UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

chłodnąć

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. chłodnę
 chłodniemy
2 os. chłodniesz
 chłodniecie
3 os. chłodnie
 chłodną

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. chłodłem
+(e)m chłódł
 chłodłam
+(e)m chłodła
 chłodłom
+(e)m chłodło
 chłodliśmy
+(e)śmy chłodli
 chłodłyśmy
+(e)śmy chłodły
2 os. chłodłeś
+(e)ś chłódł
 chłodłaś
+(e)ś chłodła
 chłodłoś
+(e)ś chłodło
 chłodliście
+(e)ście chłodli
 chłodłyście
+(e)ście chłodły
3 os. chłódł
 chłodła
 chłodło
 chłodli
 chłodły

bezosobnik: chłodnięto

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę chłódł
będę chłodnąć
 będę chłodła
będę chłodnąć
 będę chłodło
będę chłodnąć
 będziemy chłodli
będziemy chłodnąć
 będziemy chłodły
będziemy chłodnąć
2 os. będziesz chłódł
będziesz chłodnąć
 będziesz chłodła
będziesz chłodnąć
 będziesz chłodło
będziesz chłodnąć
 będziecie chłodli
będziecie chłodnąć
 będziecie chłodły
będziecie chłodnąć
3 os. będzie chłódł
będzie chłodnąć
 będzie chłodła
będzie chłodnąć
 będzie chłodło
będzie chłodnąć
 będą chłodli
będą chłodnąć
 będą chłodły
będą chłodnąć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. chłodnijmy
2 os. chłodnij
 chłodnijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. chłódłbym
bym chłódł
 chłodłabym
bym chłodła
 chłodłobym
bym chłodło
 chłodlibyśmy
byśmy chłodli
 chłodłybyśmy
byśmy chłodły
2 os. chłódłbyś
byś chłódł
 chłodłabyś
byś chłodła
 chłodłobyś
byś chłodło
 chłodlibyście
byście chłodli
 chłodłybyście
byście chłodły
3 os. chłódłby
by chłódł
 chłodłaby
by chłodła
 chłodłoby
by chłodło
 chłodliby
by chłodli
 chłodłyby
by chłodły

bezosobnik: chłodnięto by

bezokolicznik: chłodnąć

imiesłów przysłówkowy współczesny: chłodnąc

gerundium: chłodnięcie

imiesłów przymiotnikowy czynny: chłodnący

odpowiednik aspektowy: ochłodnąć

Pochodzenie

Zob. chłód

1. woda

Definicja

stawać się takim, który ma temperaturę niższą od normalnej dla rzeczy określonego rodzaju

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chłodnieć, stygnąć

Cytaty

Słońce zacznie się kurczyć, chłodnąć i stanie się białym karłem, niewiele większym od naszej planety.

źródło: NKJP: Piotr Cieśliński: Plotki o Słońcu, Gazeta Wyborcza, 1997-06-27

Woda zaczęła chłodnąć, więc wyszłam z wanny i kierowałam się w stronę lustra.

źródło: Internet: intymnie.quku.org

Nos i policzki poczynały marznąć, a cała skóra chłodła wraz z odpływem krwi.

źródło: Internet: w-zaciszu-biblioteki.blogspot.com

Gdy ciasto będzie chłodło, na wierzchu będzie pojawiała się rosa.

źródło: Internet: pl.toluna.com

Chłodnąc, słońce zaczęło zmieniać barwy.

źródło: Internet: odystopiach.blogspot.com

2. dzień

Definicja

stawać się takim, który odznacza się temperaturą powietrza niższą od normalnej, ale nie bardzo niską

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda warunki atmosferyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chłodnieć, oziębiać się

Cytaty

Wieczorami, kiedy nieco chłodło, były tańce na placu opodal, granie i bębnienie.

źródło: Wojciech Jóźwiak: Quaritz, Taxodium, Rogala, 23.07.2016 (taraka.pl)

Składnia

Ø + chłodnąć + bez ograniczeń

3.a człowiek

Definicja

przestawać odczuwać intensywne uczucia do innej osoby

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chłodnieć

Cytaty

[...] w miarę jak ona się ożywiała, on chłódł, rozogniona od alkoholu twarz stygła i kamieniała, aż wreszcie w pewnym momencie ciężko się podniósł, [...], po czym odepchnąwszy nogą zawadzający fotel, wyszedł bez słowa, trzaskając z całej siły drzwiami.

źródło: NKJP: Jerzy Andrzejewski: Miazga, 1979

Goła chodzisz i bosa, a on u mnie będzie pan. Będzie miał wszystko, co zechce - ubranie i kamasze, i krawaty! - Róża chłodła w miarę wyliczania - bo on będzie mój, bo ja mam pieniądze...

źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Brzezina i inne opowiadania Róża, 2006

Młodzież po lewej stronie to szemrała z zadowolenia, to chłodła.

źródło: NKJP: Stefan Themerson: Wykład profesora Mmaa, 1969

3.b uśmiech

Definicja

stawać się takim, który świadczy, że ktoś przestaje odczuwać intensywne uczucia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chłodnieć

Cytaty

Anna zaczynała rozumieć grę możnych i serce jej chłodło, gdy myślała o ojczymie.

źródło: Miecz króla Jana odc. 8 i 9, 10.12.2015 (wiernipolsce.wordpress.com)

O ile na początku jeszcze jakieś chora zainteresowanie wzbudzała, to czas sprawiał, iż opiekuńcze odruchy zamierały i chłodły niepomiernie.

źródło: Adam Grzelązka: Zniewoleni nienawiścią IV, 21.09.2013 (obserwatorpolityczny.pl)

4. kontakty

Definicja

stawać się mniej przyjaznym i serdecznym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chłodnieć, oziębiać się

Cytaty

Relacje między mną, a moją żoną zaczęły chłodnąć. W domu było mi za ciasno, wszyscy dookoła mi przeszkadzali, każdy miał coś w sobie, co mi nie pasowało.

źródło: Internet: lubin.chwz.com.pl

W miarę dorastania Aleksandra jego stosunki z ojcem chłodły, w znacznej mierze za przyczyną królowej Olimpias, kobiety dumnej i władczej, przy tym nieustannie upokarzanej miłostkami małżonka.

źródło: NKJP: Anna Brzezińska: Heros macedoński, Polityka, 2004-12-25

5. emocje

Definicja

stawać się mniej intensywnym

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chłodnieć, oziębiać się

Cytaty

[...] w małżeństwie zaczynają chłodnąć uczucia i namiętność, pojawia się więcej trudności bytowych i innych problemów.

źródło: Internet: 24.lt/pl/opinie-i

Faktem jest jednak, że optymizm zaczął stopniowo chłodnąć w trakcie „aktywnych” części wczorajszej sesji. Podczas oferty przeważał jeszcze popyt [...], ale na wiele papierów nie było już chętnych, sporo też się ich pozbywano.

źródło: NKJP: Miłosz Węglewski: 805. sesja giełdy, Gazeta Wyborcza, 1996-04-24

Bywaliśmy u siebie, razem spędzaliśmy sylwestry, po prostu lubiliśmy się, choć od początku mieliśmy inne spojrzenie na życie. Pewnego dnia ich przyjaźń zaczęła chłodnąć.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Zły Tyrmand, 2007

W 1992 roku mieszkańcy Krymu byli przychylni Ukrainie, sądzili bowiem, że bogata republika wyprzedzi inne w szybkości prowadzenia reform. Wraz z pogarszaniem się sytuacji gospodarczej chłodły ich sympatie do Kijowa [...].

źródło: NKJP: Andrzej Łomanowski: Po niedzielnych wyborach prezydenckich, Gazeta Wyborcza, 1994-01-18

Mój stosunek do ludzi charakteryzuje entuzjazm, który nagle chłodnie.

źródło: NKJP: Maria Dąbrowska: Dzienniki 1, 2009
Data ostatniej modyfikacji: 04.08.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN