UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

prototyp

Chronologizacja

SJPXVII, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

1. bohatera

Definicja

pierwotny wzór czegoś, do którego porównuje się kolejne obiekty lub według którego tworzy się nowe obiekty

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pierwowzór

Połączenia

  • biblijny, groteskowy prototyp
  • prototyp bohatera
  • być, stać się prototypem

Cytaty

Skończyło się na tym, że LeMay stał się prototypem groteskowego, obłąkanego generała, który rozpętuje III wojnę światową w głośnym filmie Stanleya Kubricka „Dr Strangelove”.

źródło: NKJP: Tomasz Zalewski: Prezydent w gwiazdki, Polityka, 2003-11-01

Ten prototyp „kobiety-modliszki” [...] bardzo się przydał dekadenckim modernistom, fascynującym się połączeniem miłości i śmierci [...].

źródło: NKJP: Jan Pieszczachowicz: Koniec wieku: szkice o literaturze, 1994

W tej subiektywnej, specyficznie ludzkiej konceptualizacji świata (upostaciowania w formie pojęć, konceptów) dużą rolę odgrywa prototyp - najlepszy okaz, typowy egzemplarz danej kategorii.

źródło: NKJP: Alicja Nagórko: Zarys gramatyki języka polskiego, 1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. prototyp
 prototypy
D. prototypu
 prototypów
C. prototypowi
 prototypom
B. prototyp
 prototypy
N. prototypem
 prototypami
Ms. prototypie
 prototypach
W. prototypie
 prototypy

Składnia

bez ograniczeń + prototyp +
KOGO/CZEGO

2. samochodu

Definicja

pierwszy wykonany model maszyny lub urządzenia, stanowiący wzór do uruchomienia produkcji seryjnej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł produkcja

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  model

Połączenia

  • interesujący, udany, zmodernizowany prototyp
  • prototyp bombowca, czołgu, karabinu, komputera, lokomotywy, maszyny, myśliwca, nadwozia, samochodu, samolotu, silnika, śmigłowca, szybowca, telefonu, transportera
  • konstruktor; lot, pokaz, premiera, prezentacja, próba, test; faza, stadium; osiągi; projekt prototypu
  • prace nad prototypem
  • prototyp działa, powstał, rozbił się, wzbił się
  • budować, opracować, skonstruować, konstruować, stworzyć, ukończyć, wybudować, wykonać, wyprodukować, zbudować; przebudować; pokazać/pokazywać, prezentować, przedstawić; oblatać/oblatywać, testować prototyp
  • pracować nad prototypem

Cytaty

Oficjalnie to tylko prototyp, ale w kuluarach mówi się, że tak będzie wyglądał nowy Mondeo.

źródło: NKJP: Łukasz Bąk: Rewia na czterech kołach, Ozon, 2005

Rok temu ukończono pierwszy prototyp rakietoplanu i niemieccy piloci dokonali na nim lotów ślizgowych bez silników.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007

W marcu 1996 roku w Instytucie Mikroelektroniki w Stuttgarcie stworzono prototyp biochipa, który ma zastąpić ludzkie oko.

źródło: NKJP: Beata Winkler: Cybernetyczny organizm, Enter, 2000

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. prototyp
 prototypy
D. prototypu
 prototypów
C. prototypowi
 prototypom
B. prototyp
 prototypy
N. prototypem
 prototypami
Ms. prototypie
 prototypach
W. prototypie
 prototypy

Składnia

bez ograniczeń + prototyp +
CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 10.01.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN