UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rektor

Chronologizacja

SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

z łac. rēctor 'kierownik, sternik, woźnica'

1. uczelni

Definicja

osoba zajmująca przez określonej długości kadencję stanowisko przełożonego szkoły wyższej, wybrana w sposób zgodny ze statutem uczelni

Noty o użyciu

Jeżeli wyrazu rektor używamy w odniesieniu do kobiety, we wszystkich kontekstach może występować forma równokształtna z M. lp, a wyraz może przyłączać formy żeńskie czasownika i przymiotnika, np. rektor przyszła, spotkanie z nową rektor, Beatą Kwiecińską. Może też zostać zachowana odmiana i składnia charakterystyczna dla rzeczowników rodzaju m1, np.: spotkanie z nowym rektorem, Beatą Kwiecińską.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata studia

Połączenia

  • były, długoletni, nowy, ostatni, ówczesny, pierwszy, poprzedni, późniejszy, wieloletni rektor
  • rektor elekt; Tadeusiewicz, Ziejka
  • rektor uczelni (wyższej); Akademii Muzycznej, Świętokrzyskiej..., Politechniki Krakowskiej, Warszawskiej..., Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wrocławskiego..., Wyższej Szkoły Biznesu, Ekonomicznej
  • rektor i dziekan, rektor i profesor, rektor i prorektor; senat i rektor
  • pan, pani; ksiądz rektor
  • asystent, doradca, pełnomocnik, sekretarz, zastępca; funkcja, godność, stanowisko, urząd; kadencja, obowiązki, uprawnienia, wybory; decyzja, oświadczenie, wniosek, zarządzenie, zgoda; przemówienie, wykład, wystąpienie; biuro, gabinet; patronat; medal, nagroda, puchar, stypendium rektora; kolegium, konferencja, konwent, posiedzenie, stowarzyszenie, zgromadzenie rektorów
  • kandydat na rektora
  • spotkanie z rektorem
  • rektor obejmuje patronat; podpisuje porozumienie, wygłasza przemówienie, wykład (inauguracyjny)
  • odwołać, wybrać rektora
  • być, zostać; mianować kogoś, !?wybrać kogoś rektorem;
  • wybrany rektorem
  • wybrać kogoś na rektora
  • pracować, robić coś jako rektor

Cytaty

Uroczystego otwarcia nowej placówki dokonała Maria Pierzchalska, rektor Wyższej Szkoły Biznesu.

źródło: NKJP: /Ad/: Licencjat w Radomiu, Echo Dnia, 2004-10-05

Wzruszonym głosem [...] rozpoczął prelekcję tymi słowy: Veritati! Słowo to jako rektor kazałem umieścić na nowym gmachu uniwersyteckim. Prawdzie służyłem przez całe życie i dalej służyć jej będę.

źródło: NKJP: Osobowość w nauce chrześcijańskiej, prasa, 1947

Chcemy umożliwić podjęcie bezpłatnych studiów w naszej uczelni - informuje rektor.

źródło: NKJP: Ulgi dla studentów, Dziennik Polski, 2001-08-18

Honorowy patronat obiecał objąć rektor UJ, prof. Franciszek Ziejka; on także wygłosi inauguracyjny wykład o rzeczy racławickiej.

źródło: NKJP: (WOJ): Robota czy autorytety?, Dziennik Polski, 2002-07-01

Szanowni Goście i Jego Magnificencjo Rektorze UJ! Mam dzisiaj zaszczyt zabrać głos w sprawie, która od kilku lat jest przedmiotem zainteresowania tak opinii publicznej, jak i polityków.

źródło: Sprawozdanie z 83. posiedzenia Senatu RP, część 2, wersja robocza

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rektor
 rektorowie
rektorzy
 ndepr
rektory
 depr
D. rektora
 rektorów
C. rektorowi
 rektorom
B. rektora
 rektorów
N. rektorem
 rektorami
Ms. rektorze
 rektorach
W. rektorze
 rektorowie
rektorzy
 ndepr
rektory
 depr

Składnia

bez ograniczeń + rektor +
(CZEGO)

Informacja normatywna

Uznawane za błędne w połączeniach: wybrać kogoś rektorem.

2. seminarium

Definicja

urzęd. 
osoba zajmująca stanowisko przełożonego różnego typu szkół kościelnych, przykościelnych, dawniej też elementarnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata szkoła

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem

Połączenia

  • rektor kolegium, Seminarium Duchownego, szkoły (elementarnej, parafialnej)
  • ksiądz rektor
  • funkcja, godność, stanowisko, urząd; dymisja rektora
  • powołać rektora
  • być, zostać; mianować kogoś rektorem
  • powołać kogoś na rektora
  • pracować, robić coś jako rektor

Cytaty

Ojciec Kazimierz Szymczycha, rektor Seminarium Duchownego w Kinszasie, werbista, wiernie towarzyszył siostrze Czesławie także w ostatnich chwilach jej życia.

źródło: NKJP: Misja, Dziennik Polski, 2003-05-30

W księdze miejskiej z 1418 roku znajduje się wzmianka o tym, że rektorem ówczesnej szkoły w Proszowicach był Mikołaj. Poziom szkoły, utrzymywanej przez władze miejskie, musiał być niezły, skoro proszowianie przez całych XV wiek byli regularnie studentami Uniwersytetu Krakowskiego.

źródło: NKJP: (ALG): Zaczęli plebani..., Dziennik Polski, 1999-10-14

Niemniej jednak kłopoty w Wyższym Seminarium Duchownym zaczął już rozwiązywać ksiądz biskup ordynariusz. Przyjął dymisję poprzedniego rektora i mianował nowego.

źródło: NKJP: /DOK/: Dymisja w seminarium, Echo Dnia, 2006-03-28

Rektor usilnie starał się o karność uczniów, ich pilność w nauce, którą prowadził w duchu ustaw trydenckich.

źródło: Internet

Góral, wyprawiając syna do seminarium, napominał go: „Kuferek na klucz zamykaj, księdza rektora słuchaj, a swoje se myśl...”.

źródło: NKJP: Za nisko latamy..., Dziennik Polski, 2003-10-28

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rektor
 rektorowie
rektorzy
 ndepr
rektory
 depr
D. rektora
 rektorów
C. rektorowi
 rektorom
B. rektora
 rektorów
N. rektorem
 rektorami
Ms. rektorze
 rektorach
W. rektorze
 rektorowie
rektorzy
 ndepr
rektory
 depr

Składnia

bez ograniczeń + rektor +
CZEGO

3. kościoła

Definicja

rel. 
ksiądz zajmujący stanowisko przełożonego kościoła nieparafialnego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem

Połączenia

  • rektor kościoła
  • proboszcz i rektor
  • ksiądz rektor
  • dymisja rektora
  • nominacja na rektora
  • być, zostać; mianować kogoś rektorem
  • pracować, robić coś jako rektor

Cytaty

Był też rektorem kościoła polskiego i hospicjum św. Stanisława w Rzymie, biskupem tytularnym Serty i sufraganem gnieźnieńskim, redaktorem naczelnym kwartalnika „Duszpasterz Polski za granicą”.

źródło: NKJP: Stanisław Sławomir Nicieja: Twierdze kresowe Rzeczypospolitej, 2006

Podczas zamieszek, do których doszło na zewnątrz świątyni, został ranny jej rektor [...].

źródło: NKJP: Internet

Relacja zawarta przez ks. rektora w kronikach parafii św. Kazimierza opisuje dramatyczną, precedensową próbę odbycia w kościele szkolnym nabożeństwa protestanckiego [...].

źródło: NKJP: Nieudane zajęcie kościoła szkolnego, Dziennik Polski, 2002-06-14

Nie działajmy w pośpiechu. Tym bardziej że otrzymałem nominację na rektora kościoła Świętego Michała przy klasztorze Sióstr Bernardynek.

źródło: NKJP: Faustyna znaczy szczęśliwa, Dziennik Polski, 2002-08-03

Poszedłem do ojca - później biskupa, ale to później - Bronisława Dembowskiego do św. Marcina w Warszawie z prośbą o udostępnienie pomieszczeń kościelnych [...] i pytam się: Księże rektorze, czy możemy zrobić te wykłady u św. Marcina?

źródło: NKJP: Stenogram z 69. posiedzenia Komisji Śledczej z dnia 24 września 2003 r.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rektor
 rektorowie
rektorzy
 ndepr
rektory
 depr
D. rektora
 rektorów
C. rektorowi
 rektorom
B. rektora
 rektorów
N. rektorem
 rektorami
Ms. rektorze
 rektorach
W. rektorze
 rektorowie
rektorzy
 ndepr
rektory
 depr

Składnia

bez ograniczeń + rektor +
CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 06.03.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN