UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

status

Chronologizacja

1 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. status
 statusy
D. statusu
 statusów
C. statusowi
 statusom
B. status
 statusy
N. statusem
 statusami
Ms. statusie
 statusach
W. statusie
 statusy

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

łac.

1. prawny

Definicja

książk. 
oficjalnie uznany stan prawny kogoś lub czegoś i związane z nim prawa lub przywileje

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

Połączenia

  • status miasta wojewódzkiego, stolicy, uniwersytetu, uzdrowiska; absolwenta, wdowy
  • otrzymać, przyznać, utracić, zachować, zdobyć status

Cytaty

Ponieważ ledwo mówił po ukraińsku i domagał się dla rosyjskiego statusu drugiego języka urzędowego, na Ukrainie zachodniej uznano go niemal za zdrajcę.

źródło: NKJP: Marcin Wojciechowski: Pomarańczowy majdan, 2006

Utworzenie dużych 16 województw sprawiło, iż Nowy Sącz utracił status wojewódzkiej stolicy.

źródło: NKJP: (jp): Co z byłymi stolicami województw, Gazeta Krakowska, 2001-08-24

Senat Akademii Ekonomicznej w Katowicach podjął decyzję rozpoczynającą starania o uzyskanie przez Uczelnię statusu uniwersytetu ekonomicznego.

źródło: NKJP: (trollbarbatus): Akademia staje się Uniwersytetem, Dlaczego?, 2010-02-26

Utworzono specjalne ośrodki odosobnienia. Więźniowie nazywają to internatami, ponieważ nie mają statusu więźniów, lecz internowanych.

źródło: NKJP: Paweł Zuchniewicz: Jan Paweł II: „Będę szedł naprzód”. Powieść biograficzna, 2009

Sprawy ich małżeństwa nie można definitywnie zamknąć z powodu przeszkód formalnych. Ponieważ nie odnaleziono ciała Jeffa, trzeba odczekać ustawowe lata. Wtedy mogłaby uzyskać status wdowy i być wolna.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Powrót do Lwowa, 2008

Składnia

bez ograniczeń + status +
KOGO/CZEGO

2. społeczny

Definicja

książk. 
czyjaś pozycja w hierarchii społecznej lub zawodowej

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  pozycja

Połączenia

  • status ekonomiczny, materialny, naukowy, polityczny, społeczny, zawodowy;
  • niski, wysoki; dotychczasowy, obecny status
  • status dzieci, emeryta, kobiety, mężczyzny, nauczyciela, obywatela, partnera, urzędnika

Cytaty

Natomiast w interakcji kobiety i mężczyzny pojawiają się różnice w statusie, albowiem ogólnie status społeczny mężczyzny postrzegany jest jako wyższy niż status kobiety.

źródło: NKJP: Eugenia Mandal: Miłość, władza i manipulacja w bliskich związkach, 2008

Rynsztunek rycerzy określał ich status i stan majątkowy.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Trzeba wspólnie budować stabilizację. Pracować, by zapewnić rodzinie odpowiedni status materialny, i w ten sposób okazywać swoją miłość.

źródło: NKJP: Ewa Siarkiewicz: Kuźnia na rozdrożu, 2008

– Naprawdę odpowiada ci twój obecny status, Nikołaju? – zapytał milioner, przebierając nerwowo palcami po poręczach fotela i przymrużając chytre oczka. – Taka to przyjemność i satysfakcja być nic nie znaczącym szaraczkiem?

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001

Studiował matematykę. Zrezygnował. Potem studiował prawo. Napisał dysertację o statusie robotników w Rosji. Skonfiskowała ją cenzura. Został marksistą. Przestał być marksistą.

źródło: NKJP: Michał Komar: Wtajemniczenia, 2009

Składnia

bez ograniczeń + status +
(KOGO) + (JAKI)

3. gwiazdy filmowej

Definicja

książk. 
znaczenie lub pozycja, jaką ludzie nadali komuś lub czemuś w odniesieniu do innych osób, obiektów lub zjawisk

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ranga
hiperonimy:  pozycja

Cytaty

Zespół powstał w 1989 roku i szybko zdobył status gwiazdy polskiej muzyki rockowej.

źródło: NKJP: (mok): Maleo i jego rocers, Dziennik Bałtycki, 2004-04-19

Nie można uznać za przesadę stwierdzenia, że Andrzej Sapkowski jest najważniejszym twórcą fantasy w Polsce, cieszącym się statusem pisarza kultowego (nawet jeśli określenie „kultowy” stało się wyeksploatowaną i często zbyt powierzchownie przyznawaną etykietką).

źródło: NKJP: Jędrzej Burszta: Ile mistrza w rzemieślniku? Esensja, 2009-11-08

Ostatnie z wymienionych dzieł uważane jest za jedno z największych dokonań słynnego reportera – już pierwsze jego wydanie osiągnęło status bestsellera.

źródło: NKJP: Do księgarni marsz…: Kwiecień 2008, Esensja, 2008-04

Otóż, wszystkie utwory wybrane do Orkiestry, mają w jakimś sensie status kiczu, a to ze względu na swoje „zgranie” i swoją chwytliwość.

źródło: Magdalena Lachman: Gry z „tandetą” w prozie polskiej po 1989 roku, 2004 (books.google)

Składnia

bez ograniczeń + status +
KOGO/CZEGO

Frazeologizmy

status quo
status quo ante
Data ostatniej modyfikacji: 09.08.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN