UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

munsztuk

Chronologizacja

1560, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. munsztuk
 munsztuki
D. munsztuka
 munsztuków
C. munsztukowi
 munsztukom
B. munsztuk
 munsztuki
N. munsztukiem
 munsztukami
Ms. munsztuku
 munsztukach
W. munsztuku
 munsztuki

Pochodzenie

niem. Mundstück

1. dla konia

Definicja

jeźdź. 
dwa metalowe drążki połączone trzecim drążkiem zakładanym do pyska konia, od dolnej części szczęki, służące do kierowania koniem podczas jazdy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  kiełzno, wędzidło

Cytaty

Poszedłem jeszcze poklepać po szyi na pożegnanie moją złotą kasztankę. Gryzła niecierpliwie munsztuk, którego tak nie znosiła, a który należy się do bojowego rzędu.

źródło: NKJP: Zygmunt Haupt: Baskijski diabeł: opowiadania i reportaże, 2007

Toteż konie gryzły munsztuki i parskały wesoło, z tyłu zaś rozlegał się turkot kół i nawoływania woźniców.

źródło: NKJP: Gracjan Bojar-Fijałkowski: O zbójcach z Góry Chełmskiej i inne legendy o Koszalinie, 2006

W pióra więc strojny jest polski husarz z wizerunku Abrahama de Bruyn z 1587 roku i jego spięty munsztukiem koń z ogromną strusią kitą na głowie i nasadzie ogona, podczas gdy czapkę jeźdźca zdobią dwa tylko pióra niezwykłej długości.

źródło: NKJP: Pierzaści jeźdźcy, Dziennik Polski, 2000-12-22

Na ścianie cugowej stajni wisi uprząż i siodła. Mamine ma - dla bezpieczeństwa - automatycznie otwierające się przy upadku strzemiona. Munsztuku używa tylko ojciec, bo Łowiczan miewa swoje fantazje i bywa szalony.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

2. w papierosie

Definicja

daw. 
ustnik - część papierosa

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ustnik

Połączenia

  • munsztuk papierosa

Cytaty

Bocian elegancko zagniótł piętą munsztuk papierosa i jął szukać lusterka.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959

Murawski spojrzał ukradkiem do tyłu i zdziwił się, że jego pasażerka sięga po papierosa. Nie wiedziała, czy wypada go częstować takim damskim papierosem, cienkim, ze złocistym munsztukiem. Zapaliła więc sama, z trudem trafiając na płomyk zapalniczki.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Światło i lęk, 2003

Składnia

bez ograniczeń + munsztuk +
(CZEGO)

3. w instrumencie

Definicja

daw. 
ustnik - część instrumentu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ustnik

Cytaty

Na to stojący o trzy kroki za oddziałem wartowniczym Cieszyniak Palmi podnosił do ust munsztuk i rozlegał się sygnał: hasło Wojska Polskiego.

źródło: NKJP: Zygmunt Haupt: Baskijski diabeł: opowiadania i reportaże, 2007

Róg drewniany owczarski nazywali pasterze ligawką [...]. Robiona była z brzeziny, rozłupanej, wydrążonej i ściśniętej potem małymi obrączkami z wici, munsztuk był drewniany.

źródło: Internet: szlakwoloski.eu

Składnia

bez ograniczeń + munsztuk +
(CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 27.07.2021
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN