UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rusałka

Chronologizacja

1804, Gazeta Warszawska, nr 53, polona.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rusałka
rusałki
D. rusałki
rusałek
C. rusałce
rusałkom
B. rusałkę
rusałki
N. rusałką
rusałkami
Ms. rusałce
rusałkach
W. rusałko
rusałki

Pochodzenie

może łac. rosalia 'wiosenne święto róż'

1. demon

Definicja

występujący w wierzeniach ludowych Słowian demon, na większości terenów słowiańskich wyobrażany sobie jako młoda, naga kobieta z długimi włosami, zamieszkująca zbiorniki wodne i wabiąca tam ludzi, szczególnie mężczyzn, w celu pozbawienia ich życia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja wierzenia i przesądy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  demon

Połączenia

  • wodna rusałka
  • rusałka i wodnik, rusałka i topielica

Cytaty

Dziewczynka bowiem bała się ukrytych głęboko w mroku diabłów, wilkołaków, wampirów, rusałek, południc, stolemów, wyrwidębów, krasnali, elfów i troli, bała się nieznanego i niewidzialnego.

źródło: NKJP: Andrzej Zaniewski: Król Tanga, 1997

Jeśli nie przeraziły kogoś śmiertelnie snujące się po dachu baszty widma pożartego przez myszy i szczury despoty oraz jego okrutnej małżonki, mógł wpaść w ręce zamieszkujących jezioro rusałek, które bezlitośnie wciągały w wodną toń przydybaną ofiarę.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Uczeń czarnoksiężnika, 2003

A włosy masz jak rusałka z baśni. Ciemnokasztanowe.

źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1978

Aniela, snując się wśród porannej mgły, wyglądała niczym rusałka, która na chwilę wyszła z jeziora, by przywitać się z rozespaną trawą.

źródło: NKJP: Dominika Pętlak: Aniela, Gazeta Poznańska, 2004-08-13

2. motyl

Definicja

zool. 
motyl, który ma słabo rozwinięte przednie odnóża i różnokolorowe ubarwienie

Noty o użyciu

Wyraz używany jako składnik terminów zoologicznych, np. rusałka admirał, rusałka pokrzywnik.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt owady

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  motyl

Cytaty

Właściwe motyle dzienne z pionowo ustawianymi, szerokimi i niesprzężonymi skrzydłami, podobne do dzisiejszych rusałek (Nymphalidae), znane są dopiero od eocenu (Praepapilio).

źródło: NKJP: Jerzy Dzik: Dzieje życia na ziemi: wprowadzenie do paleobiologii, 1992

Nad kępami fioletowo kwitnącej lebiodki unoszą się niezliczone roje motyli — błękitne modraszki, pomarańczowo-czarne przeplatki, żółte cytrynki. W każdym miejscu tej orgii barw i dźwięków pełno jest bielinków i rusałek.

źródło: NKJP: Wojciech Kudła: Motyle Krakowa i okolic, Wszechświat, 2005-10-01

Tym większym zaskoczeniem był dla mnie widok [...] pięknego motyla o aksamitno-czarnych skrzydłach, z czerwono-białymi przepaskami. [...] rusałka zatoczyła zgrabny łuk nad polną drogą i wzięła zdecydowany kurs na starą jabłoń [...].

źródło: NKJP: Grzegorz Tabasz: Spóźnialski, Gazeta Krakowska, 2001-10-26

Frazeologizmy

rusałka pawik
rusałka żałobnik
Data ostatniej modyfikacji: 06.09.2021
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json