UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

właz

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. właz
włazy
D. włazu
włazów
C. włazowi
włazom
B. właz
włazy
N. włazem
włazami
Ms. włazie
włazach
W. włazie
włazy

Pochodzenie

Od: przedrostkowego czasownika włazić; zob. łazić

1.a wejście

Definicja

otwór, przez który wchodzi się do wnętrza czegoś i z niego wychodzi, zamknięty płytą lub kratą zabezpieczającą przed przypadkowym wpadnięciem do środka czy przed wejściem osób niepowołanych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny rodzaje urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wyłaz

Połączenia

  • przedni właz; właz dachowy, kanalizacyjny
  • właz dowódcy, kierowcy; studzienki
  • właz do bunkra, do studzienki, do zbiornika
  • właz na/w dachu, w podłodze
  • klapa, krawędź, obramowanie, otwór, pokrywa, wnętrze włazu
  • właz prowadzi dokądś
  • wychylony z włazu

Cytaty

Do połowy wychylony z kominiarskiego włazu, patrzy na miasto pokryte sczerniałą łuską dachów.

źródło: NKJP: Bohdan Czeszko: Pokolenie, 1951

Kazałem wrzucić do około dwustu włazów kanałowych petardy i świece dymne.

źródło: NKJP: Kazimierz Moczarski: Rozmowy z katem, 1977

Pod oknami parteru tkwiły przykryte deskami włazy do piwnic, a w kącie, gdzie stykał się front z prawą oficyną, stała kapliczka z pomalowaną na niebiesko Matką Boską, przybraną girlandą plastikowych kwiatów.

źródło: NKJP: Marek Miller: Pierwszy milion..., 1999

Wyszedł przez półkolisty właz w dachu.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Afrykanka, 2005

1.b ruchome zamknięcie

Definicja

ruchoma płyta zabezpieczająca właz - wejście

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny rodzaje urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wyłaz

Połączenia

  • otwarty właz
  • właz studzienki
  • właz do bunkra, do studzienki, do zbiornika
  • właz na/w dachu, w podłodze
  • kradzież włazu
  • otworzyć/otwierać, zamknąć/zamykać właz

Cytaty

Ta klapa to był właz do piwnicy, [...] szczęśliwie ocalała z pożaru, ponieważ dom przy Kanałowej wybudowano na solidnych, kamiennych fundamentach, a strop zrobiono z solidnego betonu.

źródło: NKJP: Jeremi Kostecki: Spalona przeszłość, Detektyw, nr 5 (153), 1999

Gdy w końcu pacjentka znalazła właz, był on tak ciężki, że musiała posłużyć się dwoma dźwigami, aby go podnieść.

źródło: NKJP: Bożena Zambrzycka: I ty możesz schudnąć [...], 2001

Czołg gwałtownie przechyla się, na ziemię spoglądam z ukosa. Do kabiny sypie się piach. Jedziemy z otwartymi włazami.

źródło: NKJP: Paweł Wroński: Nasz dziennikarz jeździł nowym polskim czołgiem na żagańskim poligonie, Gazeta Wyborcza, 1995-04-10

Nie mógł z dołu zobaczyć dziobowych włazów, które były przyspawane na głucho, ale wrota ładowni widział i zdziwił się, że są zamknięte i nie sforsowane.

źródło: NKJP: Stanisław Lem: Fiasko, 1987

Data ostatniej modyfikacji: 07.09.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json