Chronologizacja
Pochodzenie
łac. dīrector 'przewodnik, wódz, kierownik'
Definicja
Noty o użyciu
Jeżeli wyrazu dyrektor używamy w odniesieniu do kobiety, we wszystkich kontekstach może występować forma równa M. lp., a wyraz może przyłączać formy żeńskie czasownika i przymiotnika, np. dyrektor poinformowała, spotkanie z nową dyrektor, Marią Kowalską. Może też zostać zachowana odmiana i składnia charakterystyczna dla rzeczowników rodzaju męskoosobowego, np.: spotkanie z nowym dyrektorem, Moniką Kowalską.
Wymowa
[dyrektor]
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes funkcjonowanie firm i przedsiębiorstw
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | dyro | |
| hiperonimy: | zwierzchnik |
Połączenia
- generalny, okręgowy, regionalny; dotychczasowy, drugi, nowy, obecny, ówczesny, pierwszy, poprzedni, wieloletni; dobry dyrektor; dyrektor administracyjny, artystyczny, ekonomiczny, finansowy, handlowy, medyczny, programowy, sportowy, techniczny; wykonawczy, naczelny, zarządzający
- dyrektor Byrcyn, Mroczkowski
- dyrektor biblioteki, filharmonii, fundacji, instytutu, muzeum, radia, stacji, teatru, wydawnictwa, zamku; gimnazjum, liceum, podstawówki, przedszkola, szkoły (podstawowej); banku, cukrowni, fabryki, hotelu, kopalni; agencji, biura, centrum, delegatury, departamentu, działu, firmy, ośrodka, placówki, pogotowia, przedsiębiorstwa, spółki, szpitala, urzędu, więzienia, zakładu; MOPR, MZD, Sanepidu, TPN, ZOZ-u
- dyrektor do spraw czegoś
- dyrektor i kierownik, dyrektor i nauczyciele, dyrektor i reżyser; prezes i dyrektor, profesor i dyrektor, wiceminister i dyrektor
- pan, pani, towarzysz dyrektor; ksiądz dyrektor
- zastępca; funkcja, praca, stanowisko; biuro, gabinet dyrektora; obowiązek, udział; zdanie dyrektora
- konkurs na dyrektora
- rozmowa z dyrektorem
- dyrektor dodaje, mówi, odpowiada, opowiada, oświadcza, podkreśla, poinformował, powiedział, stwierdził/twierdził, tłumaczy, zapewnia; polecił; wręczył coś; chce czegoś; kieruje czymś; powinien coś
- dziękować dyrektorowi
- mianować, odwołać, zwolnić; pytać dyrektora
- zostać dyrektorem
- rozmawiać z dyrektorem
- za dyrektora
Cytaty
|
Przez pierwsze dni nowy dyrektor chciał poznać mechanizm funkcjonowania klubu z ulicy Bogumińskiej. źródło: NKJP: Leszek Jaźwiecki: Miał dość prezesa Serwotki, Dziennik Zachodni, 2009-12-15 |
|
|
Brazylijczycy są ludźmi otwartymi i krakowski polonista na stanowisku dyrektora Instituto de Letras nie jest znów takim ewenementem. źródło: NKJP: Krakowianin w Brazylii, Dziennik Polski, 2001-01-05 |
|
|
Wczoraj dyrektorzy szkół średnich rozmawiali z kuratorem oświaty na temat skomplikowanej tegorocznej matury. źródło: NKJP: MAJ: Czekanie na uczelnie, Gazeta Poznańska, 2001-11-15 |
|
|
Wczoraj przedstawiciele władz miasta podziękowali dyrektorom placówek muzealnych za udział w przedsięwzięciu. źródło: NKJP: (AK): Podziękowanie za Noc Muzeów, Gazeta Krakowska, 2005-07-07 |
|
|
Gdy przyszedłem przedstawić się, pan doktor oświadczył mi, że nie może sobie z synem poradzić, że ani on, ani jego żona nie posiadają zdolności pedagogicznych, natomiast dyrektor polecił mnie jako młodzieńca, który potrafi tego małego diabła przerobić w anioła. źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Opowiadania drastyczne, 1966 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | dyrektor |
dyrektorowie dyrektorzy |
ndepr |
| dyrektory |
depr | ||
| D. | dyrektora |
dyrektorów |
|
| C. | dyrektorowi |
dyrektorom |
|
| B. | dyrektora |
dyrektorów |
|
| N. | dyrektorem |
dyrektorami |
|
| Ms. | dyrektorze |
dyrektorach |
|
| W. | dyrektorze |
dyrektorowie dyrektorzy |
ndepr |
| dyrektory |
depr |
Składnia
|
+ | dyrektor | + |
CZEGO
|