UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bandyta

Chronologizacja

1606, KorBa

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bandyta
bandyci
ndepr
bandyty
depr
D. bandyty
bandytów
C. bandycie
bandytom
B. bandytę
bandytów
N. bandytą
bandytami
Ms. bandycie
bandytach
W. bandyto
bandyci
ndepr
bandyty
depr

Pochodzenie

wł. bandito 'banita'

1. zamaskowany

Definicja

osoba, która dla zdobycia pieniędzy napada na ludzi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa przestępstwa

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bandzior
hiperonimy:  przestępca

Połączenia

  • pospolity; bezwzględny, groźny, niebezpieczny; młodociany bandyta; zamaskowani; uzbrojeni; brutalni; oskarżeni, poszukiwani, ścigani, zatrzymani bandyci
  • bandyci w kominiarkach
  • bandyta i złodziej; bandyci i mordercy
  • portret (pamięciowy), rysopis; sylwetka, twarz; broń, łup, ofiara, napad; obrońca, proces, sprawa, ślad, zeznania; (kryminalna) przeszłość bandyty; grupa, szajka, szef; zemsta; bezwzględność, brutalność bandytów
  • kara dla bandytów
  • walka; strzelanina; negocjacje, rozmowy; umowa, zmowa, związek z bandytami; pogoń, pościg za bandytami
  • informacje o bandytach
  • bandyta atakuje, strzelał, uderzył; bandyci grasują; zaczaili się; obrabowali, ukradli, włamali się, wtargnęli, zabrali, zrabowali; porwali, uprowadzili, zastraszyli/zastraszali kogoś; grozili, zagrozili komuś; napadli, obezwładnili, ostrzelali, pobili, skatowali, sterroryzowali, strzelali, zaatakowali, zabili, zastrzelili; uciekli, zbiegli
  • poszukiwanie bandyty
  • obezwładnić, poszukiwać, zdemaskować bandytę; aresztować, łapać, spłoszyć, ścigać, tropić, wytropić, złapać bandytów
  • zatrzymanie bandyty; skazanie, wytropienie bandytów
  • walczyć; współpracować z bandytami
  • wyglądać jak bandyta
  • odbić kogoś z rąk bandytów

Cytaty

Zamaskowany bandyta wszedł do banku, w obu rękach trzymał pistolety.

źródło: KWSJP: PAP, TUT: Expressem, prasa, 2006

[...] poznała na fotografiach twarze bandytów. Jej zdaniem mężczyzn tych nie było wczoraj na ławie oskarżonych.

źródło: KWSJP: SAD: Świadkowie boją się zeznawać, prasa, 1998

[...] bandyci chcieli wymusić od niego haracz.

źródło: KWSJP: ZIR: Strach po bombie, prasa, 1998

Daniel [...] został napadnięty w pociągu przez trzech uzbrojonych w nóż bandytów.

źródło: KWSJP: BZ: Ściągaj adidasy!, prasa, 1999

W rozpiętej koszuli wyglądał jak bandyta.

źródło: KWSJP: Julian Stryjkowski: Austeria, 1966

2. stadionowy

Definicja

pot.  pejorat. 
osoba, która swoim zachowaniem przekracza różne normy społeczne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bandzior, chuligan, łobuz, łobuziak

Połączenia

  • stadionowy; pijany bandyta
  • bandyci na trybunach
  • bandyci rozrabiali, zniszczyli coś

Cytaty

Wymachujący szalikami i wyjący na całe gardła najbardziej obrzydliwe przekleństwa. Tacy byli bandyci, których pijane hordy w sobotni wieczór po meczu Legii z Wisłą opanowały Warszawę. Wczoraj chuligani, doprowadzani na sale warszawskich sądów, stracili swą butę.

źródło: KWSJP: Iwona Aleksandrowska, Piotr Krysiak: Niech w kajdanach odrobią to, co zniszczyli!, prasa, 2006

Bandyci zniszczyli prawie całe murowane ogrodzenie. W sumie kilkadziesiąt metrów. - Tuż przed szkołą leży stłuczona flaszka po wódce, podejrzewam, że ktoś wpadł w taką furię, że rozbił pełną butelkę.

źródło: KWSJP: Tomasz Kapica: Przeszli jak tornado, prasa, 2006

PZPN wypowiada walkę bandytom na trybunach, ale jednocześnie chuligan, który podczas sparingu śląskich drużyn pierwszoligowych, najpierw obiecuje koledze z przeciwnej drużyny, że złamie mu nos, a potem to robi, najpierw jeździ z reprezentacją po Europie, a potem otrzymuje „bardzo surową” karę w zawieszeniu.

źródło: KWSJP: KRZYSZTOF GACEK: Ustawą w chuliganów?, Dziennik Polski, 1998-03-04

[...] trafili na listy bestsellerów i stali się częścią muzycznego mainstreamu, a blokersi, o których rapowali, przestali być utożsamiani z bandytami w dresach i stali się bohaterami kultury oficjalnej.

źródło: KWSJP: Cezary Polak: Oswoić niechciane dziedzictwo, prasa, 2005

- A co cię to nagle zaczęło obchodzić? Już myślałam, że zapomniałeś o moim istnieniu!! Ten facet to przemiły człowiek, który w odróżnieniu od ciebie, mnie kocha! I umie mi to okazać!! Ty mnie nigdy nie doceniałeś, ty bandyto jeden!

źródło: NKJP: Dariusz Chętkowski z uczniami: Ostatni weekend, 2007

Frazeologizmy

jednoręki bandyta
Data ostatniej modyfikacji: 08.03.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj