UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

gospodarski

Chronologizacja

1423, SStp
Inne znaczenie: 'rządowy, książęcy'

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	gospodarski	gospodarski	gospodarski	gospodarskie	gospodarska
D.	gospodarskiego	gospodarskiego	gospodarskiego	gospodarskiego	gospodarskiej
C.	gospodarskiemu	gospodarskiemu	gospodarskiemu	gospodarskiemu	gospodarskiej
B.	gospodarskiego	gospodarskiego	gospodarski	gospodarskie	gospodarską
N.	gospodarskim	gospodarskim	gospodarskim	gospodarskim	gospodarską
Ms.	gospodarskim	gospodarskim	gospodarskim	gospodarskim	gospodarskiej
W.	gospodarski	gospodarski	gospodarski	gospodarskie	gospodarska

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	gospodarscy	gospodarscy	gospodarskie	gospodarskie
D.	gospodarskich	gospodarskich	gospodarskich	gospodarskich
C.	gospodarskim	gospodarskim	gospodarskim	gospodarskim
B.	gospodarskich	gospodarskich	gospodarskich	gospodarskie
N.	gospodarskimi	gospodarskimi	gospodarskimi	gospodarskimi
Ms.	gospodarskich	gospodarskich	gospodarskich	gospodarskich
W.	gospodarscy	gospodarscy	gospodarskie	gospodarskie

Pochodzenie

Od: gospodarz

1. dotyczący gospodarstwa - posiadłości

Definicja

dotyczący gospodarstwa - posiadłości

Cytaty

1.a sprzęt

Definicja

związany z prowadzeniem gospodarstwa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Ziemia ➔ rolnictwo

Połączenia

gospodarski wózek; sprzęt gospodarski; narzędzia; zaprzęgi gospodarskie

Cytaty

	Wyprowadzają bydło, sprzęt gospodarski, układają prowizoryczne zabezpieczenia. źródło: NKJP: Roboty pozorne, Super Nowości 29/10, 1998
	Układała karabiny na gospodarskim wózku, jakiego używało się przed laty w zagrodzie pod Opolem, mężczyzna, który ciągnął trzymając się dyszla i wiodąc ów wózek po zalanej zielonym blaskiem równinie, nie oglądał się za siebie. źródło: NKJP: Maria Klimas-Błachutowa: Skandal w niebie, 1969
	Po bieżni stadionu przejechały zaprzęgi paradne współczesne i dawne oraz zaprzęgi gospodarskie. źródło: NKJP: Wacław Sajdak: Gminne dożynki w Czarnym Dunajcu - Radość Hołdymasu, Tygodnik Podhalański 37, 1999
	Narzędzia gospodarskie poszły. Mieliśmy drzeć ziemię rękami? źródło: NKJP: Barbara Nawrocka-Dońska: Stolik z fotografią, 1975

1.b obchód

Definicja

związany z hodowlą prowadzoną w gospodarstwie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Ziemia ➔ rolnictwo

Połączenia

gospodarski obchód; chów; gospodarska krzątanina, praca; tucz gospodarski; gospodarskie obowiązki; zajęcia gospodarskie

Cytaty

Wyróżnia się następujące typy chowu świń: 1. Chów gospodarski - w gospodarstwach indywidualnych stada od 1 do 200 szt., w uspołecznionych 500-1000 sztuk. Wykorzystuje się tu odpadki kuchenne.

źródło: NKJP: Jan Fereniec: Zarys ekonomiki i organizacji rolnictwa, 1985

Liza klękała opodal narzeczonych, jeśli mogła na chwilę opuścić gospodarskie obowiązki.

źródło: NKJP: Maria Klimas-Błachutowa: Siedem krów tłustych, 1965

Gospodarskie zajęcia nigdy nie przeszkadzały Zofii Leszczyńskiej w działalności społecznej.

źródło: NKJP: Atrakcje Węglówki, Dziennik Polski - Kraków, 2000-04-22

1.c budynek

Definicja

wchodzący w skład gospodarstwa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Ziemia ➔ rolnictwo

Połączenia

gospodarski dziedziniec; gospodarska stodoła; gospodarskie obejście; podwórze; zabudowania; budynek, dom gospodarski; zabudowa, zagroda gospodarska

Cytaty

	Stodoła z 2 klepiskami i 4 sąsiekami, budynek gospodarski ze stolarnią, obora i kurnik z gołębnikiem oraz sklep-piwnica z XIX w. pochodzą ze wsi Jerutki k. Szczytna. źródło: NKJP: Jan Bałdowski: Warmia, Mazury, Suwalszczyzna, 1996
	Wypadł na tył gospodarskiego obejścia, odwiązał od kieratu klacz. źródło: NKJP: Włodzimierz Odojewski: Zasypie wszystko, zawieje..., 1967
	W gospodarskiej stodole słuchacze konspiracyjnego uniwersytetu zagrali „Przepióreczkę”, a potem i „Ponad śnieg...”. źródło: NKJP: Kazimierz Koźniewski: Zostanie mit., 1988
	Pólko było dość kiepsko położone, bo z jednej strony biegła szosa, za nią znajdowała się jakaś jednostka wojskowa, a z dwu stron były gospodarskie zabudowania. źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007
	Stół był wąski, ale bardzo długi, gdyż na podwieczorek przychodziły „panny ogrodowe”, ogrodniczki, które inne posiłki spożywały w oficynie stojącej na wielkim gospodarskim podwórzu. źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Sława i chwała. Wyd. 2. T. 1-3., 1962

1.d drób

Definicja

hodowany w gospodarstwie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Ziemia ➔ rolnictwo

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Świat zwierząt ➔ zwierzęta domowe i hodowlane

Połączenia

gospodarski drób; zwierzyna gospodarska; konie, zwierzęta gospodarskie

Cytaty

Celem rolnika jest stosowanie materiałów i substancji wielokrotnego użytku, a także zapewnienie zwierzętom gospodarskim warunków życia zgodnych z potrzebami bytowymi poszczególnych gatunków.

źródło: NKJP: Wiktoria Sobczyk: Substancje obce w żywności. Żywność bezpieczna, 2000

Niestety, szybko okazało się, że psisko ma brzydką i dokuczliwą wadę - atakuje gospodarski drób, a czasami nawet przydomowe zwierzęta.

źródło: NKJP: A.B.: Ślady psich zębów, Wieści Podwarszawskie 43 (859), 2007-10-28

Na rzeź sprzedaje się wysłużone konie gospodarskie, wyścigowe, konie ze szkółek jeździeckich i specjalnie hodowane na mięso.

źródło: NKJP: Ewa Hełpa - Kulińska: Bez litości, Gazeta Wrocławska, 2003-06-16

2. dotyczący gospodarza - rolnika

Definicja

dotyczący gospodarza - rolnika

Cytaty

2.a syn

Definicja

wchodzący w skład rodziny gospodarza

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Ziemia ➔ rolnictwo

Połączenia

gospodarski jedynak; ród; gospodarska córka; rodzina gospodarska; dziecko gospodarskie

Cytaty

Gdy urodziło się dziecko gospodarskie, jego ojciec powiadamiał o tym fakcie i zapraszał na chrzciny krewnych i przyszłych rodziców chrzestnych.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba: Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych: praca zbiorowa, 2004

Moglibyśmy pójść do pegeeru. - Nie - rzekł Józio stanowczo - ty gospodarska córka, na swoim ci trzeba być.

źródło: NKJP: Henryk Panas: Grzesznicy, 1966

Pochodziła ze wsi podwarszawskiej, z bogatej, jak na ówczesne warunki, rodziny gospodarskiej.

źródło: NKJP: Kazimierz Dębnicki: Życie jak życie, 1986

2.b namysł

Definicja

charakteryzujący gospodarza

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Ziemia ➔ rolnictwo

Połączenia

gospodarski namysł; gospodarska ambicja, duma; moda; natura; odpowiedzialność; troska

Cytaty

	Chodzi o gospodarską ambicję. Dworusy nie mogą być lepsi od wsi. źródło: NKJP: Teresa Bojarska: Świtanie, przemijanie, 1996
	- Przydałaby się nam taka chałupa, co? - W tobie, Staszek, jednak gospodarska natura. źródło: NKJP: Maria Józefacka: To co najpiękniejsze, 1977
	Wieś nie nosiła tych kołnierzyków, ani krawatów, gospodarska moda tego nie przewidywała. źródło: NKJP: Zdzisław Morawski: Gdzie ten dom, gdzie ten świat, 1994
	Na drugi dzień przemierzył wszystkie boki tego kwadratu, obszedł całą swoją ziemię, a potem znów wybrał się do dzierżawcy i powtórzył to, co już mu powiedział: - nie odnawiam z tobą umowy - a po jakimś czasie spokojnie, z gospodarskim namysłem: - daj mi do pomocy tę swoją głupkowatą silną córkę... źródło: NKJP: Julian Kawalec: Ukraść brata. Oset, 1985

3. zmysł

Definicja

charakteryzujący osobę, która dobrze zarządza mieniem i gospodarką jakiejś instytucji lub przedsiębiorstwa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Ziemia ➔ rolnictwo

Połączenia

gospodarski kunszt; sposób; gospodarska praktyczność; gospodarskie podejście; zmysł gospodarski; myślenie gospodarskie

Cytaty

	Nie przeszkadzało jej to łączyć zamiłowania do piękna z gospodarską praktycznością. źródło: NKJP: Zofia Solarzowa: Mój pamiętnik, 1985
	Ksiądz proboszcz miał zwyczaj codziennie po porannej mszy wyruszać na długie spacery dookoła granic swej parafii, krzepić dobrym słowem i gospodarskim okiem. źródło: NKJP: Przekrój, nr 28/2611, 1995
	Takie sukcesy inwestycyjne nie zdarzają się w każdej gminie, ale - jak mówi Krystyna Bohowicz - aby to osiągnąć niezbędne było wsparcie i gospodarskie myślenie [...]. źródło: NKJP: Swój człowiek, 1997
	„Gospodarskie wizyty? Powinniśmy to robić, bo to jest misja telewizji publicznej”. Otóż pokazywanie gospodarskich wizyt prezydenta i premiera to nie jest misja telewizji publicznej, to jest misja telewizji dworskiej. źródło: NKJP: Maciej Wierzyński: Bezradna rada, Polityka, 2003-09-20

Data ostatniej modyfikacji: 21.05.2025