UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

uczulony

Chronologizacja

1912, Rozprawy Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Polskiej Akademii Umiejętności, books.google.pl

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	uczulony	uczulony	uczulony	uczulone	uczulona
D.	uczulonego	uczulonego	uczulonego	uczulonego	uczulonej
C.	uczulonemu	uczulonemu	uczulonemu	uczulonemu	uczulonej
B.	uczulonego	uczulonego	uczulony	uczulone	uczuloną
N.	uczulonym	uczulonym	uczulonym	uczulonym	uczuloną
Ms.	uczulonym	uczulonym	uczulonym	uczulonym	uczulonej
W.	uczulony	uczulony	uczulony	uczulone	uczulona

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	uczuleni	uczuleni	uczulone	uczulone
D.	uczulonych	uczulonych	uczulonych	uczulonych
C.	uczulonym	uczulonym	uczulonym	uczulonym
B.	uczulonych	uczulonych	uczulonych	uczulone
N.	uczulonymi	uczulonymi	uczulonymi	uczulonymi
Ms.	uczulonych	uczulonych	uczulonych	uczulonych
W.	uczuleni	uczuleni	uczulone	uczulone

Pochodzenie

Od: uczulić; zob. czuły

1. na kurz

Definicja

taki, który jest nadwrażliwy na działanie pewnych czynników lub substancji, reagując na nie najczęściej wysypką na skórze, obrzękiem lub katarem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie rodzaje chorób

Połączenia

uczulony pacjent; uczulona kobieta, osoba; uczulone dziecko
uczulony na białko (jaja kurzego), na cytrusy, na gluten, na jabłka, na mąkę, na mleko, na orzeszki; na jad owadów (os, pszczół...); na kurz, na pyłki (roślin, traw...), na roztocza; na sierść; na aspirynę, na kosmetyki, na leki, na składniki czegoś/jakieś; na nikiel, na złoto; na słońce

Cytaty

Z kolei u ponad połowy młodzieży uczulonej na pyłki roślin (z typowymi dolegliwościami: kichaniem, wodnistym katarem i piekącymi, swędzącymi, czerwonymi oczami) po kilku latach mogą wystąpić pierwsze objawy astmy (z niezależną od pory roku dusznością i kaszlem).

źródło: NKJP: Paweł Walewski: By moc płuc móc wzmóc, Polityka, nr 2605, 2007-05-26

Wiele osób jest przekonanych, że są uczulone na puch. Jednak w rzeczywistości są one uczulone na kurz i inne ciała obce znajdujące się w puchu, który nie został odpowiednio oczyszczony.

źródło: NKJP: Monika Bednarz, Alina Mołek: W zgodzie ze słońcem, Gazeta Krakowska, 2007-09-22

Niemowlę uczulone na mleko cierpi z powodu kataru, kolki brzusznej, wiatrów, widoczne są zmiany skórne, przeważnie na policzkach – „lakierowane rumieńce”.

źródło: NKJP: BCZ: Walczymy z alergią, Trybuna Śląska, 2002-01-18

Składnia

	+	uczulony	+	na CO
szyk: neutralny

2. na sprawy

Definicja

taki, który jest szczególnie czujny i wrażliwy na coś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

uczulony na działalność kogoś/jakąś, na problemy kogoś/czegoś, na sprawy czegoś/jakieś, na jakieś sytuacje, na jakieś zachowanie; na biedę, na krzywdę; na gwarę, na słowo; na muzykę, na piękno

Cytaty

	- Staramy docenić i wyróżnić osoby nieskazitelne, uczulone na krzywdę i dające świadectwo wielkiej miłości drugiego człowieka. źródło: NKJP: (mbog): Oto człowiek, który widzi innych, Dziennik Łódzki, 2004-03-29
	Kraje Unii Europejskiej są bardzo uczulone na punkcie ochrony środowiska, dlatego przedsięwzięcia proekologiczne będą miały priorytet, jeśli chodzi o ich dofinansowywanie. źródło: NKJP: (ryś): Liczą na pieniądze z Unii, Dziennik Bałtycki, 2000-02-07
	— W ubiegłym tygodniu przyuważyłem paru wyrostków idących ulicą i zaglądających do stojących na poboczach aut. Latem ukradli mi z wozu radio, więc na takie sytuacje jestem uczulony. Zadzwoniłem po policję, a sam poszedłem śladem młodych ludzi — relacjonuje mężczyzna. źródło: NKJP: (mru): Brynów milczy?, Dziennik Zachodni, 2002-12-11
	- Nie chcę się chwalić, ale jeśli otrzymuję odręczny list od nieznajomej osoby, momentalnie zgaduję, kim ona jest - mówi Wiktor Zin. - Nie będąc grafologiem można odczytać, czy to mężczyzna, czy kobieta. Czy jest uczulona na piękno, czy obojętna w stosunku do niego. źródło: NKJP: Marta Piętka: Lekcja kaligrafii, Gazeta Krakowska, 2001-11-30

Składnia

	+	uczulony	+	na CO
szyk: neutralny
	+	uczulony	+	na punkcie CZEGO
szyk: neutralny

3. na kogoś

Definicja

taki, który czuje silną niechęć do kogoś lub czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Cytaty

Jeśli burmistrz jest uczulony na mnie, to ma jeszcze czwórkę innych radnych powiatowych, z którymi może współpracować a nie współpracuje.

źródło: NKJP: Henryk Szewczyk: Niech Król Emil Krynicki Wielki zrobi gest!, Gazeta Krakowska, 2007-07-06

– Jestem uczulony na autorytety. Każda sytuacja, kiedy jestem stawiany wobec autorytetu, owocuje negacją. Teatr niezależny wiąże się z kontestacją autorytetów.

źródło: NKJP: Stefan Drajewski: Dyskusja.Trzy pokolenia, trzy doświadczenia W salonie pod chmurką, Polska Głos Wielkopolski, 2006-07-06

Patty nie wyglądała na specjalnie postępową i z pewnością nie była feministką [...], a do tego zdawała się wyraźnie uczulona na politykę. Jeśli poruszyło się przy niej temat wyborów czy jakiegoś kandydata, widać było, jak bezskutecznie stara się zachować swoją typową pogodę [...].

źródło: Jonathan Franzen, tłum. Wojciech Kurylak: Wolność, 2011 (soniadraga.pl)

Składnia

	+	uczulony	+	na KOGO/CO
szyk: neutralny

4. film

Definicja

fot.

pokryty substancjami chemicznymi w celu zwiększenia czułości na światło materiałów fotograficzności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka fotografia

Połączenia

film uczulony na coś, błona, emulsja uczulona na coś
uczulony na kolory, na podczerwień

Cytaty

	Zapewne choć raz widziałeś zdjęcia wykonane przy użyciu błony uczulonej na podczerwień, chociażby te prezentowane w czasopismach fotograficznych. źródło: NKJP: Robert Urbański: Fotografia krajobrazowa w podczerwieni (fotorobert.republika.pl)
	Jest to film czarno-biały uczulony na bliską podczerwień, po raz pierwszy założyłem taki film i mam pytanie odnośnie [do] pory dnia, podczas której najlepiej jest fotografować, czyli zachód/wschód czy raczej południe? źródło: NKJP: Internet
	Używasz filmu amatorskiego. Zwykle producent nie podaje korekcji dla efektu S. lub jeśli podaje, to są to czasy krótsze, niż ty użyłeś. Powyżej tego czasu efekt S. będzie powodował rozjazd kolorów, części emulsji uczulone na poszczególne kolory zaczynają w widoczny sposób zachowywać się różnie. źródło: NKJP: Internet
	[...] negatyw kolorowy źle się kopiuje na B&W papierze ze względu na maskę (wygląda jak przewołany B&W) oraz są problemy z odwzorowaniem szarości papier jest uczulony na bardzo ograniczony zakres widma światła, więc efekt nie będzie przypominał zdjęcia źródło: NKJP: Internet

Data ostatniej modyfikacji: 13.09.2022