Chronologizacja
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2, m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | dyngus |
dyngusy |
|
| D. | dyngusa rzadziej dyngusu |
dyngusów |
|
| C. | dyngusowi |
dyngusom |
|
| B. | dyngusa dyngus |
dyngusy |
|
| N. | dyngusem |
dyngusami |
|
| Ms. | dyngusie |
dyngusach |
|
| W. | dyngusie |
dyngusy |
Inne uwagi
Zwykle lp
Pochodzenie
śr.-w.-niem. dincnus, dingnus 'wykupno od podpalenia, rabunku, kontrybucja wojenna'
W XV w. dyngus 'śmigus, zwyczaj wielkanocny przybierający różne formy: polewania wodą, wtrącania do wody, od czego można się było wykupić jajami i innymi podarunkami'.
1. dzień
Definicja
Noty o użyciu
Zapisywane również wielką literą: Dyngus.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja uroczystości i święta
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | lany poniedziałek, śmigus, śmigus-dyngus I |
Cytaty
|
W dyngus wody możemy spodziewać się tylko z sikawek. Oblanym może być jednak zimno, bo temperatura nie przekroczy 5-7 stopni. źródło: NKJP: X: Pogoda, Polska Głos Wielkopolski, 2005-03-25 |
|
|
- Kogo obleję w dyngusa? Nie wiem - mówi piłkarz. źródło: NKJP: Robert Błoński: Sylwester Czereszewski nie zagra już w tym sezonie, Gazeta Wyborcza, 1999-04-02 |
|
|
[...] sobie i wszystkim mieszkańcom miasta życzę wszystkiego, co najlepsze. Oczywiście - mokrego Dyngusa. źródło: NKJP: (MF): Życzeń świątecznych moc, Gazeta Krakowska, 2003-04-19 |
2. obyczaj
Definicja
Noty o użyciu
Pierwotnie, w zależności od regionu Polski, wyrazy śmigus i dyngus odnosiły się do różnych zwyczajów, np. bicia gałązkami jałowca, chodzenia po domach w celu otrzymywania datków stanowiących okup, natomiast we współczesnej kulturze ogólnopolskiej ich odniesienie zostało zawężone do polewania wodą.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | lany poniedziałek, śmigus, śmigus-dyngus I |
Cytaty
|
W drugi dzień świąt odbywał się dyngus. Także i ta tradycja była w naszym domu obwarowana różnymi regułami. Rodziców polewać nie było wolno. źródło: NKJP: Zdzisław Morawski: Gdzie ten dom, gdzie ten świat, 1994 |
|
|
Pragnieniem władzy było zbanalizowanie ich [świąt], traktowanie jako elementu rozrywki i zabawy, dlatego Boże Narodzenie miało się ograniczać do prezentów, choinki i kolędników, a Wielkanoc do święconego i dyngusa. źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych: praca zbiorowa, 2004 |
|
|
- W przeszłości dyngus kojarzył się wyłącznie z jałowcem - wspomina [...] działacz kaszubski, znany gawędziarz z Wiela. - Dzisiaj coraz częściej dynguje się wodą. źródło: NKJP: (jard): Z pisanką i wodą, Dziennik Bałtycki, 2000-04-20 |