UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bajka

Chronologizacja

2 połowa XVI w., Bańk

Pochodzenie

psł. *bajьka 'mówienie; baśń; opowiadanie'

1. dla dzieci

Definicja

opowieść przeznaczona dla dzieci, o zmyślonej treści, w której występują postaci w rzeczywistości nieistniejące i zachodzą zdarzenia, jakie w realnym świecie nie są możliwe

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka literatura

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia narodziny i dzieciństwo

Relacje znaczeniowe

synonimy:  baja

Połączenia

  • animowana, cała, każda, okrutna, piękna, ulubiona bajka; dziecięce, klasyczne, popularne, różne, stare, znane; rosyjskie bajki
  • dużo, kilka bajek
  • bajki braci Grimm
  • bajka dla dorosłych, dla dzieci
  • bajka na dobranoc
  • bajka z morałem
  • bajka o Calineczce, o Czerwonym Kapturku, o Jasiu i Małgosi, o Kopciuszku, o trzech świnkach, o Wawelskim Smoku
  • baśnie i bajki, filmy i bajki, wiersze i bajki
  • autor, bohaterowie, świat; projekcje; cykl, zbiór bajek
  • postacie z bajek
  • kasety, książeczki, książki, płyty, wideo z bajkami
  • posłuchać, słuchać bajek
  • czytać, napisać, obejrzeć, oglądać, opowiedzieć / opowiadać, pisać, usłyszeć bajkę; coś przypomina bajkę
  • coś brzmi jak bajka

Cytaty

5 lat temu powstała bajka muzyczna ,,Pchła Szachrajka’’ z muzyką Macieja Małeckiego, w adaptacji Anny Seniuk.

źródło: NKJP: ELKA: WIELKOPOLSKA W LICZBACH, Gazeta Poznańska, 2005-11-04

Czytanie dzieciom bajek ma na celu rozbudzenie w najmłodszych zainteresowania słowem drukowanym, nawiązanie kontaktu z książką, kształtowanie umiejętności słuchania i rozwijania wyobraźni.

źródło: NKJP: Teresa Słomowicz: Bajka i baśń - obie stare jak ludzkość......., Co Tydzień Jaworzno, 2003-04-02

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bajka
bajki
D. bajki
bajek
C. bajce
bajkom
B. bajkę
bajki
N. bajką
bajkami
Ms. bajce
bajkach
W. bajko
bajki

Odesłania

Zob. też:

baśń

2. oświeceniowa

Definicja

lit. 
krótki utwór z morałem, napisany wierszem lub prozą, którego bohaterami są najczęściej zwierzęta symbolizujące ludzkie cechy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka literatura

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  utwór

Połączenia

  • bajki Adama Mickiewicza, Aleksandra Fredry, Ezopa, Ignacego Krasickiego...
  • bajki i ballady
  • autor bajek

Cytaty

[...] kiedy przypominam sobie te wszystkie groźby pod adresem telewizji i wynik wczorajszego senackiego głosowania, to przychodzi na myśl zakończenie bajki Krasickiego o tym, jak to wśród serdecznych przyjaciół psy zająca zjadły.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 02.07.1994

W kategorii podstawówek najlepsze okazały się dzieci z Jaszczwi [...], które zaprezentowały bajki Aleksandra Fredry „Cygan i baba” oraz „Paweł i Gaweł”, przygotowane pod okiem Marty Leszkowicz i Jolanty Urbanik.

źródło: NKJP: (SUB): Dziennik Polski - Podkarpacie, 2002-11-28

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bajka
bajki
D. bajki
bajek
C. bajce
bajkom
B. bajkę
bajki
N. bajką
bajkami
Ms. bajce
bajkach
W. bajko
bajki

3. nieprawdziwa

Definicja

pejorat. 
całkowicie nieprawdziwa historia na jakiś temat, którą uważa się za rozpowszechnianą celowo, aby kogoś oszukać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Połączenia

  • opowiadać, puszczać bajki

Cytaty

Krążyło o nim wiele legend, ale często nie mających nic wspólnego z prawdą, np. że zmienił nazwisko, bo naprawdę nazywał się Kapusta. Być może sam takie bajki puszczał.

źródło: NKJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet : wybór z pamięci 90-latka, 2004

Ludziska opowiadali niestworzone rzeczy. Uważałem to wszystko za przekoloryzowane bajki.

źródło: NKJP: Roman Antoszewski: Kariera na trzy karpie morskie, 2000

Przykre jest to, że programy i obietnice przedwyborcze okazały się niejednokrotnie bajkami wyborczymi i grą o stołki i kasę radnych.

źródło: NKJP: Maciej Bętkowski: Tak trzymać! prasa, 1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bajka
bajki
D. bajki
bajek
C. bajce
bajkom
B. bajkę
bajki
N. bajką
bajkami
Ms. bajce
bajkach
W. bajko
bajki

Inne uwagi

Zwykle lm

4. coś dobrego

Definicja

coś dobrego, miłego, wspaniałego do tego stopnia, że wydaje się aż nieprawdziwe

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • coś jest, wydaje się bajką

Cytaty

Bardzo mi „podeszło” caprese serwowane w poznańskim Hotelu System, gdzie szef kuchni [...] podaje je na ciepło. Wszystkie składniki tej sałatki są zapieczone. To jest kulinarna bajka.

źródło: NKJP: Juliusz PODOLSKI: Danie jak flaga, Gazeta Poznańska, 2006-08-18

Co może zmienić w Pani życiu kolejny mistrzowski tytuł? - Nic nie zmieni. Mistrzostwa świata to bajka, która trwa trzy dni.

źródło: NKJP: Usłyszeć Mazurka to mistyczne przeżycie, Dziennik Polski - Podkarpacie, 2000-10-23

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bajka
bajki
D. bajki
bajek
C. bajce
bajkom
B. bajkę
bajki
N. bajką
bajkami
Ms. bajce
bajkach
W. bajko
bajki

Frazeologizmy

bajka o żelaznym wilku
bajka z tysiąca i jednej nocy
bohater mojej bajki
bohater z mojej bajki
inna bajka
ktoś między bajki wkłada coś
ktoś między bajki włożył coś
moja bajka
opowieść z mchu i paproci
bajka z mchu i paproci
Data ostatniej modyfikacji: 06.05.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json