UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wodzianka

Chronologizacja

1804, Anne-Henri Cabet de Dampmartin, Wyobrażenia o kształceniu rozumu i serca, tłum. Jan Nowicki, polona.pl

1.a zupa

Definicja

zupa przygotowywana z wody i pokrojonego w kostkę chleba, często z dodatkiem skwarków, warzyw i przypraw

Noty o użyciu

Używane także w postaci wodzionka; wariant ten ma przeważnie charakter potoczny, ale jest też często używany w celu podkreślenia śląskiego pochodzenia potrawy, zwłaszcza przez osoby znające śląską gwarę i kulturę.

Warianty

  • śl. wodzionka

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Jedzenie i jego przygotowanie ➔ rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kapłon, kapłonek
hiperonimy:  zupa

Połączenia

  • śląska, tradycyjna wodzianka
  • zupa wodzianka
  • talerz wodzianki

Cytaty

Dawid połknął trochę gorącej wodzianki, a matka odsunęła jedzenie po paru łyżkach i powiedziała ochrypłym szeptem:
- Nie mogę tego przełknąć.

źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971

Przede wszystkim mieliśmy bardzo dużo polskiego jedzenia - od chleba ze smalcem i ogórkiem małosolnym przez pierogi i placki ziemniaczane do wodzionki i bigosu.

źródło: NKJP: Sebastian Meitz: Z życia związku, Czuwaj, 2004-09

Na Śląsku znano wodzionkę, najprostszą z prostych zup: kromka żytniego lub pszennego chleba pokrajanego w kostkę i roztartego z czosnkiem, zalana wrzątkiem.

źródło: NKJP: Andrzej Kozioł: Kuchnia z chleba, Dziennik Polski, 2005-04-30

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wodzianka
wodzianki
D. wodzianki
wodzianek
C. wodziance
wodziankom
B. wodziankę
wodzianki
N. wodzianką
wodziankami
Ms. wodziance
wodziankach
W. wodzianko
wodzianki

Inne uwagi

Zwykle lp

1.b porcja

Definicja

porcja wodzianki - zupy

Noty o użyciu

Używane także w postaci wodzionka; wariant ten ma przeważnie charakter potoczny, ale jest też często używany w celu podkreślenia śląskiego pochodzenia potrawy, zwłaszcza przez osoby znające śląską gwarę i kulturę.

Warianty

  • śl. wodzionka

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Jedzenie i jego przygotowanie ➔ rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zupa

Cytaty

Najdroższym daniem będzie baranica po bacowsku z ziemniakami w mundurkach - 32 zł, najtańsze będą zupy śląskie: wodzianka i żurek śląski po 3 zł.

źródło: NKJP: Kucharski: Z góralskim, mazurskim i śląskim smakiem. Niech żyje polska kuchnia!, Gazeta Wrocławska, 1999

Strażacy z pszczyńskiej OSP przyrządzili dwie wodzionki – jedną tradycyjną, drugą niedzielną.

źródło: Maszkecili na rynku, 2008-08-25 (pszczynska.pl)

Wystrój jest stylowy, dużo drewna, metalu, szlachetnych materiałów i grafiki na ścianach. Za to w karcie same pyszności: wodzionka (6,40 zł), zupa serowa z grzankami (6 zł), rosół z makaronem i wkładką (5,50 zł) [...].

źródło: NKJP: reg: Rolada na zamówienie, Trybuna Śląska, 2003-02-01

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wodzianka
wodzianki
D. wodzianki
wodzianek
C. wodziance
wodziankom
B. wodziankę
wodzianki
N. wodzianką
wodziankami
Ms. wodziance
wodziankach
W. wodzianko
wodzianki

2. kobieta

Definicja

pot. 
skąpo ubrana kobieta, która w programie telewizyjnym pt. „Kuba Wojewódzki” przynosi gościom i prowadzącemu wodę, prezenty lub inne przedmioty

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Środki masowego przekazu ➔ telewizja

Cytaty

Przed przyjściem każdej nowej wodzianki mam odprawę w produkcji, że to koleżanka z pracy. Nie ma mlaskania, zaczepiania ani opowiadania dowcipów.

źródło: Grzegorz Dobek: Kuba Wojewódzki broni „wodzianek”: to nie jest przejaw seksizmu, 2018-11-22 (plejada.pl)

Sama kiedyś dla żartu wystąpiłam w programie u Kuby jako wodzianka, więc na pewno nie będę rzucać kamieniami.

źródło: Oskar Maya: Co Agnieszka Woźniak-Starak sądzi o książce Kuby Wojewódzkiego? Będziecie zaskoczeni... (msn.com)

Co do samych wodzianek – Kuba uspokaja, że ani on, ani nikt inny nie traktują ich przedmiotowo.

źródło: Marta Nowak: Dramat Kuby Wojewódzkiego. Myślał, że jest obrazoburczy, a wyszedł z niego wąsaty wuj, 2018-11-21 (aszdziennik.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wodzianka
wodzianki
D. wodzianki
wodzianek
C. wodziance
wodziankom
B. wodziankę
wodzianki
N. wodzianką
wodziankami
Ms. wodziance
wodziankach
W. wodzianko
wodzianki
Data ostatniej modyfikacji: 07.09.2021
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json