UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

tresować

Chronologizacja

1861, SJPWil

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. tresuję
tresujemy
2 os. tresujesz
tresujecie
3 os. tresuje
tresują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. tresowałem
+(e)m tresował
tresowałam
+(e)m tresowała
tresowałom
+(e)m tresowało
tresowaliśmy
+(e)śmy tresowali
tresowałyśmy
+(e)śmy tresowały
2 os. tresowałeś
+(e)ś tresował
tresowałaś
+(e)ś tresowała
tresowałoś
+(e)ś tresowało
tresowaliście
+(e)ście tresowali
tresowałyście
+(e)ście tresowały
3 os. tresował
tresowała
tresowało
tresowali
tresowały

bezosobnik: tresowano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę tresował
będę tresować
będę tresowała
będę tresować
będę tresowało
będę tresować
będziemy tresowali
będziemy tresować
będziemy tresowały
będziemy tresować
2 os. będziesz tresował
będziesz tresować
będziesz tresowała
będziesz tresować
będziesz tresowało
będziesz tresować
będziecie tresowali
będziecie tresować
będziecie tresowały
będziecie tresować
3 os. będzie tresował
będzie tresować
będzie tresowała
będzie tresować
będzie tresowało
będzie tresować
będą tresowali
będą tresować
będą tresowały
będą tresować

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. tresujmy
2 os. tresuj
tresujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. tresowałbym
bym tresował
tresowałabym
bym tresowała
tresowałobym
bym tresowało
tresowalibyśmy
byśmy tresowali
tresowałybyśmy
byśmy tresowały
2 os. tresowałbyś
byś tresował
tresowałabyś
byś tresowała
tresowałobyś
byś tresowało
tresowalibyście
byście tresowali
tresowałybyście
byście tresowały
3 os. tresowałby
by tresował
tresowałaby
by tresowała
tresowałoby
by tresowało
tresowaliby
by tresowali
tresowałyby
by tresowały

bezosobnik: tresowano by

bezokolicznik: tresować

imiesłów przysłówkowy współczesny: tresując

gerundium: tresowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. tresowanie
tresowania
D. tresowania
tresowań
C. tresowaniu
tresowaniom
B. tresowanie
tresowania
N. tresowaniem
tresowaniami
Ms. tresowaniu
tresowaniach
W. tresowanie
tresowania

imiesłów przymiotnikowy czynny: tresujący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. tresujący
tresujący
tresujący
tresujące
tresująca
D. tresującego
tresującego
tresującego
tresującego
tresującej
C. tresującemu
tresującemu
tresującemu
tresującemu
tresującej
B. tresującego
tresującego
tresujący
tresujące
tresującą
N. tresującym
tresującym
tresującym
tresującym
tresującą
Ms. tresującym
tresującym
tresującym
tresującym
tresującej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. tresujący
tresujący
tresujące
tresujące
D. tresujących
tresujących
tresujących
tresujących
C. tresującym
tresującym
tresującym
tresującym
B. tresujących
tresujących
tresujących
tresujące
N. tresującymi
tresującymi
tresującymi
tresującymi
Ms. tresujących
tresujących
tresujących
tresujących

imiesłów przymiotnikowy bierny: tresowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. tresowany
tresowany
tresowany
tresowane
tresowana
D. tresowanego
tresowanego
tresowanego
tresowanego
tresowanej
C. tresowanemu
tresowanemu
tresowanemu
tresowanemu
tresowanej
B. tresowanego
tresowanego
tresowany
tresowane
tresowaną
N. tresowanym
tresowanym
tresowanym
tresowanym
tresowaną
Ms. tresowanym
tresowanym
tresowanym
tresowanym
tresowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. tresowani
tresowani
tresowane
tresowane
D. tresowanych
tresowanych
tresowanych
tresowanych
C. tresowanym
tresowanym
tresowanym
tresowanym
B. tresowanych
tresowanych
tresowanych
tresowane
N. tresowanymi
tresowanymi
tresowanymi
tresowanymi
Ms. tresowanych
tresowanych
tresowanych
tresowanych

odpowiednik aspektowy: wytresować

Pochodzenie

niem. dressieren

z fr. dresser 'powodować powstanie, wyprostowanie się; stawiać'

1. zwierzęta

Definicja

wyrabiać u danego zwierzęcia określone umiejętności, ćwicząc z nim konkretną czynność wielokrotnie i sprawiając, że wykonuje ono ją bardzo dobrze lub automatycznie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Połączenia

  • tresować foki, konie, lwy, małpki, małpy, niedźwiedzie, pieski, ptaki, psy, słonie, szczury, zwierzęta
  • tresowany do polowań, do łapania kogoś, do odszukiwania kogoś/czegoś, do poszukiwania kogoś/czegoś, do szukania kogoś/czegoś, do walk, do wykrywania czegoś
  • tresowany w cyrku
  • hodować i tresować, wychowywać i tresować

Cytaty

Nawet mały kundelek może zagryźć człowieka. Nie należy jednak winić za to psa. – Winę w całości ponosi człowiek. To on zabiega o prowadzenie hodowli agresywnych ras, to człowiek tresuje psa, to człowiek uczy zwierzę różnych form zachowania, nie izoluje go dostatecznie od innych – mówi Kępka.

źródło: NKJP: mk: Źle wychowany pies to tykająca bomba, Gazeta Krakowska, 2006-01-06

Kilka dni temu krakowska policja otrzymała zgłoszenie z Międzynarodowego Portu Lotniczego w Krakowie o zagrożeniu dla startujących i lądujących samolotów. Powodem zagrożenia była śmierć jednego z sokołów specjalnie tresowanych do płoszenia ptaków latających nad lotniskiem.

źródło: NKJP: (ST): Krótko, Dziennik Polski, 2008-05-05

- Jesteśmy jednym z 34 cyrków w tej części Polski. Tresujemy wielbłądy, konie, strusie, lamy oraz papugi. Wszyscy nasi pracownicy każdego dnia poświęcają kilka godzin na treningi - mówi jeden z pracowników cyrku.

źródło: NKJP: (sow): Cyrkowa inwazja, Dziennik Bałtycki, 1999-07-26

Urządza się polowania na więźniów dając im pół godziny na ucieczkę. Robi się to z pomocą tresowanych psów, które uczy się zatrzymywania uciekinierów bez wyrządzania im większej krzywdy.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + tresować +
CO + (do CZEGO)

2. dzieci

Definicja

pejorat. 
powtarzanym i rygorystycznym działaniem względem drugiej osoby wyrabiać u niej określone zachowania, mogące znacznie ograniczać jej swobodę działania czy myślenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Połączenia

  • tresować dzieci, obywateli, uczniów, żołnierzy, żonę
  • tresowany do jakiegoś celu, do jakiejś/kogoś roli, do zabijania
  • tresować kogoś w szkole; tresowany w nauce, w posłuszeństwie, w strachu
  • tresować kogoś jak psa

Cytaty

Mama należy do krakowskiego oddziału Krajowego Towarzystwa Autyzmu. Tu, od matek takich jak ona dowiedziała się, jak postępować z dzieckiem autystycznym. [...] - Czasem to wygląda tak, jakbyśmy te nasze dzieci tresowali, a nie wychowywali - mówi mama Krzysia. - I coś w tym jest. One muszą się, często wyłącznie mechanicznie, nauczyć pewnych ruchów i zachowań. Musimy je wytresować...

źródło: NKJP: Inne niż inni, Dziennik Polski, 1998-12-18

Tresowanie do roli żołnierza polega na wykonywaniu rozkazów. Rozkazów się nie tłumaczy. Żołnierz nie zastanawia się nad ich sensem.

źródło: NKJP: Agnieszka Doda: Muślinowe karabiny, Gazeta Poznańska, 2003-06-21

Pogardę okazuje mąż, który tresuje żonę przy każdej publicznej okazji, daje do zrozumienia, że ma ją pod obcasem, poprawia, wyśmiewa, prawi złośliwości, krzyczy, obrzuca obelgami. Pokazuje, że jest panem sytuacji.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Gdyby zamilkły kobiety, 2005

Miesiąc temu prasa fachowa doniosła, że dzieci nauczane we własnych domach o 5 do 10 lat wyprzedzają w zdolności myślenia swych rówieśników tresowanych w publicznych szkołach.

źródło: NKJP: John Taylor Gato: Wystąpienie „Nauczyciela Roku”, Zielone Brygady. Pismo Ekologów, 1991-12-01

[...] nie razi ani zrobiona w całości z wózków z supermarketu scenografia, ani konstrukcja będąca ciągiem luźno powiązanych scenek: w banku, gdzie tresowany w uśmiechach personel naciąga klientów na superpromocje, w kolejce do pośredniaka, w szpitalu [...].

źródło: NKJP: Literatura na deskach, Polityka, nr 2544, 2006-03-04

Składnia

bez ograniczeń + tresować +
KOGO + (do CZEGO | w CZYM)
Data ostatniej modyfikacji: 01.12.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json