UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przebłysk

Chronologizacja

1912, SJPWar
W SJPDor cytowane z pism E. Orzeszkowej (1841-1910), H. Sienkiewicza (1846-1916) oraz S. Żeromskiego (1864-1925).

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przebłysk
przebłyski
D. przebłysku
przebłysków
C. przebłyskowi
przebłyskom
B. przebłysk
przebłyski
N. przebłyskiem
przebłyskami
Ms. przebłysku
przebłyskach
W. przebłysku
przebłyski

Pochodzenie

Rzeczownik odczasownikowy od przedrostkowego przebłyskać; zob. błyskać

1. światła

Definicja

światło, które ukazuje się na krótko lub prześwieca przez coś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

synonimy:  błysk

Połączenia

  • przebłysk światła; jasności

Cytaty

Gałęzie znów zachybotały, rzucając przebłysk światła na wąski chodnik, między skwerem a parkanem [...].

źródło: NKJP: Marcin Wroński: Officium Secretum: pies pański, 2010

Przystawił oko do wizjera, żeby zasłonić sobą ewentualny przebłysk światła [...].

źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007

Kurz na szybie, skąd? Dotarło to do niej w okrutnym przebłysku dziennego światła.

źródło: NKJP: Rafał Nowakowski: Rdza, 2008

Dobiegające stąd oznaki życia, dalekie głosy, przebłyski świateł i jęk wierteł przyciągały ich z jakąś niepokonaną siłą.

źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954

Całość to jakby obszerna zielona altana, mieniąca się w słońcu, z przebłyskami światła, przesianego przez gąszcz liści.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

Składnia

bez ograniczeń + przebłysk +
CZEGO

2. koloru

Definicja

wyodrębnianie się jakiegoś koloru z tła

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Cytaty

Zielone wpadają w turkus, brązowe są jak laskowe orzechy, a w czarnych znajdziemy przebłysk granatu.

źródło: NKJP: Małgorzata Lorkowska: Tuż-tuż przed balem, Gazeta Wyborcza, 1998-12-31

Trochę chłodu w jej szarych oczach, rozpraszanego czasami przebłyskiem klarownej błękitności, mieszało w moim odczuciu szczęście z udręką [...].

źródło: NKJP: Witold Zalewski: Pożegnanie twierdzy, 2000

Powstają też kompozycje barwnych plam - przebłyski kolorów, które pokazują się całkowicie niewidomym.

źródło: NKJP: (X): Stanisław Hermanowicz, Gazeta Wyborcza, 1993-05-21

Pewnie bym schował dla siebie tę świetlisto-białą koronkę na niebieskim tle, żółciejącą na dole od przebłysków forsycji.

źródło: NKJP: Ludwik Stomma: O Zeusie GroMowładny, Polityka, 2003-04-05

Składnia

bez ograniczeń + przebłysk +
CZEGO

3. geniuszu

Definicja

nagłe i krótkotrwałe pojawienie się u człowieka jakiegoś stanu, zdolności lub uczucia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  błysk

Połączenia

  • nagły przebłysk
  • przebłysk geniuszu; nadziei; intuicji; świadomości; przebłyski pamięci

Cytaty

Podwój swoje wysiłki w chwaleniu i nagradzaniu nawet najmniejszych sukcesów swoich dzieciaków i podziwiaj każdy przebłysk ich zdolności czy umiejętności.

źródło: NKJP: Kuba Jabłoński: Rozwód. Jak go przeżyć?, 2000

W przebłysku poczucia wyrzutów sumienia wobec żony postanowił napisać do niej czuły list.

źródło: NKJP: Marek Jarosz: Déja vu i inne opowiadania, 2003

[...] Ostatnim przebłyskiem instynktu samozachowawczego odcięłyśmy się od środowiska, uciekłyśmy zupełnie w świat własnego wnętrza.

źródło: NKJP: Wanda Półtawska: I boję się snów, 2009

Przebłyski dobrej gry miał przyjmujący, Szymon Kostecki, który kończył akcje nawet ze środka.

źródło: NKJP: (Tad): Powtórka z Bielska, Co Tydzień Jaworzno, 2005-01-01

Bardzo często doświadczamy krótkich przebłysków dobroci, ale też równie często umykają one naszej uwadze.

źródło: NKJP: Jacek Santorski: Miłość i praca. Proste reguły sukcesu w biznesie i życiu osobistym, 2009

Składnia

bez ograniczeń + przebłysk +
CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 16.03.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj