UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

list

Chronologizacja

1389, SStp
Inne znaczenie: 'dokument prawny potwierdzający coś'

Pochodzenie

psł. *listъ 'liść'

1. wiadomość

Definicja

tekst pisany kierowany przez osobę do innej osoby lub instytucji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język pisanie

CZŁOWIEK I TECHNIKA Komunikacja na odległość poczta

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  wiadomość

Połączenia

  • błagalny, miłosny; ciepły, dramatyczny, krytyczny, miły, osobisty, ostry, rozpaczliwy, serdeczny, smutny, szczery, uprzejmy, wzruszający; anonimowy, cudzy, nieznany; oficjalny, poufny, prywatny; długi, krótki list; list papieski; dziękczynny, gratulacyjny, kondolencyjny, pochwalny, pożegnalny; protestacyjny; elektroniczny
  • list biskupów, prezydenta; córki, matki; Krasińskiego, Noemi; listy Remarque'a do Marleny Dietrich, Juliusza Słowackiego do matki
  • list do matki, do córki; do mieszkańców, do redakcji, do prezydenta; list od ojca, od kolegi, od przyjaciela, od taty; od czytelników, od wielbicielek
  • list z gratulacjami, z podziękowaniem, z pogróżkami, z życzeniami
  • adresat, autor, inicjator, nadawca; tekst, treść; autograf, kopia listu; zbiór listów
  • odpowiedź na list
  • adresować, czytać, pisać, napisać, odczytać, opublikować, przeczytać, wystosować list; wymieniać z kimś listy
  • znać się z listów
  • odpisać, odpowiedzieć na list; odpowiadać na listy

Cytaty

W liście opisze dokładniej swój punkt widzenia, napisze o tym, że w związku z Adamem czuła się zniewalana, że uczucie do niego, początkowo bardzo żywe, stopniowo zanikło.

źródło: NKJP: Krzysztof Jedliński:, Nie dać się upokorzyć, 1996

Tematy listów były różne. Filmy, znajomi, rejs po Morzu Śródziemnym, na który wybierała się w tym roku…

źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski: Przystanek Śmierć, 2007

Wewnętrznie nadal jestem nieśmiałym chłopcem, który pisał listy miłosne o wiele sprawniej, niż wyznawał miłość.

źródło: NKJP: Sonia Raduńska: Kartki z białego zeszytu, 2008

Zostawiła trzy listy pożegnalne, w tym jeden do ojca.

źródło: NKJP: Łukasz Zep: Podcięła sobie żyły i wyskoczyła z okna, Tygodnik Tucholski, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. list
listy
D. listu
listów
C. listowi
listom
B. list
listy
N. listem
listami
Ms. liście
listach
W. liście
listy

Składnia

bez ograniczeń + list +
(od KOGO) + (do KOGO)
bez ograniczeń + list +
(KOGO) + (do KOGO)
bez ograniczeń + list +
z CZYM

2. przedmiot

Definicja

papier, na którym napisano list - tekst, bez koperty lub razem z kopertą

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język pisanie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  przesyłka

Połączenia

  • cienki, gruby, zapieczętowany; tradycyjny; urzędowy list
  • list z Krakowa, z Paryża, z Warszawy...; z Anglii, z Watykanu...
  • adresat, nadawca listu
  • znaczek na list; skrzynka na listy
  • list dotarł, przyszedł, wrócił
  • adresować, dostać, odebrać, otrzymać, pieczętować, przekazać, przesłać, wysłać, zaadresować list; wrzucić list do skrzynki; wyjąć list z koperty, ze skrzynki; słać, wysyłać; dostawać, otrzymywać listy
  • włożyć/wkładać, załączyć coś do listu
  • czekać na list

Cytaty

Do XVIII wieku opłatka używano do pieczętowania listów, a w farmacji do dzisiaj jest stosowany do dozowania proszków.

źródło: NKJP: Śladami Kolberga: Boże Narodzenie, Tygodnik Ciechanowski, 2006-12-24

Wreszcie otworzył list, był napisany na maszynie, kształtną czcionką, o dziwo z polskimi literami, u dołu widniał roztrzęsiony, nieczytelny podpis.

źródło: NKJP: W. Hagedorny: Z cyklu: Wiejskie pogrzeby: Powrót, Tygodnik Ciechanowski, 2004-04-21

Wszystkie te urządzenia działają w obu kierunkach, wystarczyło zatelefonować, wysłać elektroniczny list, aby dowiedzieć się, jaką i czyją gazetą jest „Dziennik Polski”...

źródło: NKJP: A. Kozioł: Polski nie tylko z nazwy, Dziennik Polski, 2003-10-24

Anka pojechała jednak sama do Włoch, przysyła dużo listów, jest dziwnie rozpromieniona, to pewnie słońce.

źródło: NKJP: Radosław Kobierski: Harar, 2005

Listy z Anglii musiały poczekać. Ich lektura nie wniosłaby nic interesującego, a jedynie mogłaby mnie zdenerwować.

źródło: NKJP: Waldemar Borzestowski: Bulterier Samson i ja, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. list
listy
D. listu
listów
C. listowi
listom
B. list
listy
N. listem
listami
Ms. liście
listach
W. liście
listy

Frazeologizmy

list gończy
list intencyjny
list motywacyjny
list otwarty
list pasterski
list polecający
list uwierzytelniający
list wypowiedni
list zapowiedni
list zastawny
list żelazny
Data ostatniej modyfikacji: 23.06.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json