UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

budowniczy

Chronologizacja

1563, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. budowniczy
budowniczowie
ndepr
budownicze
depr
D. budowniczego
budowniczych
C. budowniczemu
budowniczym
B. budowniczego
budowniczych
N. budowniczym
budowniczymi
Ms. budowniczym
budowniczych
W. budowniczy
budowniczowie
ndepr
budownicze
depr

Pochodzenie

Od: budować

1. katedry

Definicja

osoba, która zawodowo buduje obiekty użytkowe

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca zawody

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo osoby związane z budową

Połączenia

  • główny budowniczy; dawni, młodzi, najwięksi, ówcześni, słynni, średniowieczni budowniczowie
  • budowniczowie autostrad, drogi, Gdyni, huty, katedr, linii kolejowej, miast, mostu, osiedla, piramid, ratusza, statków, wieży, zamku
  • dzieło budowniczych

Cytaty

- Tak jest, właśnie na portalu każdego z tych starych kościołów widnieje znak szachownicy. [...]
- Może to znak budowniczego? - powiedziałem. - Po prostu jeden i ten sam budowniczy stawiał okoliczne kościoły.

źródło: NKJP: Zbigniew Nienacki: Księga strachów, 1967

W trzy lata później, a więc w 1927 roku Komitet Synagogi ogłosił konkurs na projekt architektoniczny budowli, którego zwycięzcą został znany budowniczy Edward Eber, proponujący gmach w stylu niemieckiego neorenesansu.

źródło: NKJP: Karol Mórawski: Kartki z dziejów Żydów warszawskich, 1993

Studia techniczne ukończył w Petersburgu. Miał nawet propozycję objęcia stanowiska głównego budowniczego kolei w Związku Radzieckim, ale gdy powstała niepodległa Polska, postanowił do niej wracać.

źródło: NKJP: (BA): Muzeum Magistrali Węglowej, Dziennik Zachodni, 2003-11-15

Budowniczowie osiedla pomyśleli nawet o takich drobiazgach jak sprawiedliwy podział komórek w piętrowych budynkach gospodarczych za każdym blokiem.

źródło: NKJP: Filip Springer: To nie są czasy na ideały, Polityka, 2008-09-27

Wiadomo, że budowniczowie katedry mieli problemy z osiadaniem gruntu (np. zawaliła się pierwsza wieża), stąd można przypuszczać, że i krzywizny murów kruchty są rezultatem tego problemu.

źródło: NKJP: Małgorzata Litwin: Toruń w UNESCO, Gazeta Miejska, 2002

Składnia

bez ograniczeń + budowniczy +
CZEGO

2. komunizmu

Definicja

osoba, która tworzy jakiś obowiązujący porządek lub system

Noty o użyciu

Wyraz charakterystyczny zwłaszcza dla propagandowej publicystyki okresu PRL, np. budowniczy Polski Ludowej, budowniczy socjalizmu.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa działalność polityczna

Połączenia

  • budowniczy jedności, komunizmu, nowego ładu, pokoju, Polski Ludowej, socjalizmu

Cytaty

Przeprowadzane przez nas prace przyrodnicze są jednym z ważnych środków, jakimi wychowujemy harcerzy na świadomych, wolnych od przesądów zwolenników spółdzielczości produkcyjnej, budowniczych nowej socjalistycznej wsi.

źródło: NKJP: D. Pająk: Rosną nowe kadry dla socjalistycznej wsi, Drużyna, 1953

Nowa Huta miała być kuźnią budowniczych nowego ładu.

źródło: NKJP: Monika Frenkiel: W obronie krzyża, Gazeta Krakowska, 2005-04-26

W latach pięćdziesiątych programy nauczania narzucały nawet w przedmiotach, które nie miały punktów zbieżnych z ideologią jak psychologia czy matematyka, wyrabianie u uczniów cech psychicznych i właściwej postawy dla przyszłych budowniczych socjalizmu.

źródło: NKJP: Tadeusz Jałmużna: Zakłady kształcenia nauczycieli w Łodzi w latach 1918-1998, 2001

Amerykanie, Brytyjczycy, Polacy czy Ukraińcy - wszyscy postrzegani są przez Irakijczyków jako okupanci. Nie łudźmy się, że ktokolwiek uważa ich za budowniczych pokoju.

źródło: NKJP: Katarzyna Kaczorowska: Arabski sprawdzian, Gazeta Wrocławska, 2003-08-29

Jeśli ktoś nie wie, co się zmieniło w polityce polskiej między rokiem 1993, gdy związek obalił ostatni rząd solidarnościowy, a rokiem 1997 - gdy ten sam związek stał się budowniczym jedności polskiej prawicy, to albo udaje, albo z polityki nie rozumie nic.

źródło: NKJP: Szturm..., Gazeta Wyborcza, 1997-05-09

Składnia

bez ograniczeń + budowniczy +
CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 08.01.2019
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj