UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

delator

Chronologizacja

1587, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. delator
delatorzy
ndepr
delatory
depr
D. delatora
delatorów
C. delatorowi
delatorom
B. delatora
delatorów
N. delatorem
delatorami
Ms. delatorze
delatorach
W. delatorze
delatorowie
delatorzy
ndepr
delatory
depr

Pochodzenie

łac. delator

1. w przeszłości

Definicja

w starożytnym Rzymie i w dawnej Polsce: donosiciel i publiczny oskarżyciel, przede wszystkim w sprawach karnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa sąd

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Cytaty

Poczułem, iż papieski teolog i inkwizytorski delator pragnie wprowadzić mnie na grząski teren, abym zdradził się z jakąś nieprawomyślnością.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004

Aż do upadku Rzeczypospolitej, zanim przyjęto - na podstawie dyspozycji marszałka - skazańca do Prochowni, oskarżający delator musiał wnieść opłatę na „żywność i sustencję” (utrzymanie).

źródło: NKJP: Stanisław Milewski: Szemrane towarzystwo niegdysiejszej Warszawy, 2009

Nie wszczynać procesu! Za wszczęciem są niektórzy, głównie senator Messalinus Kotta. Znów przypomina się Nazo poeta, i słusznie, bo to ten sam Kotta, syn Messali, kiedyś przyjaciel zesłańca Owidiusza, a może delator.

źródło: NKJP: Jacek Bocheński: Tyberiusz Cezar, 2009

2. współcześnie

Definicja

książk. 
donosiciel

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  donosiciel, kabel, kablarz, kablownik, kapuś, konfitura, szpieg
hiperonimy:  informator

Cytaty

Wysoki sądzie, mamy przed sobą delatora, człowieka, który kupuje własną wolność, denuncjując współtowarzyszy z celi. Stoi przed nami człowiek, który chce uzyskać dla siebie profit, sprzedając innych.

źródło: NKJP: Kabel koronny, Gazeta Wyborcza, 1992-09-25

[...] zdecydowana większość delatorów to byli literaci pośledniejszego gatunku, nierzadko zawdzięczający swoje kariery właśnie poparciu odpowiednich służb.

źródło: NKJP: Sebastian Chosiński: Ten okrutny XX wiek: Komu pomnik, komu sznur…, Esensja, 2009-04-08

W roku 2009 delator doniósł Transportowemu Dozorowi Technicznemu, że do obrotu trafiły trzy zbiorniki, które były nieszczelne i tym samym stwarzały zagrożenie wybuchu gazu. Po tym donosie Transportowy Dozór Techniczny z urzędu wszczął postępowanie [...].

źródło: Internet: .sejm.gov.pl

Data ostatniej modyfikacji: 03.03.2020
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json