UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

cierpieć

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

psł. *tŕ̥pěti 'być twardym, zdrętwiałym; odczuwać, znosić ból'

1. ból

Definicja

doświadczać bólu fizycznego lub psychicznego albo czegoś złego

Noty o użyciu

Imiesłów cierpiący używany często w znaczeniu 'osoba cierpiąca'.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  męczyć się

Połączenia

  • cierpiący człowiek, Chrystus
  • cierpieć ból, mękę; prześladowania; głód, nędzę, niedostatek; niewygody, zimno
  • cierpieć na krzyżu
  • cierpieć fizycznie, psychicznie; niewinnie
  • zadawać, znosić cierpienie
  • naznaczony cierpieniem
  • cierpiący i chorzy, cierpiący i opuszczeni, cierpiący i potrzebujący, starsi i cierpiący, biedni i cierpiący
  • pomagać cierpiącym

Cytaty

Hrabina de Comber cierpiała męki psychiczne, obserwując poczynania swej pogryzionej przez rusałkę córeczki [...].

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Róża Selerbergu, 2006

Staram się pokazywać zło tak, by zawsze było ono - w większym lub mniejszym stopniu - usprawiedliwione. Jeśli wprowadzam scenę tortur, to oprawca zadaje cierpienie, bo wykonuje swój fach, otrzyma zapłatę, dzięki której zdoła nakarmić dzieci.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Historia i fantastyka, 2005

Całe lata ci, którzy zostali w dolinie, gnieździli się w ocalałych z pożogi lochach, sypiali na skrawku zimnej podłogi, cierpieli głód.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

Wszystkim cierpiącym i opuszczonym, samotnym i umierającym wypraszaj cierpliwość i bądź dla nich ostoją i radością.

źródło: NKJP: Tadeusz Loska SJ: Wszystkie moje źródła są w Tobie, 1999

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. cierpię
cierpimy
2 os. cierpisz
cierpicie
3 os. cierpi
cierpią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. cierpiałem
+(e)m cierpiał
cierpiałam
+(e)m cierpiała
cierpiałom
+(e)m cierpiało
cierpieliśmy
+(e)śmy cierpieli
cierpiałyśmy
+(e)śmy cierpiały
2 os. cierpiałeś
+(e)ś cierpiał
cierpiałaś
+(e)ś cierpiała
cierpiałoś
+(e)ś cierpiało
cierpieliście
+(e)ście cierpieli
cierpiałyście
+(e)ście cierpiały
3 os. cierpiał
cierpiała
cierpiało
cierpieli
cierpiały

bezosobnik: cierpiano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę cierpiał
będę cierpieć
będę cierpiała
będę cierpieć
będę cierpiało
będę cierpieć
będziemy cierpieli
będziemy cierpieć
będziemy cierpiały
będziemy cierpieć
2 os. będziesz cierpiał
będziesz cierpieć
będziesz cierpiała
będziesz cierpieć
będziesz cierpiało
będziesz cierpieć
będziecie cierpieli
będziecie cierpieć
będziecie cierpiały
będziecie cierpieć
3 os. będzie cierpiał
będzie cierpieć
będzie cierpiała
będzie cierpieć
będzie cierpiało
będzie cierpieć
będą cierpieli
będą cierpieć
będą cierpiały
będą cierpieć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. cierpmy
2 os. cierp
cierpcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. cierpiałbym
bym cierpiał
cierpiałabym
bym cierpiała
cierpiałobym
bym cierpiało
cierpielibyśmy
byśmy cierpieli
cierpiałybyśmy
byśmy cierpiały
2 os. cierpiałbyś
byś cierpiał
cierpiałabyś
byś cierpiała
cierpiałobyś
byś cierpiało
cierpielibyście
byście cierpieli
cierpiałybyście
byście cierpiały
3 os. cierpiałby
by cierpiał
cierpiałaby
by cierpiała
cierpiałoby
by cierpiało
cierpieliby
by cierpieli
cierpiałyby
by cierpiały

bezosobnik: cierpiano by

bezokolicznik: cierpieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: cierpiąc

gerundium: cierpienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cierpienie
cierpienia
D. cierpienia
cierpień
C. cierpieniu
cierpieniom
B. cierpienie
cierpienia
N. cierpieniem
cierpieniami
Ms. cierpieniu
cierpieniach
W. cierpienie
cierpienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: cierpiący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. cierpiący
cierpiący
cierpiący
cierpiące
cierpiąca
D. cierpiącego
cierpiącego
cierpiącego
cierpiącego
cierpiącej
C. cierpiącemu
cierpiącemu
cierpiącemu
cierpiącemu
cierpiącej
B. cierpiącego
cierpiącego
cierpiący
cierpiące
cierpiącą
N. cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącą
Ms. cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. cierpiący
cierpiący
cierpiące
cierpiące
D. cierpiących
cierpiących
cierpiących
cierpiących
C. cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
B. cierpiących
cierpiących
cierpiących
cierpiące
N. cierpiącymi
cierpiącymi
cierpiącymi
cierpiącymi
Ms. cierpiących
cierpiących
cierpiących
cierpiących

imiesłów przymiotnikowy bierny: cierpiany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. cierpiany
cierpiany
cierpiany
cierpiane
cierpiana
D. cierpianego
cierpianego
cierpianego
cierpianego
cierpianej
C. cierpianemu
cierpianemu
cierpianemu
cierpianemu
cierpianej
B. cierpianego
cierpianego
cierpiany
cierpiane
cierpianą
N. cierpianym
cierpianym
cierpianym
cierpianym
cierpianą
Ms. cierpianym
cierpianym
cierpianym
cierpianym
cierpianej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. cierpiani
cierpiani
cierpiane
cierpiane
D. cierpianych
cierpianych
cierpianych
cierpianych
C. cierpianym
cierpianym
cierpianym
cierpianym
B. cierpianych
cierpianych
cierpianych
cierpiane
N. cierpianymi
cierpianymi
cierpianymi
cierpianymi
Ms. cierpianych
cierpianych
cierpianych
cierpianych

Składnia

RZ osobowy + cierpieć +
CO

2. na astmę

Definicja

odczuwać objawy choroby lub męczącej dolegliwości

Noty o użyciu

Imiesłów cierpiący używany często w znaczeniu 'osoba cierpiąca'.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie

Połączenia

  • cierpiący pacjent
  • cierpieć na astmę, na impotencję, na osteoporozę, na reumatyzm...

Cytaty

Bioterapeuci twierdzą, że sauna pomaga przede wszystkim osobom cierpiącym na reumatyzm, niskie ciśnienie, otyłość i cukrzycę.

źródło: NKJP: Elżbieta Kazibut: Zimne zdrowie, Trybuna Śląska, 2003-09-19

Malaria jest starsza niż człowiek, cierpiały na nią zwierzęta, których szczątki odnajduje się dziś w wykopaliskach.

źródło: NKJP: Lucjan Wolanowski: Upał i gorączka, 1996

Cierpiący skarżył się na bóle głowy, zaczynał mówić z trudnością, wreszcie popadał w na poły senne majaczenie.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Ogród miłości, 2006

Czy panu coś dolega? - Nie, dlaczego? - Ja tu gadam i gadam, a pan wydaje mi się cierpiący.

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. cierpię
cierpimy
2 os. cierpisz
cierpicie
3 os. cierpi
cierpią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. cierpiałem
+(e)m cierpiał
cierpiałam
+(e)m cierpiała
cierpiałom
+(e)m cierpiało
cierpieliśmy
+(e)śmy cierpieli
cierpiałyśmy
+(e)śmy cierpiały
2 os. cierpiałeś
+(e)ś cierpiał
cierpiałaś
+(e)ś cierpiała
cierpiałoś
+(e)ś cierpiało
cierpieliście
+(e)ście cierpieli
cierpiałyście
+(e)ście cierpiały
3 os. cierpiał
cierpiała
cierpiało
cierpieli
cierpiały

bezosobnik: cierpiano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę cierpiał
będę cierpieć
będę cierpiała
będę cierpieć
będę cierpiało
będę cierpieć
będziemy cierpieli
będziemy cierpieć
będziemy cierpiały
będziemy cierpieć
2 os. będziesz cierpiał
będziesz cierpieć
będziesz cierpiała
będziesz cierpieć
będziesz cierpiało
będziesz cierpieć
będziecie cierpieli
będziecie cierpieć
będziecie cierpiały
będziecie cierpieć
3 os. będzie cierpiał
będzie cierpieć
będzie cierpiała
będzie cierpieć
będzie cierpiało
będzie cierpieć
będą cierpieli
będą cierpieć
będą cierpiały
będą cierpieć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. cierpmy
2 os. cierp
cierpcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. cierpiałbym
bym cierpiał
cierpiałabym
bym cierpiała
cierpiałobym
bym cierpiało
cierpielibyśmy
byśmy cierpieli
cierpiałybyśmy
byśmy cierpiały
2 os. cierpiałbyś
byś cierpiał
cierpiałabyś
byś cierpiała
cierpiałobyś
byś cierpiało
cierpielibyście
byście cierpieli
cierpiałybyście
byście cierpiały
3 os. cierpiałby
by cierpiał
cierpiałaby
by cierpiała
cierpiałoby
by cierpiało
cierpieliby
by cierpieli
cierpiałyby
by cierpiały

bezosobnik: cierpiano by

bezokolicznik: cierpieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: cierpiąc

gerundium: cierpienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cierpienie
cierpienia
D. cierpienia
cierpień
C. cierpieniu
cierpieniom
B. cierpienie
cierpienia
N. cierpieniem
cierpieniami
Ms. cierpieniu
cierpieniach
W. cierpienie
cierpienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: cierpiący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. cierpiący
cierpiący
cierpiący
cierpiące
cierpiąca
D. cierpiącego
cierpiącego
cierpiącego
cierpiącego
cierpiącej
C. cierpiącemu
cierpiącemu
cierpiącemu
cierpiącemu
cierpiącej
B. cierpiącego
cierpiącego
cierpiący
cierpiące
cierpiącą
N. cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącą
Ms. cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. cierpiący
cierpiący
cierpiące
cierpiące
D. cierpiących
cierpiących
cierpiących
cierpiących
C. cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
B. cierpiących
cierpiących
cierpiących
cierpiące
N. cierpiącymi
cierpiącymi
cierpiącymi
cierpiącymi
Ms. cierpiących
cierpiących
cierpiących
cierpiących

Składnia

bez ograniczeń + cierpieć +
na CO

3. ubolewać

Definicja

ubolewać nad czymś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Połączenia

  • cierpieć nad sytuacją
  • cierpieć z powodu niedogodności

Cytaty

Cierpiąc z powodu odcięcia od wielkich miast i wielkiej sz­tuki zachodu, prawie wcale nie komponuje, pisze za to powieść „Efebos”, która nie zachowała się, spłonęła w czasie bombar­dowania Warszawy.

źródło: NKJP: (KUSZKYSZT): Karol Szymanowski nie tylko Wyspiańskiego, Tytuł, 2007-01-01

Cierpiał nad tym, że tyle materiału dokumentalnego przepadnie na darmo, nie stanie się nigdy dobytkiem ludzkości.

źródło: NKJP: Bruno Jasieński: Palę Paryż, 1974

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. cierpię
cierpimy
2 os. cierpisz
cierpicie
3 os. cierpi
cierpią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. cierpiałem
+(e)m cierpiał
cierpiałam
+(e)m cierpiała
cierpiałom
+(e)m cierpiało
cierpieliśmy
+(e)śmy cierpieli
cierpiałyśmy
+(e)śmy cierpiały
2 os. cierpiałeś
+(e)ś cierpiał
cierpiałaś
+(e)ś cierpiała
cierpiałoś
+(e)ś cierpiało
cierpieliście
+(e)ście cierpieli
cierpiałyście
+(e)ście cierpiały
3 os. cierpiał
cierpiała
cierpiało
cierpieli
cierpiały

bezosobnik: cierpiano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę cierpiał
będę cierpieć
będę cierpiała
będę cierpieć
będę cierpiało
będę cierpieć
będziemy cierpieli
będziemy cierpieć
będziemy cierpiały
będziemy cierpieć
2 os. będziesz cierpiał
będziesz cierpieć
będziesz cierpiała
będziesz cierpieć
będziesz cierpiało
będziesz cierpieć
będziecie cierpieli
będziecie cierpieć
będziecie cierpiały
będziecie cierpieć
3 os. będzie cierpiał
będzie cierpieć
będzie cierpiała
będzie cierpieć
będzie cierpiało
będzie cierpieć
będą cierpieli
będą cierpieć
będą cierpiały
będą cierpieć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. cierpmy
2 os. cierp
cierpcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. cierpiałbym
bym cierpiał
cierpiałabym
bym cierpiała
cierpiałobym
bym cierpiało
cierpielibyśmy
byśmy cierpieli
cierpiałybyśmy
byśmy cierpiały
2 os. cierpiałbyś
byś cierpiał
cierpiałabyś
byś cierpiała
cierpiałobyś
byś cierpiało
cierpielibyście
byście cierpieli
cierpiałybyście
byście cierpiały
3 os. cierpiałby
by cierpiał
cierpiałaby
by cierpiała
cierpiałoby
by cierpiało
cierpieliby
by cierpieli
cierpiałyby
by cierpiały

bezosobnik: cierpiano by

bezokolicznik: cierpieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: cierpiąc

gerundium: cierpienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cierpienie
cierpienia
D. cierpienia
cierpień
C. cierpieniu
cierpieniom
B. cierpienie
cierpienia
N. cierpieniem
cierpieniami
Ms. cierpieniu
cierpieniach
W. cierpienie
cierpienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: cierpiący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. cierpiący
cierpiący
cierpiący
cierpiące
cierpiąca
D. cierpiącego
cierpiącego
cierpiącego
cierpiącego
cierpiącej
C. cierpiącemu
cierpiącemu
cierpiącemu
cierpiącemu
cierpiącej
B. cierpiącego
cierpiącego
cierpiący
cierpiące
cierpiącą
N. cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącą
Ms. cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. cierpiący
cierpiący
cierpiące
cierpiące
D. cierpiących
cierpiących
cierpiących
cierpiących
C. cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
B. cierpiących
cierpiących
cierpiących
cierpiące
N. cierpiącymi
cierpiącymi
cierpiącymi
cierpiącymi
Ms. cierpiących
cierpiących
cierpiących
cierpiących

Składnia

Rz osobowy + cierpieć +
nad CZYM

4. ponosić stratę

Definicja

ponosić stratę lub szkodę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • cierpieć na jakiejś sytuacji

Cytaty

Kobieta ubolewa nad tym, że niektórzy mieszkańcy traktują piaskownicę jak wysypisko. Cierpią na tym przede wszystkim dzieci.

źródło: NKJP: Co Tydzień Jaworzno, 2005-01-01

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad nie wyznacza miejsc składowania ziemi i są szukane dopiero na miejscu, po rozpoczęciu robót. Dlaczego jednak to my mamy cierpieć na tej prowizorce?

źródło: NKJP: Tomasz Wolff: Z deszczu pod rynnę, Dziennik Zachodni, 2005-09-21

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. cierpię
cierpimy
2 os. cierpisz
cierpicie
3 os. cierpi
cierpią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. cierpiałem
+(e)m cierpiał
cierpiałam
+(e)m cierpiała
cierpiałom
+(e)m cierpiało
cierpieliśmy
+(e)śmy cierpieli
cierpiałyśmy
+(e)śmy cierpiały
2 os. cierpiałeś
+(e)ś cierpiał
cierpiałaś
+(e)ś cierpiała
cierpiałoś
+(e)ś cierpiało
cierpieliście
+(e)ście cierpieli
cierpiałyście
+(e)ście cierpiały
3 os. cierpiał
cierpiała
cierpiało
cierpieli
cierpiały

bezosobnik: cierpiano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę cierpiał
będę cierpieć
będę cierpiała
będę cierpieć
będę cierpiało
będę cierpieć
będziemy cierpieli
będziemy cierpieć
będziemy cierpiały
będziemy cierpieć
2 os. będziesz cierpiał
będziesz cierpieć
będziesz cierpiała
będziesz cierpieć
będziesz cierpiało
będziesz cierpieć
będziecie cierpieli
będziecie cierpieć
będziecie cierpiały
będziecie cierpieć
3 os. będzie cierpiał
będzie cierpieć
będzie cierpiała
będzie cierpieć
będzie cierpiało
będzie cierpieć
będą cierpieli
będą cierpieć
będą cierpiały
będą cierpieć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. cierpmy
2 os. cierp
cierpcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. cierpiałbym
bym cierpiał
cierpiałabym
bym cierpiała
cierpiałobym
bym cierpiało
cierpielibyśmy
byśmy cierpieli
cierpiałybyśmy
byśmy cierpiały
2 os. cierpiałbyś
byś cierpiał
cierpiałabyś
byś cierpiała
cierpiałobyś
byś cierpiało
cierpielibyście
byście cierpieli
cierpiałybyście
byście cierpiały
3 os. cierpiałby
by cierpiał
cierpiałaby
by cierpiała
cierpiałoby
by cierpiało
cierpieliby
by cierpieli
cierpiałyby
by cierpiały

bezosobnik: cierpiano by

bezokolicznik: cierpieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: cierpiąc

gerundium: cierpienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cierpienie
cierpienia
D. cierpienia
cierpień
C. cierpieniu
cierpieniom
B. cierpienie
cierpienia
N. cierpieniem
cierpieniami
Ms. cierpieniu
cierpieniach
W. cierpienie
cierpienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: cierpiący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. cierpiący
cierpiący
cierpiący
cierpiące
cierpiąca
D. cierpiącego
cierpiącego
cierpiącego
cierpiącego
cierpiącej
C. cierpiącemu
cierpiącemu
cierpiącemu
cierpiącemu
cierpiącej
B. cierpiącego
cierpiącego
cierpiący
cierpiące
cierpiącą
N. cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącą
Ms. cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. cierpiący
cierpiący
cierpiące
cierpiące
D. cierpiących
cierpiących
cierpiących
cierpiących
C. cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
cierpiącym
B. cierpiących
cierpiących
cierpiących
cierpiące
N. cierpiącymi
cierpiącymi
cierpiącymi
cierpiącymi
Ms. cierpiących
cierpiących
cierpiących
cierpiących

Składnia

bez ograniczeń + cierpieć +
na CZYM

Frazeologizmy

coś nie cierpi zwłoki
ktoś cierpi głód i chłód
ktoś/coś cierpi na brak kogoś/czegoś
niecierpiący zwłoki

Przysłowia

Cierp ciało, skoroś chciało
Cierp ciało, kiedy ci się chciało
Cierp ciało, jak ci się chciało
Cierp ciało, kiedyś chciało
Data ostatniej modyfikacji: 31.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json