UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zarzutka

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zarzutka
zarzutki
D. zarzutki
zarzutek
C. zarzutce
zarzutkom
B. zarzutkę
zarzutki
N. zarzutką
zarzutkami
Ms. zarzutce
zarzutkach
W. zarzutko
zarzutki

Pochodzenie

Odczasownikowy rzeczownik (z przyrostkiem -ka) od przedrostkowego zarzucić; zob. rzucić

1. ubranie

Definicja

przest. 
narzutka - luźne okrycie wierzchnie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

synonimy:  narzutka

Cytaty

Ubrany był w zarzutkę barwy brunatnej, która mogła być płaszczem przeciwdeszczowym, na głowie miał okrągły kapelusz.

źródło: NKJP: Proces Oskara Slatera, Dziennik Polski, 2001-01-20

„Di, di, myszygene...!” – wołał do mnie starszy człowiek w czarnej zarzutce i dużym kapeluszu; znałem go z widzenia, mieszkał w sąsiedztwie.

źródło: NKJP: Aleksander Ziemny: Młode lata byłego asymilanta, Midrasz, 2015

Oczywiście taki szeroki i dość długi płat tkaniny pozwalał już na uszycie czegokolwiek. Szyły więc kobiety kościanymi igłami spódniczki dla siebie i mężczyzn (spodni jeszcze wtedy nie znano), jakieś zarzutki, nakrycia głowy i inne potrzebne okrycia.

źródło: NKJP: Mirosława Kanwas: Pradzieje dla ciebie, EKO-U Nas, 2001

2. zupa

Definicja

kulin. 
zupa jarzynowa, do której dodaje się kiszoną kapustę

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zarzucajka
hiperonimy:  zupa

Cytaty

Dawali ziemniaki w łupinach i rozprażoną marchew, a przecież nie tak dawno jeszcze można było od czasu do czasu otrzymać miskę zarzutki, okraszonej kilkoma żółtymi oczkami margaryny (...).

źródło: NKJP: Ewa Szkudlarek: Wskaźniki nawiązania we współczesnych tekstach polskich, 2002

[...] talerz gorącej zarzutki stawia na nogi niczym kawa [...].

źródło: Internet: vege.com.pl

W domu często próbowano gotować zarzutkę, kierując się moimi wskazówkami, ale ponieważ dla wzmocnienia pożywności gotowano ją na rosole, doprawiając zasmażką i śmietaną lub skwarkami, miała zupełnie inny (gorszy) smak.

źródło: NKJP: Jolanta Wachowicz-Makowska: Panienka w PRL-u, 2007

Mało kto potrafi ugotować tę zupę, nie wspominając o wiejskich zalewajkach i zarzutkach, o różnorakich kapuśniakach.

źródło: s. Anastazja Pustelnik: Kuchnia tradycyjna Siostry Anastazji, 2016 (wydawnictwowam.pl)

3. wpis

Definicja

pot. 
wpis podający jakąś kontrowersyjną informację, która wywołuje sensację i dyskusje

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Komunikacja na odległość Internet

Cytaty

[...] napiszę jeszcze publicznie: to była zarzutka, na dodatek moja, a nie nasza (czyli firmy w to nie mieszaj). Ciekawy byłem reakcji całości społeczeństwa.

źródło: Internet: omnibussimulator.pl

[...] wy też daliście się nabrać na tę wczorajszą zarzutkę? [...] Wystarczy dać zarzutkę, użyć magicznego słowa „#lewak” i wszelkie funkcje myślowe zostają wyłączone.

źródło: Internet: wykop.pl

To takie tanie zarzutki, ale cześć ludzi się na to łapie [...].

źródło: Internet: enbiej.pl

4. na drut

Definicja

przestęp. 
kabel zarzucany na przewody elektryczne w celu wywołania spięcia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa przestępstwa

CZŁOWIEK I TECHNIKA Energia elektryczność

Cytaty

- Złodzieje stosują metodę na zarzutkę [...]. Zarzucają na sieć linkę, doprowadzają do zwarcia, a potem wyrywają tyle przewodu, ile im się uda.

źródło: NKJP: Adam Grzeszak: Kradną po kolei, Polityka, 2003-03-15

- Na przełomie marca i kwietnia mieliśmy tam trzy przypadki rzucania zarzutek na linie wysokiego napięcia [...].

źródło: NKJP: (mg): Zarzutki i kradzieże elementów trakcji elektrycznej, Mazowieckie To i Owo, 2004-04-22

Data ostatniej modyfikacji: 13.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json