UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

stęknąć

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	stęknę	stękniemy
2 os.	stękniesz	stękniecie
3 os.	stęknie	stękną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	stęknąłem +(e)m stęknął	stęknęłam +(e)m stęknęła	stęknęłom +(e)m stęknęło	stęknęliśmy +(e)śmy stęknęli	stęknęłyśmy +(e)śmy stęknęły
2 os.	stęknąłeś +(e)ś stęknął	stęknęłaś +(e)ś stęknęła	stęknęłoś +(e)ś stęknęło	stęknęliście +(e)ście stęknęli	stęknęłyście +(e)ście stęknęły
3 os.	stęknął	stęknęła	stęknęło	stęknęli	stęknęły

bezosobnik: stęknięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		stęknijmy
2 os.	stęknij	stęknijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	stęknąłbym bym stęknął	stęknęłabym bym stęknęła	stęknęłobym bym stęknęło	stęknęlibyśmy byśmy stęknęli	stęknęłybyśmy byśmy stęknęły
2 os.	stęknąłbyś byś stęknął	stęknęłabyś byś stęknęła	stęknęłobyś byś stęknęło	stęknęlibyście byście stęknęli	stęknęłybyście byście stęknęły
3 os.	stęknąłby by stęknął	stęknęłaby by stęknęła	stęknęłoby by stęknęło	stęknęliby by stęknęli	stęknęłyby by stęknęły

bezosobnik: stęknięto by

bezokolicznik: stęknąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: stęknąwszy

gerundium: stęknięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	stęknięcie	stęknięcia
D.	stęknięcia	stęknięć
C.	stęknięciu	stęknięciom
B.	stęknięcie	stęknięcia
N.	stęknięciem	stęknięciami
Ms.	stęknięciu	stęknięciach
W.	stęknięcie	stęknięcia

odpowiednik aspektowy: stękać

Pochodzenie

Zob. stękać

1. o cierpiącym

Definicja

wydać krótki i głośny dźwięk pod wpływem bólu lub wysiłku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Cytaty

	[...] Byłem poskromiony przez drański ból rozjątrzonych pośladków, więc stęknąłem głucho i powlokłem się jak wałach niezdolny wierzgnąć kopytem. źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Obłęd, 1980
	Chwycił nogę pod kolanem, stęknął i podciągnął się w górę. źródło: NKJP: Maria Borowa: Dominika znaczy niedziela, 1988
	[...] Przyglądał się zbiorowemu wysiłkowi. Stęknęli raz, drugi, szarpnęli, pociągnęli i ogromne cielsko zawisło głową w dół nad klepiskiem. źródło: NKJP: Leon Pawlik: Ankara, 1998
	Umierający zajęczy najwyżej i stęknie kilka razy, poruszy palcem ręki lub nogi [...]. źródło: NKJP: Bronisław Świderski: Asystent śmierci. Powieść o karykaturach Mahometa, o miłości i nienawiści w Europie, 2007

2. o urządzeniu

Definicja

pot.

wydać odgłos przypominający ludzkie stękanie z bólu lub wysiłku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Cytaty

Stęknęło łóżeczko, dziecko się obudziło, lekko zachwiał się żyrandol.

źródło: NKJP: Radosław Kobierski: Harar, 2005

Bryczka stęknęła w resorach i potoczyła się aleją lipową, pustą i straszną jak aleja cmentarna.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Bohiń, 1987

Drzwi stęknęły pod wybuchem, który docisnął ich tylko do ściany, wahały się niepewnie na jednym zawiasie...

źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie — rocznik 20, 1957

3. o narzekającym

Definicja

pot.

powiedzieć coś tonem narzekającym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Cytaty

Ja sam tego nie udźwignę - stęknąłem z żałosnym uśmiechem.

źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007

[...] Nie wytrzymał i stęknął, że to straszne, że to krzywda, że to jedna wielka wywrotka.

źródło: NKJP: Eugeniusz Kabatc:...Wino w kulturze, wino w naturze, wino na naszym stole, 2003

Panie dzwonią, że jest remont przychodni i pytają, czy dostaną więcej za większe sprzątanie, bo okna trzeba umyć. Wystarczy, że stękną, a już trzeba dodać 5 złotych za okno.

źródło: NKJP: Edyta Gietka: Dwulewo ręczni, Polityka, 2007-12-01

Składnia

	+	stęknąć	+	(MOWA WPROST)
	+	stęknąć	+	(że ZDANIE)

4. o mówiącym niepewnie

Definicja

pot.

powiedzieć coś niepewnym głosem, zacinając się

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Cytaty

- Przepraszam bardzo - nieśmiało stęknęła pielęgniarka - to nie jest najlepszy moment, ale czy mogłabym prosić panią o autograf?

źródło: NKJP: Ariadna Lewańska: Sonata dla Natalii, 1965

- Ooooch, zaraza - stęknął , łapiąc powietrze. - Aż głos odejmuje.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Miecz przeznaczenia, 1992

Zamiast skromnie odrzec: „To Ojciec Święty jest największą osobowością, a ja szarak jak miliony innych”, bezwstydnie stęknąłem „yhy”. Co za hucpa!

źródło: NKJP: Jarosław Abramow-Newerly: Młyn w piekarni, 2002

Składnia

stęknąć

MOWA WPROST

5. o jeleniu

Definicja

łow.

o jeleniu lub łosiu: wydać w okresie godowym charakterystyczny odgłos

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta leśne i polne

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Cytaty

To jelenie gody. Las drży od ryków gniewnych samców. W pobliżu znów stęknął jakiś zalotnik.

źródło: Jan Edward Kucharski: Kartki z rykowiska (lowiecpolski.info)

Data ostatniej modyfikacji: 12.03.2018