Chronologizacja
Inne znaczenie: 'roślina pochodzenia chińskiego'
Pochodzenie
niem. Galgen 'rzezimieszek, łotr, łobuz'
Zn. 'zniszczone ubranie, kawałek materiału, szmata' związane jest z określeniem człowieka przez relację metonimii ('człowiek noszący zniszczone ubrania').
1. materiał
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii
Połączenia
- stary gałgan
Cytaty
|
Naum odwinął z lewej ręki gruby przepocony gałgan i wcisnął jak rękawicę do kieszeni. źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971 |
|
|
Koret zamoczył w obtłuczonym dzbanku kawałek gałgana, zaczął wycierać ślady krwi i błota z twarzy chłopaka, który zapewne pod wpływem tego dotyku z wolna odzyskiwał zmysły. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Piołun i miód, 2003 |
|
|
Poważnie wyciągnął do niej dłoń półprzykrytą lnianym gałganem. źródło: NKJP: Jan Dobraczyński: Święty miecz, 1949 |
|
|
Zaczynamy z Danką uwalniać rozkrzyżowane, skrępowane gałganami ramiona chłopca. źródło: NKJP: Stanisław Jankowski: Czołgi idą na Grodno, Gazeta Krakowska, 2001-09-07 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | gałgan |
gałgany |
|
| D. | gałgana |
gałganów |
|
| C. | gałganowi |
gałganom |
|
| B. | gałgan |
gałgany |
|
| N. | gałganem |
gałganami |
|
| Ms. | gałganie |
gałganach |
|
| W. | gałganie |
gałgany |
2. ubranie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie cechy ubrań
Cytaty
|
- Ja zapłaciłem za ten sweter pięćset złotych, a nosiłem go tylko parę miesięcy. Przecież to wypadnie zaledwie dwadzieścia pięć złotych za sweter! - A ile byś pan chciał za porozciągany gałgan? źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998 |
|
|
Wolność wolnością, ale nie ma dokumentów ani pieniędzy, wiszą na nim obozowe gałgany i dalej jest tylko straceńcem. źródło: NKJP: Aleksander Sołżenicyn: Archipelag Gułag, 1977 |
|
|
Kultura konsumpcyjna to bajkowa wróżka, ale czy dobra? Niby zamienia dynie w karety, gałgany w balowe suknie... Problem w tym, że w kulturze supermarketu magiczny urok ulatuje z przedmiotów grubo przed północą. źródło: NKJP: Tomasz Szlendak: Leniwe maskotki rekiny na smyczy, 2005 |
|
|
- Zjawa w gałganach zastygła u drzwi szopy, a przebudzony furman gderał. źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | gałgan |
gałgany |
|
| D. | gałgana |
gałganów |
|
| C. | gałganowi |
gałganom |
|
| B. | gałgan |
gałgany |
|
| N. | gałganem |
gałganami |
|
| Ms. | gałganie |
gałganach |
|
| W. | gałganie |
gałgany |
3. łajdak
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie
Relacje znaczeniowe
Cytaty
|
Rzadko się zdarza usłyszeć od wdowy: był pijakiem i gałganem, więc gdy umarł, poczułam ulgę. źródło: NKJP: Barbara Pietkiewicz: Dzielne wdowy, Polityka, 2003-11-01 |
|
|
Najlepszy materiał na męża może okazać się gałganem. źródło: NKJP: PRO: Erotyczne aforyzmy, Gazeta Wrocławska, 2002-12-10 |
|
|
A tata kiwał głową, przytakiwał, pocieszał, a po ich wyjściu mówił, że zdziwiłby się, gdyby którykolwiek z tych gałganów dostał posadę. źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Lala, 2008 |
|
|
Pod koniec pierwszej połowy dotarła do nas 50-osobowa grupa gałganów, którzy zrobili zadymę. źródło: NKJP: LE: Bitwa chuliganów z policją, Gazeta Krakowska, 2005-10-18 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | gałgan |
gałgani |
ndepr |
| gałgany |
depr | ||
| D. | gałgana |
gałganów |
|
| C. | gałganowi |
gałganom |
|
| B. | gałgana |
gałganów |
|
| N. | gałganem |
gałganami |
|
| Ms. | gałganie |
gałganach |
|
| W. | gałganie |
gałgani |
ndepr |
| gałgany |
depr |
4. mały chłopiec
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia narodziny i dzieciństwo
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie
Cytaty
|
- Antek! Aaaaaanteeeek! Skaranie boskie z tym matołem sakramenckim. Gdzie on znowu polazł?! [...] Zmierzchało się już, jej huncwoty akurat pojechały z ojcem do miasta na targ, a ten gałgan Antek przepadł gdzieś i koniec. źródło: NKJP: Internet |
|
|
O palpitację serca u mnie nie trudno. Mięsień ten, jak żaden inny ostatnio, pracuje z wytężoną siłą [...] i za jego stan ostatnio odpowiada głównie moje Dziecko. Przemieszcza się wszędzie z prędkością światła i psoci tak, że marzę czasem o upchnięciu gałgana w szafie [...]. źródło: Internet: wojslandia.blogspot.com |
|
|
Nie, nawet najwięksi hultaje nie mogą narzekać na Gonderę. Istnieje jednak jakaś milcząca umowa, że przy Gonderze nie wolno brykać. Kiedy wchodzi Gondera, nawet największe gałgany, z Miksą na czele, uciszają się. źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | gałgan |
gałgani |
ndepr |
| gałgany |
depr | ||
| D. | gałgana |
gałganów |
|
| C. | gałganowi |
gałganom |
|
| B. | gałgana |
gałganów |
|
| N. | gałganem |
gałganami |
|
| Ms. | gałganie |
gałganach |
|
| W. | gałganie |
gałgani |
ndepr |
| gałgany |
depr |