UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

śmigus

rzadziej kwestion. śmingus

Chronologizacja

1607, Kart XVII-XVIII
W postaci śmigórzt

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. śmigus
śmigusy
D. śmigusa
rzadziej śmigusu
śmigusów
C. śmigusowi
śmigusom
B. śmigus
śmigusy
N. śmigusem
śmigusami
Ms. śmigusie
śmigusach
W. śmigusie
śmigusy

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Zob. śmigać

1. dzień

Definicja

poniedziałek po Wielkanocy, w którym zgodnie z obyczajem oblewa się ludzi wodą

Noty o użyciu

Zapisywane również wielkimi literami: Śmigus.

Warianty

  • rzadziej kwestion. śmingus

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ uroczystości i święta

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dyngus, lany poniedziałek, śmigus-dyngus I

Cytaty

[...] zwykłym ludzkim głosem przemawia, o świętach wielkanocnych prawi, życzenia świąteczne składa; frywolnie: mokrego śmigusa i wesołego jajka i pobożnie: błogosławieństwa Bożego życzy [...].

źródło: NKJP: Jerzy Pilch: Psi koszmar, 2006-04-22

Faktem jest, że Śmigus w obecnych czasach to dzień lania wody, ale brak przy tym odpowiedniej kultury na ulicach.

źródło: NKJP: Leszek Kaliński: Dawniej lany poniedziałek był inny, Metropol, 2001

– Już na Śmigusa będzie ciepło – przewiduje [...] góral z Lalik.

źródło: NKJP: Mirosław Łukaszuk: Pogoda zła, czyli dobra, Trybuna Śląska, 2004-04-03

Wesołego Alleluja, smacznego jajka i mokrego !?śmingusa życzymy tradycyjnie wszystkim miłym użytkownikom.

źródło: NKJP: Internet

Pamiętam najśmieszniejszy moment !?Śmingusa, jak ksiądz wychodził po mszy i oblewał całą młodzież stojącą pod kościołem.

źródło: Walentyna Raczkowska: Sonda wśród mieszkańców Sokółki. Jak wyglądał Śmingus Dyngus w Twoim dzieciństwie? (sokolka.naszemiasto.pl)

Informacja normatywna

Wariant śmingus uznawany za niepoprawny

2. obyczaj

Definicja

obyczaj polegający na oblewaniu ludzi wodą w poniedziałek po Wielkanocy

Noty o użyciu

Pierwotnie, w zależności od regionu Polski, wyrazy śmigus i dyngus odnosiły się do różnych zwyczajów, np. bicia gałązkami jałowca, chodzenia po domach w celu otrzymywania datków stanowiących okup, natomiast we współczesnej kulturze ogólnopolskiej ich odniesienie zostało zawężone do polewania wodą.

Warianty

  • rzadziej kwestion. śmingus

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dyngus, lany poniedziałek, śmigus-dyngus I

Cytaty

Zapanowała konsternacja i z trudem wytłumaczono czerwonemu z oburzenia Włochowi barbarzyński zwyczaj śmigusa.

źródło: NKJP: Mieczysław Jałowiecki: Wolne miasto, 2002

Drugi dzień Świąt, Wielki Poniedziałek, [...] był dniem śmigusu.

źródło: NKJP: Jolanta Flach: Noc Błogosławiona, Tygodnik Podhalański, 1996

Celliers przywołuje [...] nie tylko obrazy burskich tradycji i świąt, lecz również stosunków międzyludzkich, włącznie z piknikami i psotami. (Z tych ostatnich wymienić można psotny !?śmingus lub zapieczenie w naleśniku chusteczki).

źródło: Czasopismo Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich, 1998 (books.google.pl)

Informacja normatywna

Wariant śmingus uznawany za niepoprawny

Data ostatniej modyfikacji: 28.11.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json