UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przemysł

Chronologizacja

1566, SPXVI
Inne znaczenie: 'pomysłowość'

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przemysł
przemysły
D. przemysłu
przemysłów
C. przemysłowi
przemysłom
B. przemysł
przemysły
N. przemysłem
przemysłami
Ms. przemyśle
przemysłach
W. przemyśle
przemysły

Pochodzenie

W dawnym znaczeniu od XVI wieku przemysł to 'pomysłowość, spryt, przemyślność'; następnie we współczesnym znaczeniu jako kalka internacjonalizmu industria (zapożyczonego z łac. industria 'duża aktywność, energia, pilność, pracowitość; celowość, celowe działanie'), które w różnych językach europejskich w drodze rozwoju semantycznego stopniowo otrzymało nowe znaczenie 'przemysł'; formalnie jest to rzeczownik odczasownikowy od przedrostkowego przemyślić (współcześnie przemyśleć); zob. myśleć.

Definicja

działalność polegająca na wytwarzaniu produktów określonego rodzaju na dużą skalę, przy użyciu maszyn i innych urządzeń technicznych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł

Połączenia

  • wielki; nowoczesny; rozwinięty; własny; światowy; amerykański, brytyjski, polski… przemysł; przemysł bawełniany, chemiczny, cukrowniczy, drzewny, elektroniczny, farmaceutyczny, filmowy, górniczy, gumowy, kosmetyczny, maszynowy, metalowy, mleczarski, motoryzacyjny, muzyczny, naftowy, samochodowy, spożywczy, węglowy, włókienniczy, wojenny, zbrojeniowy
  • przemysł hutnictwa, paliw; gier; kultury
  • przemysł i górnictwo, przemysł i handel, przemysł i rolnictwo; budownictwo i przemysł; technika i przemysł
  • ośrodek, zakład; gałąź; rozbudowa, rozwój, minister przemysłu
  • urządzenia, surowce dla przemysłu; specjaliści od przemysłu
  • współpraca z przemysłem
  • praca, stanowiska, zatrudnienie; inwestycje w przemyśle
  • przemysł rozwija się; produkuje coś
  • ratowanie przemysłu
  • coś trafia do przemysłu
  • współpracować z przemysłem
  • pracować w przemyśle; ktoś zatrudniony w przemyśle

Cytaty

[...] Wszystko to sprzyjało rozwojowi rolnictwa w okolicy i bogaceniu się miasta w wyniku wysoko rozwiniętego przemysłu i rzemiosła.

źródło: NKJP: Jan Gać: Ziemia Święta Kulturowy przewodnik śladami Jezusa, 2009

Włókno lniane stanowi doskonały, ekologiczny surowiec dla przemysłu włókienniczego (tkaniny odzieżowe, obiciowe, domowego użytku – obrusy, serwety itp.).

źródło: NKJP: Leszek S. Jankiewicz: Regulatory wzrostu i rozwoju roślin: zastosowanie w ogrodnictwie, rolnictwie, leśnictwie i w kulturach tkanek: praca zbiorowa, 1997

Frazeologizmy

przemysł ciężki
przemysł lekki
przemysł pogardy
własnym przemysłem
Data ostatniej modyfikacji: 15.01.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json