Chronologizacja
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
pospieszę się |
pospieszymy się |
|||
| 2 os. |
pospieszysz się |
pospieszycie się |
|||
| 3 os. |
pospieszy się |
pospieszą się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
pospieszyłem się +(e)m się pospieszył |
pospieszyłam się +(e)m się pospieszyła |
pospieszyłom się +(e)m się pospieszyło |
pospieszyliśmy się +(e)śmy się pospieszyli |
pospieszyłyśmy się +(e)śmy się pospieszyły |
| 2 os. |
pospieszyłeś się +(e)ś się pospieszył |
pospieszyłaś się +(e)ś się pospieszyła |
pospieszyłoś się +(e)ś się pospieszyło |
pospieszyliście się +(e)ście się pospieszyli |
pospieszyłyście się +(e)ście się pospieszyły |
| 3 os. |
pospieszył się |
pospieszyła się |
pospieszyło się |
pospieszyli się |
pospieszyły się |
bezosobnik: pospieszono się
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
pospieszmy się |
|
| 2 os. |
pospiesz się |
pospieszcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
pospieszyłbym się bym się pospieszył |
pospieszyłabym się bym się pospieszyła |
pospieszyłobym się bym się pospieszyło |
pospieszylibyśmy się byśmy się pospieszyli |
pospieszyłybyśmy się byśmy się pospieszyły |
| 2 os. |
pospieszyłbyś się byś się pospieszył |
pospieszyłabyś się byś się pospieszyła |
pospieszyłobyś się byś się pospieszyło |
pospieszylibyście się byście się pospieszyli |
pospieszyłybyście się byście się pospieszyły |
| 3 os. |
pospieszyłby się by się pospieszył |
pospieszyłaby się by się pospieszyła |
pospieszyłoby się by się pospieszyło |
pospieszyliby się by się pospieszyli |
pospieszyłyby się by się pospieszyły |
bezosobnik: pospieszono by się
bezokolicznik: pospieszyć się
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
pospieszywszy się
gerundium: pospieszenie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | pospieszenie się |
pospieszenia się |
| D. | pospieszenia się |
pospieszeń się |
| C. | pospieszeniu się |
pospieszeniom się |
| B. | pospieszenie się |
pospieszenia się |
| N. | pospieszeniem się |
pospieszeniami się |
| Ms. | pospieszeniu się |
pospieszeniach się |
| W. | pospieszenie się |
pospieszenia się |
odpowiednik aspektowy: pospieszać się
Pochodzenie
1. zrobić szybciej
Definicja
Noty o użyciu
Często używane w formie rozkazującej, aby powiedzieć komuś, że powinien lub musi robić coś szybciej.
Warianty
- rzadziej pośpieszyć się
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | podgonić się, pogonić się, ponaglić się, popędzić się, przynaglić się |
Cytaty
|
Nie, nie wiem, co jej się stało, wygląda na poparzoną. Tak, podaję adres: Mickiewicza sześć. Błagam, pospieszcie się ! źródło: NKJP: Tomasz Kwapich: Normalne życie..., Detektyw, nr 5 (153), 1999 |
|
|
Jeśli przyjęte zostaną propozycje Sejmu w sprawie ulg podatkowych w roku 2000, to większość dotychczas obowiązujących ulg zniknie. Warto pospieszyć się z wykorzystaniem ich w 1999 r. źródło: NKJP: Jak zarobić więcej, Życie na gorąco, nr 35, 1999 |
|
|
Pośpiesz się, żebyśmy zdążyli obejrzeć transmisję z Księżyca - powiada Ryszard swobodnie. źródło: NKJP: Czesław Kuriata: Spowiedź pamięci, próba światła, 1985 |
2. zrobić za szybko
Definicja
Warianty
- rzadziej pośpieszyć się
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Połączenia
- pospieszyć się z decyzją, z odpowiedzią, z wnioskami, z zakupem
Cytaty
|
Wygląda na to, że radni pospieszyli się, wprowadzając uchwałę o czipowaniu psów. Opinię, że jest ona niezgodna z prawem, podziela nawet rzecznik praw obywatelskich. źródło: NKJP: Grzegorz Szczepański: Walczy o prawa właścicieli psów, Głos Pomorza, 2006 |
|
|
Przylepiony do ściany mężczyzna pośpieszył się jednak i uderzył za wcześnie. źródło: NKJP: Tomasz Klarecki, Izabela Smolarek: Wilk... i śmierć bankiera, 2006 |