UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ostoja

Chronologizacja

XVII-XVIII w. Kart XVII-XVIII
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ostoja
ostoje
D. ostoi
ostoi
C. ostoi
ostojom
B. ostoję
ostoje
N. ostoją
ostojami
Ms. ostoi
ostojach
W. ostojo
ostoje

Pochodzenie

Rzeczownik odczasownikowy od przedrostkowego ostać (się) 'pozostać' (Bor); zob. ostać, stać

1. polskości

Definicja

książk. 
coś, co zapewnia trwanie temu, co jest w jakiś sposób zagrożone

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  opoka

Połączenia

  • główna, jedyna; mocna, prawdziwa, tradycyjna, wielka ostoja
  • ostoja chrześcijaństwa, katolicyzmu, prawosławia...; cywilizacji, dążeń niepodległościowych, demokracji, konserwatyzmu, kultury, patriotyzmu, polskości, sztuki; tradycji państwowości polskiej, wolnościowych..., wiary ; porządku; ciszy, spokoju; przyrody, zieleni;

Cytaty

Kto wie, może już niedługo nasz język, główna ostoja polskości, straci strzeliste „ł” , piękne „ż” , figlarne „ń” - wszystko, co odróżniało ortografię Polaków od prostackiej pisowni języków mniej finezyjnych.

źródło: NKJP: Jarosław Klawczyk: Kolczyki Izoldy, Gazeta Wyborcza, 1994-10-21

Przez wiele lat wydawało mi się oczywiste, że [...] w czasach zaborów główną ostoję dążeń niepodległościowych stanowiły dwory, [...]

źródło: NKJP: Antoni Kroh: Starorzecza, 2010

[...] Rosja stanowiła główną ostoję despotyzmu w Europie, [...]

źródło: NKJP: Stefan Kieniewicz: Historia Polski 1795-1918, 1968

Trybunał Konstytucyjny wyrasta na główną ostoję prawa w Polsce.

źródło: NKJP: Artur Domosławski: Trybunał Konstytucyjny znalazł się w epicentrum politycznych wstrząsów, Gazeta Wyborcza, 1995-01-12

Zakopane to dziś prawdziwa ostoja wiary. Miejsce wspominane i chętnie odwiedzane przez Ojca Św. Jana Pawła II.

źródło: NKJP: (WJUR): Pierwszy proboszcz Zakopanego, Gazeta Krakowska, 2006-10-10

Składnia

bez ograniczeń + ostoja +
CZEGO

2. dla bezdomnych

Definicja

książk. 
osoba lub rzecz, która zapewnia komuś poczucie bezpieczeństwa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Połączenia

  • ostoja Polaków; bezpieczeństwa
  • ostoja dla bezdomnych; dla człowieka, dla ludzi
  • znaleźć ostoję

Cytaty

Straciliśmy autorytety moralne. Wszyscy na górze kłamią. Najgorsze jest to, że to kłamstwo wdarło się też ostatnio do Kościoła. Ostatniej ostoi dla ludzi. Ludzie w Polsce są dziś w bardzo ciężkiej sytuacji, bo zostali sami.

źródło: NKJP: Anna Kamińska: M jak... miłość, marzenia i Milanówek, Gazeta Krakowska, 2007-02-24

Marzena bardzo przeżyła wypadek, ale cały czas opiekuje się chłopakiem. - Jesteśmy z sobą od 2 lat. Teraz to moja ostoja i podpora.

źródło: NKJP: Agnieszka Traczykowska: Chcę wyjść z domu na dwóch nogach, Głos Szczeciński, 2006

Kiedy człowiek jest młody, nie przywiązuje zbyt dużej wagi do miejsca zamieszkania, ale z biegiem lat zaczyna szukać ostoi w życiu.

źródło: NKJP: Anna Knapik-Beśka: Aktor wędruje przez całe życie, Tygodnik Regionalny „Gazeta Częstochowska”, 2004-01-24

Po muzeum pozostały dziś wspomnienia; podobnie zresztą i po spółdzielni... W 1991 roku zlokalizowane tam zostało Schronisko św. Brata Alberta, ostoja dla bezdomnych i ubogich, wpisujące się w wielowiekową tradycję pomagania potrzebującym [...]

źródło: NKJP: Pod opieką patrona ubogich, Dziennik Polski, 2001-07-09

W dzisiejszym świecie Bóg jest jedyną ostoją dla człowieka. Gdy zawodzą wszystkie ludzkie systemy wartości, kiedy ludzka etyka i moralność zostaje zdeptana przez ich wyznawców, zostaje to, co trwałe i niezniszczalne — Bóg i wiara w niego.

źródło: NKJP: Jolanta Talarczyk: Matura inna niż wszystkie, Dziennik Zachodni, 2002-05-10

Składnia

bez ograniczeń + ostoja +
(KOGO)
bez ograniczeń + ostoja +
dla KOGO

3. zwierzyny

Definicja

obszar, w którym przebywa zwierzyna, znajdując w nim dogodne warunki do przetrwania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Połączenia

  • bezpieczna, cenna; dzika; przyrodnicza, naturalna; ostatnia; spokojna; stała; ptasia; zimowa; europejska ostoja
  • ostoja bączka, bobrów, bociana, głuszca, jeleni, niedźwiedzi, nietoperzy, salamandry; drzew; natury; roślin
  • ostoja dla dzikiej zwierzyny, dla niedźwiedzi, dla płazów, dla ptactwa, dla ptaków, dla zwierząt
  • chronić, niszczyć, coś stanowi, stworzyć, tworzyć, utworzyć ostoję

Cytaty

W ciągi kilku najbliższych dni miejskie służby ochrony przyrody chcą też ustalić z ornitologami dokładne miejsca gniazdowania bączka. Będzie to podstawa do ustanowienia w tym miejscu przez wojewodę – ostoi dla tego gatunku.

źródło: NKJP: (aga): Szansa na ochronę, Gazeta Krakowska, 2006-09-26

Dla ptaków siewkowatych, wymagających rozległych, podmokłych obszarów, Biebrza stanowi jedną z najważniejszych ostoi w Europie Środkowej.

źródło: NKJP: Internet

Koniecpolskie lasy to ostoja dla wielu gatunków zwierzyny. Spotkać tu można: zające, cietrzewie, bażanty, kuropatwy, dzikie kaczki, dziki, jelenie, daniele, a także zadomowione już od dłuższego czasu łosie.

źródło: NKJP: Jarosław Rybak: Gruba zwierzyna w natarciu, Trybuna Śląska, 2001-05-28

Podlaski szlak bociani ma połączyć turystycznie Bagna Biebrzańskie, Dolinę Górnej Narwi i Puszczę Białowieską. Z badań ornitologów wynika, że te miejsca są jedną z najważniejszych ostoi bociana białego w Europie środkowej.

źródło: NKJP: Bociani szlak, Dziennik Polski, 2001-07-28

Składnia

bez ograniczeń + ostoja +
CZEGO
bez ograniczeń + ostoja +
(dla CZEGO)

4. wagonu

Definicja

kolej. 
rama będąca podstawą konstrukcyjną pojazdu kolejowego (lokomotywy, wagonu), do której są przymocowywane inne elementy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

Połączenia

  • ostoja lokomotywy, wagonu

Cytaty

[...] nowe, wygodne siedzenia, klimatyzacja, wieszaki na rowery a nawet przewijaki dla dzieci - z wszystkiego będą mogli korzystać podróżni w odnowionym i zaprezentowanym pociągu. [...] Ze starego pojazdu została tylko ostoja pojazdu i nadwozie oraz cześć wózków, na których jeździ ten pociąg.

źródło: Internet: bialystok.tvp.pl

Podczas demontażu po raz pierwszy dokonano prawidłowych pomiarów ostoi, które można było wykonać po odcięciu pudła lokomotywy od ostoi.

źródło: Andrzej Smolana, Władysław Dyląg: Koncepcja i realizacja modernizacji lokomotywy ST-44, TTS [Technika Transportu Szynowego] 9/2005 (tts.infotransport.pl)

W 1980 roku opracowano dla klienta irackiego projekty techniczne cystern [...] do przewozu ciężkich i lekkich produktów naftowych, w których zastosowano zunifikowaną ostoję (typ 432R) [...]. Nowa ostoja stała się bazą wyjściową dla konstruowania wagonów różnych typów.

źródło: Internet: robo.eu.com/cysterny-z-fabryki-wagonow-w-swidnicy

Data ostatniej modyfikacji: 19.12.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json