morfologii	morfologii	neut
D.	morfologii	morfologij	char
C.	morfologii	morfologiom
B.	morfologię	morfologie
N.	morfologią	morfologiami
Ms.	morfologii	morfologiach
W.	morfologio	morfologie

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

internac.

ang. morphology

fr. morphologie

niem. Morphologie

gr. morphḗ 'kształt, forma, postać' + gr. lógos 'słowo, wyraz'

1. badanie

Definicja

podstawowe badanie krwi, mające ocenić ilość, proporcje i jakość jej podstawowych składników

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Połączenia

bezpłatna; pełna morfologia; morfologia makroskopowa, mikroskopowa
morfologia krwi
wynik morfologii
skierowanie na morfologię
zrobić/robić morfologię; wykonanie morfologii

Cytaty

	Zdaniem sceptyków - bardzo prawdopodobne jest, że od nowego roku kasa będzie nam gwarantować tylko bezpłatną morfologię, OB i analizę moczu, czyli badania podstawowe. źródło: NKJP: (jog): Żyją na kredyt, Dziennik Bałtycki, 2011
	Jeśli morfologia krwi wykaże zmniejszenie liczby erytrocytów lub hemoglobiny, obowiązkiem lekarza jest znaleźć tego przyczynę. źródło: NKJP: Danuta Orlewska: Lekarz radzi, Dziennik Polski, 2005-07-14
	Niepokojąco spadają wyniki morfologii krwi, człowiek czuje, że słabnie z dnia na dzień. źródło: NKJP: ap: Wysłuchane w Pirmidzie: Lekarz-pacjentem!, Trybuna Śląska, 2004-09-03
	W publicznej przychodni brat nie miał problemu ze skierowaniami na morfologię i rezonans magnetyczny. źródło: NKJP: oby: Jacy lekarze, takie przychodnie, Dziennik Łódzki, 2003-10-03
	Nieprawidłowo leczona angina może dawać groźne powikłania. Aby mieć pewność, że do nich nie doszło, warto po przebytej chorobie wykonać morfologię krwi, OB, badanie ogólne moczu i EKG. źródło: NKJP: Katarzyna Zawadzka: Angina atakuje nie tylko gardło, Gazeta Krakowska, 2007-02-10

Składnia

morfologia

(CZEGO)

2. skład krwi

Definicja

fizjol.

ilość, proporcje i jakość jej podstawowych składników krwi u danej osoby

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

Połączenia

dobra, fatalna, kiepska, słaba, zła morfologia
zmiany morfologii
badanie morfologii

Cytaty

Jestem od wielu lat krwiodawcą, mam bardzo dobrą morfologię. Oddałam szpik młodej dziewczynie.

źródło: NKJP: Jestem od wielu lat krwiodawcą, Dziennik Polski, 2008-10-30

Okazuje się, że drastycznie spadła liczba krwiodawców i to nie dlatego, że pojechali na wakacje lub nagle odechciało im się odwiedzać punkty krwiodawstwa. - Ludzie zgłaszają się, ale na miejscu okazuje się, że mają słabą morfologię.

źródło: NKJP: (IK): Brakuje krwi!, Gazeta Krakowska, 2002-06-28

Ogromnie cenna, a czasem niezbędna, może być też psychoterapia, co do której istnieją dane, że drogą oddziaływania „przez psychikę” może powodować trwałe korzystne zmiany morfologii i czynności mózgu.

źródło: NKJP: Stanisław Porczyk: Choroba z głowy, Polityka, 2007-10-27

Składnia

morfologia

(CZEGO)

3. organizmów żywych

Definicja

biol.

kształt i budowa zewnętrzna organizmów żywych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Połączenia

morfologia roślin; organizmów; bulw, liści
dział, dziedzina; rozwój morfologii

Cytaty

Zagęszczenie roślin rzepaku należy do podstawowych i dobrze poznanych elementów składowych plonu nasion [...]. W znaczący sposób wpływa ono na rozwój i morfologię roślin oraz kształtuje plon i elementy struktury plonu nasion rzepaku.

źródło: NKJP: Franciszek Wielebski: Reakcja różnych typów odmian rzepaku ozimego na zmienne zagęszczenie roślin w łanie I. Plon nasion i jego składowe, Rośliny Oleiste, 2007-02-07

W analizie wykorzystuje się przecież wyłącznie dane o morfologii organizmów. Czas geologiczny nie ma w tym przypadku najmniejszego znaczenia.

źródło: NKJP: Jerzy Dzik: Dzieje życia na ziemi: wprowadzenie do paleobiologii, 1992

Skłonność zbóż do wylegania jest uwarunkowana morfologią pędu i korzeni oraz budową anatomiczną i składem chemicznym źdźbła.

źródło: NKJP: Leszek S. Jankiewicz: Regulatory wzrostu i rozwoju roślin: zastosowanie w ogrodnictwie, rolnictwie, leśnictwie i w kulturach tkanek: praca zbiorowa, 1997

Składnia

morfologia

CZEGO

4. terenu

Definicja

nauk.

zbiór możliwych kształtów i form występowania jakichś obiektów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Połączenia

morfologia gleb, terenu; krajobrazu; miasta; bajki, mitu; struktury

Cytaty

	Wieloletnia eksploatacja zmieniła morfologię terenów i warunki hydrogeologiczne, zniszczyła również zdolność użytkową gruntów. źródło: NKJP: H. G., K.C.: Niebezpieczne glinianki, Wieści Podwarszawskie, 1998
	Gleby pseudobielicowe obecnie nazywamy płowymi oraz glebami opadowo-glejowymi, ponieważ określając cechy gleb pseudobielicowych, kierowano się w większym stopniu morfologią gleby niż procesem typologicznym [...]. źródło: NKJP: Joanna Tomczak: Słownik geograficzny gminy Rudniki, 2012
	Morfologia miasta (urbomorfologia), jest nauką o budowie zewnętrznej (tj. kształcie i fizjonomii zabudowy) i wewnętrznej (tj. rozplanowaniu) organizmu miejskiego oraz o pochodzeniu i ewolucji składających się na ten organizm części, czyli o ich genezie. źródło: NKJP: Mariusz Kulesza: Morfogeneza miast na obszarze Polski Środkowej w okresie przedrozbiorowym: dawne województwa łęczyckie i sieradzkie, 2001
	Morfologia krajobrazu była świadectwem tożsamości i niezależności C. Sauera ([...]), pretekstem do umieszczenia geografii w bliskości chorologii (studiów nad przestrzenią) - ([...]). źródło: NKJP: Krystyna Rembowska: Kultura w tradycji i we współczesnych nurtach badań geograficznych, 2002
	Władze Katowic podjęły decyzję o zbadaniu morfologii katowickich odpadów. [...] Analiza ma na celu dokładne poznanie składu strumienia odpadów trafiających na składowisko, aby w przyszłości otrzymać dofinansowanie z Unii Europejskiej na projekty dotyczące przetwarzania odpadów. źródło: NKJP: Odpadowe analizy, komunalny.pl, 2007-08-01

Składnia

morfologia

CZEGO

5.a dział gramatyki

Definicja

jęz.

dział gramatyki, którego przedmiotem jest budowa i odmiana wyrazów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Cytaty

Drugi dział morfologii, czyli SŁOWOTWÓRSTWO, działając co prawda na morfemach, wychodzi poza dany leksem.

źródło: NKJP: Alicja Nagórko: Zarys gramatyki języka polskiego , 1996

Składnia

morfologia

(CZEGO)

5.b przedmiot

Definicja

jęz.

budowa i odmiana wyrazów w określonym języku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Połączenia

morfologia czasownika; języka polskiego

Cytaty

Yandex to system umożliwiający przeszukiwanie zasobów polskiego internetu [...]. Wyszukuje zgodnie z fleksją i morfologią języka polskiego (rozpoznawanie przedrostków, przypadków, czasów itp. i wyszukiwanie dokumentów je zawierających).

źródło: NKJP: Piotr Cygan: Spersonalizowany Yandex.pl, Dziennik Internautów, 2002-03-15

Objaśnienia dotyczące struktur dokonywane są w języku rodzimym ucznia, przy czym zasad rządzących językiem uczy się na pamięć - ich znajomość ma wspomagać zrozumienie składni i morfologii języka docelowego.

źródło: Z zagadnień dydaktyki języka polskiego jako obcego, 2006 (books.google.pl)

Języki semickie cechuje duże podobieństwo w słownictwie, morfologii i składni.

źródło: NKJP: Witold Tyloch: Dzieje ksiąg Starego Testamentu, 1981

Składnia

morfologia

(CZEGO)

Data ostatniej modyfikacji: 05.06.2019