UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zmatowieć

Chronologizacja

1936, NFJP

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zmatowieję
 zmatowiejemy
2 os. zmatowiejesz
 zmatowiejecie
3 os. zmatowieje
 zmatowieją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zmatowiałem
+(e)m zmatowiał
 zmatowiałam
+(e)m zmatowiała
 zmatowiałom
+(e)m zmatowiało
 zmatowieliśmy
+(e)śmy zmatowieli
 zmatowiałyśmy
+(e)śmy zmatowiały
2 os. zmatowiałeś
+(e)ś zmatowiał
 zmatowiałaś
+(e)ś zmatowiała
 zmatowiałoś
+(e)ś zmatowiało
 zmatowieliście
+(e)ście zmatowieli
 zmatowiałyście
+(e)ście zmatowiały
3 os. zmatowiał
 zmatowiała
 zmatowiało
 zmatowieli
 zmatowiały

bezosobnik: zmatowiano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zmatowiejmy
2 os. zmatowiej
 zmatowiejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zmatowiałbym
bym zmatowiał
 zmatowiałabym
bym zmatowiała
 zmatowiałobym
bym zmatowiało
 zmatowielibyśmy
byśmy zmatowieli
 zmatowiałybyśmy
byśmy zmatowiały
2 os. zmatowiałbyś
byś zmatowiał
 zmatowiałabyś
byś zmatowiała
 zmatowiałobyś
byś zmatowiało
 zmatowielibyście
byście zmatowieli
 zmatowiałybyście
byście zmatowiały
3 os. zmatowiałby
by zmatowiał
 zmatowiałaby
by zmatowiała
 zmatowiałoby
by zmatowiało
 zmatowieliby
by zmatowieli
 zmatowiałyby
by zmatowiały

bezosobnik: zmatowiano by

bezokolicznik: zmatowieć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zmatowiawszy

gerundium: zmatowienie

odpowiednik aspektowy: matowieć

Pochodzenie

Od: mat (matowość)

1. o lakierze

Definicja

stać się matowym - pozbawionym połysku

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zmatować się

Połączenia

  • lakier zmatowiał; podłoga, powierzchnia czegoś zmatowiała

Cytaty

Jeżeli lakier twego samochodu zmatowiał albo pojawiły się jakieś ubytki, jedź do lakiernika.

źródło: NKJP: Wysoki połysk, CKM nr 05/05, 2001

Udałem się po wosk do podłogi, bo nieładnie zmatowiała.

źródło: NKJP: Michał Komar: Wtajemniczenia, 2009

Lustro olejowej lampy zmatowiało i nie odbijało już odpowiednio światła.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Naznaczeni błękitem. Kamień na szczycie, 2005

2. o szkle

Definicja

stać się matowym - nieprzezroczystym

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zmatować się

Połączenia

  • szkło zmatowiało; szyby zmatowiały

Cytaty

I znowu pod domem, w którym przyszło mi poznać Dorę. Gmaszysko nie wypiękniało, a szyby nawet jakby bardziej zmatowiały.

źródło: NKJP: Andrzej Bart: Fabryka Muchłapek, 2008

Słoik wstawiamy na 48 godz. w chłodne miejsce (nie do lodówki, bo olej zmatowieje).

źródło: NKJP: Magda Gessler: Wielkanoc Pani Magdy, Gazeta Wyborcza, 1997-03-28

Okna, dawno nie myte, zmatowiały od kurzu i pajęczyn.

źródło: NKJP: Bohdan Czeszko: Pokolenie, 1951

3. o głosie

Definicja

stać się matowym - mało dźwięcznym, niskim i przytłumionym

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Połączenia

  • czyjś głos zmatowiał

Cytaty

Siwy położył mu dłoń na ramieniu. Drżało wyraźnie, a głos Kazia zmatowiał i ucichł.

źródło: NKJP: Maria Borowa: Dominika znaczy niedziela, 1988

Kwartet pianistów sam w sobie wyborny [...] grał bardzo sprawnie i z wirtuozowskim zacięciem, ale w niektórych momentach krył go trochę wielki chór, przez co miejscami charakterystyczne, metaliczne brzmienia lekko zmatowiały.

źródło: NKJP: Adam Walaciński: Potęga rytmu, Dziennik Polski, 2006-06-13

To już nie był ten dźwięczny głos, znany całemu światu - potężny, optymistyczny, świetnie modulowany. Głos przybladł, przycichł, zmatowiał.

źródło: NKJP: Ks. Mieczysław Maliński: Z dalekiego kraju..., Dziennik Polski, 2005-04-09
Data ostatniej modyfikacji: 18.09.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN