Chronologizacja
Pochodzenie
Od: psł. *edьnъ (zob. jeden I), pierwotnie jako 'powodować stawanie się jednym, jednakim, łączyć w jedno'.
1. zwaśnionych
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | godzić, pojednywać |
Cytaty
|
Menem chce narodowe pojednanie dekretować jak stawki celne i katów jednać z ofiarami wbrew nim samym. źródło: NKJP: Maciej Stasiński: Argentyna cz. III, Gazeta Wyborcza, 1998-02-27 |
|
|
Jeśli pieniądze potrafią skłócić każdego z każdym, to pewnie potrafią też jednać narody. źródło: NKJP: Jacek Antczak: Pojednanie przez odwołanie po odszkodowanie, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2004-02-25 |
|
|
Jedną z charakterystycznych cech św. Anieli było pragnienie utrzymywania pokoju i zgody. Jednała zwaśnionych ludzi i wprowadzała miłość. źródło: Jana Krogul: W drodze - razem ze św. Anielą. Nowenna dla młodzieży (osu.pl) |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
jednam |
jednamy |
|||
| 2 os. |
jednasz |
jednacie |
|||
| 3 os. |
jedna |
jednają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
jednałem +(e)m jednał |
jednałam +(e)m jednała |
jednałom +(e)m jednało |
jednaliśmy +(e)śmy jednali |
jednałyśmy +(e)śmy jednały |
| 2 os. |
jednałeś +(e)ś jednał |
jednałaś +(e)ś jednała |
jednałoś +(e)ś jednało |
jednaliście +(e)ście jednali |
jednałyście +(e)ście jednały |
| 3 os. |
jednał |
jednała |
jednało |
jednali |
jednały |
bezosobnik: jednano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę jednał będę jednać |
będę jednała będę jednać |
będę jednało będę jednać |
będziemy jednali będziemy jednać |
będziemy jednały będziemy jednać |
| 2 os. |
będziesz jednał będziesz jednać |
będziesz jednała będziesz jednać |
będziesz jednało będziesz jednać |
będziecie jednali będziecie jednać |
będziecie jednały będziecie jednać |
| 3 os. |
będzie jednał będzie jednać |
będzie jednała będzie jednać |
będzie jednało będzie jednać |
będą jednali będą jednać |
będą jednały będą jednać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
jednajmy |
|
| 2 os. |
jednaj |
jednajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
jednałbym bym jednał |
jednałabym bym jednała |
jednałobym bym jednało |
jednalibyśmy byśmy jednali |
jednałybyśmy byśmy jednały |
| 2 os. |
jednałbyś byś jednał |
jednałabyś byś jednała |
jednałobyś byś jednało |
jednalibyście byście jednali |
jednałybyście byście jednały |
| 3 os. |
jednałby by jednał |
jednałaby by jednała |
jednałoby by jednało |
jednaliby by jednali |
jednałyby by jednały |
bezosobnik: jednano by
bezokolicznik: jednać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
jednając
gerundium: jednanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | jednanie |
jednania |
| D. | jednania |
jednań |
| C. | jednaniu |
jednaniom |
| B. | jednanie |
jednania |
| N. | jednaniem |
jednaniami |
| Ms. | jednaniu |
jednaniach |
| W. | jednanie |
jednania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: jednający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | jednający |
jednający |
jednający |
jednające |
jednająca |
| D. | jednającego |
jednającego |
jednającego |
jednającego |
jednającej |
| C. | jednającemu |
jednającemu |
jednającemu |
jednającemu |
jednającej |
| B. | jednającego |
jednającego |
jednający |
jednające |
jednającą |
| N. | jednającym |
jednającym |
jednającym |
jednającym |
jednającą |
| Ms. | jednającym |
jednającym |
jednającym |
jednającym |
jednającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | jednający |
jednający |
jednające |
jednające |
| D. | jednających |
jednających |
jednających |
jednających |
| C. | jednającym |
jednającym |
jednającym |
jednającym |
| B. | jednających |
jednających |
jednających |
jednające |
| N. | jednającymi |
jednającymi |
jednającymi |
jednającymi |
| Ms. | jednających |
jednających |
jednających |
jednających |
imiesłów przymiotnikowy bierny: jednany
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | jednany |
jednany |
jednany |
jednane |
jednana |
| D. | jednanego |
jednanego |
jednanego |
jednanego |
jednanej |
| C. | jednanemu |
jednanemu |
jednanemu |
jednanemu |
jednanej |
| B. | jednanego |
jednanego |
jednany |
jednane |
jednaną |
| N. | jednanym |
jednanym |
jednanym |
jednanym |
jednaną |
| Ms. | jednanym |
jednanym |
jednanym |
jednanym |
jednanej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | jednani |
jednani |
jednane |
jednane |
| D. | jednanych |
jednanych |
jednanych |
jednanych |
| C. | jednanym |
jednanym |
jednanym |
jednanym |
| B. | jednanych |
jednanych |
jednanych |
jednane |
| N. | jednanymi |
jednanymi |
jednanymi |
jednanymi |
| Ms. | jednanych |
jednanych |
jednanych |
jednanych |
odpowiednik aspektowy: pojednać
Składnia
|
+ | jednać | + |
KOGO +
(z KIM)
|
2. sobie sympatię
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | zjednywać |
Połączenia
- jednać sympatię
Cytaty
|
Film - z okrutną szczerością wyjaśnia narrator - jednał sobie młodego widza dwiema krótkimi scenami [...]. źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski: W większym formacie - dziś: „Na Głos”, Gazeta Wyborcza, 1994-09-09 |
|
|
[...] już nigdy więcej dział operacyjny nie próbował mnie jednać żadnymi faworami i przyzwyczaiłem się do tej beztroskiej pewności - że na moich aktach widnieje znak jakości: „nie próbować werbunku!”. źródło: NKJP: Aleksander Sołżenicyn: ARCHIPELAG GUŁag. Tom 2, 1977 |
|
|
Pamięta pan, że moje lewicowe poglądy nie jednały mi przyjaciół, zwłaszcza w naszym sądowniczym środowisku? źródło: NKJP: Jerzy Andrzejewski: Popiół i diament, 1948 |
|
|
Jego wiedza wojskowa i polityczna, urok osobisty, umiar i spokój, wreszcie niezwykły dar przekonywania jednały mu sympatię i uznanie. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 07.01.2004 |
|
|
Podczas wojny stuletniej popierał królów Francji, czym nie jednał propapieskich sympatii w Anglii. źródło: NKJP: Artur Górski: Magia „Sacro Arsenale”, 2006 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
jednam |
jednamy |
|||
| 2 os. |
jednasz |
jednacie |
|||
| 3 os. |
jedna |
jednają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
jednałem +(e)m jednał |
jednałam +(e)m jednała |
jednałom +(e)m jednało |
jednaliśmy +(e)śmy jednali |
jednałyśmy +(e)śmy jednały |
| 2 os. |
jednałeś +(e)ś jednał |
jednałaś +(e)ś jednała |
jednałoś +(e)ś jednało |
jednaliście +(e)ście jednali |
jednałyście +(e)ście jednały |
| 3 os. |
jednał |
jednała |
jednało |
jednali |
jednały |
bezosobnik: jednano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę jednał będę jednać |
będę jednała będę jednać |
będę jednało będę jednać |
będziemy jednali będziemy jednać |
będziemy jednały będziemy jednać |
| 2 os. |
będziesz jednał będziesz jednać |
będziesz jednała będziesz jednać |
będziesz jednało będziesz jednać |
będziecie jednali będziecie jednać |
będziecie jednały będziecie jednać |
| 3 os. |
będzie jednał będzie jednać |
będzie jednała będzie jednać |
będzie jednało będzie jednać |
będą jednali będą jednać |
będą jednały będą jednać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
jednajmy |
|
| 2 os. |
jednaj |
jednajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
jednałbym bym jednał |
jednałabym bym jednała |
jednałobym bym jednało |
jednalibyśmy byśmy jednali |
jednałybyśmy byśmy jednały |
| 2 os. |
jednałbyś byś jednał |
jednałabyś byś jednała |
jednałobyś byś jednało |
jednalibyście byście jednali |
jednałybyście byście jednały |
| 3 os. |
jednałby by jednał |
jednałaby by jednała |
jednałoby by jednało |
jednaliby by jednali |
jednałyby by jednały |
bezosobnik: jednano by
bezokolicznik: jednać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
jednając
gerundium: jednanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | jednanie |
jednania |
| D. | jednania |
jednań |
| C. | jednaniu |
jednaniom |
| B. | jednanie |
jednania |
| N. | jednaniem |
jednaniami |
| Ms. | jednaniu |
jednaniach |
| W. | jednanie |
jednania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: jednający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | jednający |
jednający |
jednający |
jednające |
jednająca |
| D. | jednającego |
jednającego |
jednającego |
jednającego |
jednającej |
| C. | jednającemu |
jednającemu |
jednającemu |
jednającemu |
jednającej |
| B. | jednającego |
jednającego |
jednający |
jednające |
jednającą |
| N. | jednającym |
jednającym |
jednającym |
jednającym |
jednającą |
| Ms. | jednającym |
jednającym |
jednającym |
jednającym |
jednającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | jednający |
jednający |
jednające |
jednające |
| D. | jednających |
jednających |
jednających |
jednających |
| C. | jednającym |
jednającym |
jednającym |
jednającym |
| B. | jednających |
jednających |
jednających |
jednające |
| N. | jednającymi |
jednającymi |
jednającymi |
jednającymi |
| Ms. | jednających |
jednających |
jednających |
jednających |
imiesłów przymiotnikowy bierny: jednany
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | jednany |
jednany |
jednany |
jednane |
jednana |
| D. | jednanego |
jednanego |
jednanego |
jednanego |
jednanej |
| C. | jednanemu |
jednanemu |
jednanemu |
jednanemu |
jednanej |
| B. | jednanego |
jednanego |
jednany |
jednane |
jednaną |
| N. | jednanym |
jednanym |
jednanym |
jednanym |
jednaną |
| Ms. | jednanym |
jednanym |
jednanym |
jednanym |
jednanej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | jednani |
jednani |
jednane |
jednane |
| D. | jednanych |
jednanych |
jednanych |
jednanych |
| C. | jednanym |
jednanym |
jednanym |
jednanym |
| B. | jednanych |
jednanych |
jednanych |
jednane |
| N. | jednanymi |
jednanymi |
jednanymi |
jednanymi |
| Ms. | jednanych |
jednanych |
jednanych |
jednanych |
odpowiednik aspektowy: zjednać
Składnia
|
+ | jednać | + |
KOGO/CO +
(KOMU/CZEMU) +
(CZYM)
|