Chronologizacja
Pochodzenie
gr. monólithos 'wykonany z jednego bloku kamiennego'
1. blok skalny
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia budowa Ziemi
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | blok |
Połączenia
- betonowy monolit
Cytaty
|
Przedziwny, wyciosany z monolitu głaz ma wiele tajemniczych funkcji, to święte miejsce, a zarazem obserwatorium astronomiczne. źródło: NKJP: emka: Inkowie dzieci Słońca, Dlaczego?, 2009-08-05 |
|
|
Największy Sfinks, wyrzeźbiony w monolicie skalnym znajduje się w kompleksie piramid w Gizie. źródło: NKJP: ADPA: Jaką zagadkę zadaje nam Sfinks?, Gazeta Poznańska, 2001-09-28 |
|
|
[...] archeologów i badaczy niewyjaśnionych historii, interesują bardziej potężne fundamenty wcześniejszej budowli. [...] Stworzona jest z 9 niezwykle gładkich, dopasowanych z dokładnością do 0,01 milimetra ogromnych kamiennych monolitów o rozmiarach 9-3-4 metry. źródło: NKJP: ADPA: Tajemnica kamienia, Gazeta Poznańska, 2002-02-08 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | monolit |
monolity |
|
| D. | monolitu |
monolitów |
|
| C. | monolitowi |
monolitom |
|
| B. | monolit |
monolity |
|
| N. | monolitem |
monolitami |
|
| Ms. | monolicie |
monolitach |
|
| W. | monolicie |
monolity |
2. rzeźba
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka sztuki plastyczne
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | rzeźba |
Cytaty
|
Sigiriya — odkryta w dżungli w XIX w. to ruiny fortecy króla Kassyapy, monolit z czerwonego kamienia na 180-metrowej skale wznoszącej się nad równiną pokrytą dżunglą. źródło: NKJP: Beata Sypuła: Namaskar - znaczy: witaj!, Dziennik Zachodni, 2002-09-16 |
|
|
Nieopodal majaczy monolit synagogi. Mówią, że nieczynnej. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Pomnik składa się z dwóch części. Pierwszą stanowi poziomy monolit w kształcie półkolistego, powiększającego się ku środkowi „ofiarnego stosu” symbolizującego falę ludobójstwa. źródło: NKJP: Alicja Renkiewicz: Ofiarom terroru, Gazeta Krakowska, 2005-06-13 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | monolit |
monolity |
|
| D. | monolitu |
monolitów |
|
| C. | monolitowi |
monolitom |
|
| B. | monolit |
monolity |
|
| N. | monolitem |
monolitami |
|
| Ms. | monolicie |
monolitach |
|
| W. | monolicie |
monolity |
3. kultury
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Połączenia
- polityczny; komunistyczny; zgrany, zwarty monolit
- stanowić, tworzyć monolit
Cytaty
|
Zrodził się potężny i zwarty monolit. Wszystkie utwory płyty brzmią dokładnie tak samo i zostały w niektórych fragmentach połączone w większe całości. Ich brzmienie robi tak wielkie wrażenie, bo instrumenty klawiszowe i gitary zdają się być jedną otaczającą słuchacza ścianą dźwięku. [...] Powinno się go słuchać jak jednego utworu. źródło: NKJP: „Wind And Wuthering”, Dziennik Polski, 2003-06-27 |
|
|
Społeczeństwo irackie jest społeczeństwem plemienno-klanowym. Jednak jako państwo tworzyło pewien monolit. Na pewno nie było społeczeństwem zantagonizowanym na tle tych podziałów. źródło: NKJP: Rafał Berger: Refleksje po śmierci dyktatora, Akant, 2007-02 |
|
|
I od tego czasu coraz więcej ludzi wyzwalało się stopniowo spod narkotycznego działania komunistycznej mistyki dziejowych konieczności. 1956 rok przyniósł pierwszy wielki kryzys komunistycznego monolitu. źródło: NKJP: Niewygodna rocznica, Gazeta Wyborcza, 1993-02-27 |
|
|
Widać, że defensywa bez Kazimierza Węgrzyna nie stanowi monolitu. źródło: NKJP: Piłkarze Widzewa przebywający na zgrupowaniu w Jugosławii rozegrali drugi mecz kontrolny, Express Ilustrowany, 2002-07-22 |
|
|
Daleko posunięte zróżnicowanie kina [...] możliwe było oczywiście dzięki rozwarstwieniu się i załamaniu monolitu społeczeństwa masowego. źródło: NKJP: Andrzej Werner: Dekada filmu, 1997 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | monolit |
monolity |
|
| D. | monolitu |
monolitów |
|
| C. | monolitowi |
monolitom |
|
| B. | monolit |
monolity |
|
| N. | monolitem |
monolitami |
|
| Ms. | monolicie |
monolitach |
|
| W. | monolicie |
monolity |
Składnia
|
+ | monolit | + |
(CZEGO)
|
|
|
+ | monolit | + |
(JAKI)
|
4. osoba
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie
Cytaty
|
- Przecież takich ludzi nie ma na świecie. Nawet święci grzeszyli, a u was każdy bohater to monolit bez skazy - powiedziałem. źródło: NKJP: Tadeusz Kwiatkowski: Panopticum, 1995 |
|
|
Ta moja zagadka, ten cudowny idol Danuty uważał się za monolit. Może nim był, lecz wtedy trzeba by mu odjąć wyższą inteligencję ze spisu cech osobowości. źródło: NKJP: Ewa Przybylska: Dotyk motyla, 1994 |
|
|
[...] jestem jak ojciec - zbudowany z dwóch kawałków, które do siebie nie pasują. Nie mogłem tego powiedzieć o mamie. Była monolitem i bez względu na to, jakiej muzyki słuchał ojciec, zawsze prosiła go tylko o to, żeby ściszył. źródło: NKJP: Mirosław Tomaszewski: UGI, 2006 |
|
|
Postacie takie [...] pokazują nam ścisłą więź między słowem wypowiadanym a postawą i życiem. Byli w postawie swej monolitami i dlatego do nas przemawiają. Pozostawili po sobie świadectwo, że wychowywali młodych ludzi i wprowadzali w życie, a nie tylko przystosowywali nas do aktualnych zewnętrznych sytuacji. źródło: NKJP: ks. phm. Janusz Strojny: Nasze wartości nasze prawo, Czuwaj, 2006-11 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | monolit |
monolici |
ndepr |
| monolity |
depr | ||
| D. | monolita |
monolitów |
|
| C. | monolitowi |
monolitom |
|
| B. | monolita |
monolitów |
|
| N. | monolitem |
monolitami |
|
| Ms. | monolicie |
monolitach |
|
| W. | monolicie |
monolici |
ndepr |
| monolity |
depr |