UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

nalecieć

Chronologizacja

1736, Jan Stanisław Kostka Wujkowski, Rekollekcye duchowne na kilka, kilkanaście dni rozłozone..., polona.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. nalecę
 nalecimy
2 os. nalecisz
 nalecicie
3 os. naleci
 nalecą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. naleciałem
+(e)m naleciał
 naleciałam
+(e)m naleciała
 naleciałom
+(e)m naleciało
 nalecieliśmy
+(e)śmy nalecieli
 naleciałyśmy
+(e)śmy naleciały
2 os. naleciałeś
+(e)ś naleciał
 naleciałaś
+(e)ś naleciała
 naleciałoś
+(e)ś naleciało
 nalecieliście
+(e)ście nalecieli
 naleciałyście
+(e)ście naleciały
3 os. naleciał
 naleciała
 naleciało
 nalecieli
 naleciały

bezosobnik: naleciano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. nalećmy
2 os. naleć
 nalećcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. naleciałbym
bym naleciał
 naleciałabym
bym naleciała
 naleciałobym
bym naleciało
 nalecielibyśmy
byśmy nalecieli
 naleciałybyśmy
byśmy naleciały
2 os. naleciałbyś
byś naleciał
 naleciałabyś
byś naleciała
 naleciałobyś
byś naleciało
 nalecielibyście
byście nalecieli
 naleciałybyście
byście naleciały
3 os. naleciałby
by naleciał
 naleciałaby
by naleciała
 naleciałoby
by naleciało
 nalecieliby
by nalecieli
 naleciałyby
by naleciały

bezosobnik: naleciano by

bezokolicznik: nalecieć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: naleciawszy

gerundium: nalecenie

odpowiednik aspektowy: nalatywać

Pochodzenie

Zob. latać

1. ptak

Definicja

przemieszczając się w powietrzu, przybyć licznie do wnętrza jakiegoś miejsca lub na jakiś teren

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Świat zwierząt ➔ zwyczaje i zachowania zwierząt

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Świat zwierząt ➔ ptaki

CZŁOWIEK I TECHNIKA ➔ Transport ➔ transport powietrzny

Cytaty

Mama ciągle nie zapalała lampy, nie chcąc widać wyganiać mnie z balkonu i bojąc się, że przy otwartych drzwiach do oświetlonego pokoju naleci mnóstwo komarów i ciem.

źródło: NKJP: Maciej Pinkwart: Dziewczyna z Ipanemy, 2003

[...] w okolicach Środy Wielkopolskiej na niewielką plantację naleciały dzikie gęsi, po kwadransie odleciały i nie zostało nic.

źródło: Internet: tygodnik-rolniczy.pl

Składnia

bez ograniczeń + nalecieć +
DOKĄD

2. powietrze

Definicja

pot. 
unosząc się w powietrzu, przedostać się do wnętrza czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  przedostać się

Cytaty

[...] wystarczy zamknąć okno, żeby nie naleciało dymu i kurzu z ulicy [...].

źródło: Internet: akarwat.pl

Pani Ptakowa pod koniec maja zauważyła biały puch na liściach. - Ot, pomyślałam, mech z topoli naleciał.

źródło: NKJP: Beata Pawlak: Inwazja, Gazeta Wyborcza, 1992-07-01

Czy można to nagwintować bez zdejmowania tego i czy nie nalecą do środka te opiłki z gwintowania?

źródło: Internet: senda.pl

Składnia

bez ograniczeń + nalecieć +
DOKĄD + (SKĄD)

3. woda

Definicja

pot. 
napłynąć - zgromadzić się gdzieś, płynąc

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ ruch i spoczynek

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Ziemia ➔ zbiorniki wodne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  napłynąć

Połączenia

  • nalecieć do domu, do mieszkania, do ucha, do wnętrza

Cytaty

Pani Anna [...] opowiada, że wszystko zaczęło się od zerwania jej parapetu, który robiła na własny koszt. Spółdzielnia usunęła go, gdy zaczęły się prace przy ocieplaniu budynku. Wtedy do mieszkania podczas ulewy naleciała woda i zniszczyła parkiety.

źródło: NKJP: X: JEŻYCE / Spór przez ocieplanie budynku Kto mi zapłaci?, Polska Głos Wielkopolski, 2005-09-08

[...] można moczyć malucha w wanience, ale ostrożnie polewać główkę, żeby woda nie naleciała do uszek.

źródło: NKJP: Internet

Krew naleciała sama do strzykawki, co świadczyło, że igła jest w żyle [...].

źródło: Internet: f.kafeteria.pl

Składnia

bez ograniczeń + nalecieć +
DOKĄD

4. samolotami

Definicja

pot. 
przemieszczając się w powietrzu, zaatakować coś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA ➔ Transport ➔ transport powietrzny

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Wojsko i wojna ➔ czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zaatakować

Cytaty

Zaczęły ukazywać się nad miastem aeroplany niemieckie, a w wielką środę roku 1915, naleciała na Łomżę eskadra 12 aeroplanów, z których zaczęto rzucać bomby wybuchowe i zapalające na miasto.

źródło: Internet: historialomzy.pl

Ogólnie to MiG 21 z większą prędkością naleciał od góry na Lima na rejon kabiny. Samoloty podchodziły do lądowania w Rędzikowie.

źródło: Internet: gdynia-babie-doly.mojeosiedle.pl

Niżej trzystu metrów nam nie wolno. Może okrążymy Nowe Miasto i nalecimy od wschodu?
- Perfekt. Nalatuj pan. Tylko trzymajmy się koryta rzeki.

źródło: NKJP: Mariusz Ziomecki: Lato nieśmiertelnych, 2002

Składnia

bez ograniczeń + nalecieć +
na KOGO/CO

5. słownie

Definicja

pot. 
napaść - gwałtownie, ostro kogoś skrytykować

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Relacje międzyludzkie ➔ określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Zasady współżycia społecznego ➔ zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  napaść II

Cytaty

Armia anonimów naleciała na mnie na komentarzach, to przykre, że nie znając mnie mogą stwierdzić, że się zmieniłem.

źródło: Internet: photoblog.pl

[...] G.[...] sam sobie strzelił w stopę głupim gadaniem o jakiś 30 procentowych obniżkach i brakiem możliwości negocjacji ze względu na oszczędności, a teraz żeby się wybielić, to naleciał na Emila [...].

źródło: Internet: sportowefakty.wp.pl

Składnia

bez ograniczeń + nalecieć +
na KOGO

6. myśli

Definicja

pot. 
napłynąć - stać się odczuwalnym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Stany psychiczne człowieka ➔ emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  napłynąć

Cytaty

Jak oglądałem drugi raz to jakoś naleciały mnie wątpliwości. Muszę się jeszcze zastanowić.

źródło: Internet: audi-c4.pl

Ale jednak po tym koncercie naleciał mnie okrutny żal za ogniskami, za darciem pysków do białego rana, kiedy to człowiek w ogóle przestaje mówić

źródło: Internet: forum.gazeta.pl

Składnia

bez ograniczeń + nalecieć +
KOGO

7. łzy do oczu

Definicja

pot. 
napłynąć - wypełnić sobą część ciała

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA ➔ Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego ➔ czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  napłynąć

Cytaty

Chwilę pogadaliśmy, wyszła ze szkoły, zostałem sam na holu. Ścisnęło mnie w gardle, łzy naleciały do oczu.

źródło: Internet: podrywaj.org

Woń truskawek roznosiła się w powietrzu, aż ślinka naleciała mi do ust.

źródło: Internet: niewinne-grzechy.blogspot.com

Wilhelm spychający jego panią z urwiska... wieszający ją na drzewie za nogi, by krew naleciała do głowy i zaśmiewający się do łez...

źródło: Internet: wattpad.com

Składnia

bez ograniczeń + nalecieć +
DOKĄD

8. na wspomnienia

Definicja

używane do opisania sytuacji sytuacji, w której ktoś odczuł tak silną potrzebę zrobienia czegoś, że nie mógł się powstrzymać, by tego nie zrobić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Stany psychiczne człowieka ➔ zachowania emocjonalne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA ➔ Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego ➔ czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wziąć

Cytaty

Tak jakoś naleciało mnie na ciasteczka z czekoladą. Moje pierwsze kroki skierowałam do Dorotuś, bo u Niej jest chyba wszystko, co człowiek słodkiego sobie wymarzy.

źródło: Internet: pinterest.ca

Może właśnie przez ten nastrój za oknem naleciało mnie na kolejne zmiany w mieszkaniu.

źródło: Internet: bellartdecor.blogspot.com

Super wyglądają te Twoje frittaty. U nas weekendowe śniadania też są zawsze jajeczne, ale ostatnio naleciało nas na zapiekane bułki - na różne sposoby, wypróbujcie jeśli jajecznica Wam już się znudziła, polecam.

źródło: Internet: smacznapyza.blogspot.com
Data ostatniej modyfikacji: 10.01.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN