UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

loża

Chronologizacja

1629, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. loża
loże
D. loży
lóż
C. loży
lożom
B. lożę
loże
N. lożą
lożami
Ms. loży
lożach
W. lożo
loże

Pochodzenie

fr. loge

niem. loge

z germ. *laubja 'altana'

Fr. znaczenie 'jednostka organizacyjna masonerii' pod wpływem ang. lodge.

1. w teatrze

Definicja

wyodrębnione miejsce na widowni w teatrze przypominające balkon, z osobnym wejściem, przeznaczone dla kilku osób

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność artystyczna człowieka ➔ teatr

Połączenia

  • mieć, zarezerwować lożę
  • loża w teatrze

Cytaty

Zostawił w szatni zaśnieżoną garderobę i wszedł po schodach na pierwsze piętro [...]. Tam odszukał lożę numer 12 i delikatnie nacisnął klamkę.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

Przed samym początkiem koncertu wśliznęła się do loży balkonowej [...] wysoka i smukła postać niewieścia w towarzystwie innej damy.

źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Podróże do Włoch, 1977

Przebrany w roboczy fartuch, z przewieszoną przez ramię torbą żarówek, chodził od loży do loży i sprawdzał, czy wszystkie lampy palą się jak należy, czy blask zbliżającej się premiery będzie naprawdę nieskazitelny.

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Rynek w Smyrnie, 2007

2. na stadionie

Definicja

miejsce w parlamencie, na stadionie lub innym obiekcie przeznaczone dla specjalnych gości

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Zasady współżycia społecznego ➔ stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • cesarska, dyrektorska, dziennikarska, prasowa, prezydencka, rządowa loża; loża honorowa
  • loża dla VIP-ów

Cytaty

Na trybunach czekały już opalone dziewczyny, a rosyjska loża była zapełniona przyjaciółmi Safina.

źródło: NKJP: Bogusław Kukuć: Australian Open pełen sensacji, Dziennik Łódzki, 2002-01-28

Podczas transmisji, wśród ciszy zakłócanej tylko uderzeniami piłki, usłyszał dobiegający z loży dziennikarzy stukot maszyny do pisania.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Zły Tyrmand, 1992

[...] zwrócił się do sędziwego mężczyzny w jednej z lóż sponsorskich: - Rozmawia Pan za głośno.

źródło: NKJP: Olgierd Kwiatkowski: Tenis. Eutelsat Monte Carlo Open, Gazeta Wyborcza, 1997-04-24

3. w dawnej architekturze

Definicja

wewnętrzny balkon, galeria lub trybuna w dawnej architekturze

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA ➔ Budownictwo ➔ części budowli

Cytaty

Od strony dziedzińca, na parterze, znajdowała się sala jadalna [...]. Na piętrze do ciekawszych pomieszczeń należały dwa salony w narożu wschodnim: tzw. loża oraz salon kominkowy.

źródło: NKJP: Urszula Janicka-Krzywda: Śmiełów – wielkopolskie ślady Adama Mickiewicza, Wychowawca nr 139-140, 2004

Nad głównym wejściem (portalem) znajduje się ujęty balustradą balkon, uważany też często za lożę benedykcyjną.

źródło: NKJP: Jan Bałdowski: Warmia, Mazury, Suwalszczyzna, 1996

4.a organizacja

Definicja

jednostka organizacyjna masonerii lub innej organizacji o podobnym charakterze

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Zasady współżycia społecznego ➔ stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • loża mistyczna, wolnomularska, wolteriańska

Cytaty

Dopiero jednak w roku 1900 wskrzeszono Societas Szubraviensis, odbywające swoje cotygodniowe zebrania w „Domu pod Rakarzem” [...]. Nie była to loża, najwyżej grupa dyskusyjna założona przez adwokata [...].

źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Abecadło Miłosza, 1997

[...] w mojej prozie światem zaczyna rządzić loża złożona wyłącznie z bab, w dodatku wyrażających się czasem o mężczyznach w sposób wybitnie pogardliwy.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Historia i fantastyka, 2005

Pozwól, kniaziu, że ci przedstawię. Pan Boruta Twardowski, główna podpora naszej warszawskiej loży, a przy tym wielki mistrz polskich neotemplariuszy.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001

Ucieszy cię zapewne wieść, że niedawno powstał zrąb instytucji, coś w rodzaju tajnej loży, powołanej wyłącznie do obrony interesów magii, mającej dopilnować, by magia zajmowała w hierarchii spraw różnych należne jej miejsce.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996

Jednak jeszcze przed zamachem majowym Piłsudski polecił swym podkomendnym występowanie z lóż, a w 1928 roku nakazał to wręcz rozkazem wszystkim oficerom.

źródło: NKJP: Maciej Kozłowski: Sprawa premiera Leona Kozłowskiego: zdrajca czy ofiara, 2005

4.b ludzie

Definicja

członkowie loży - jednostki organizacyjnej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Zasady współżycia społecznego ➔ stosunki, grupy i organizacje społeczne

Cytaty

Loża uprzedza fakty i usuwa ze swojego grona potencjalnych kryminalistów. Prezydent policji zawiesi pana w obowiązkach. A potem się pożegnamy.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

Po godzinnej rozmowie z o. Pio ukląkł przed nim i poprosił o spowiedź, a na tajnym zebraniu loży dokonał odprzysiężenia, odważnie wyznając swoją wiarę.

źródło: NKJP: Ryszard Myśliwiec: Drogi dojścia do Boga, 2009

- Sprawcie wówczas, bym pośmiertnie odzyskała reputację i dobre imię [...]. Proszę o to lożę. Proszę ciebie osobiście.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża Jaskółki, 1997

Frazeologizmy

loża szyderców
Data ostatniej modyfikacji: 13.06.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json