UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sprężyć się

Chronologizacja

1643, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	sprężę się	sprężymy się
2 os.	sprężysz się	sprężycie się
3 os.	spręży się	sprężą się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	sprężyłem się +(e)m się sprężył	sprężyłam się +(e)m się sprężyła	sprężyłom się +(e)m się sprężyło	sprężyliśmy się +(e)śmy się sprężyli	sprężyłyśmy się +(e)śmy się sprężyły
2 os.	sprężyłeś się +(e)ś się sprężył	sprężyłaś się +(e)ś się sprężyła	sprężyłoś się +(e)ś się sprężyło	sprężyliście się +(e)ście się sprężyli	sprężyłyście się +(e)ście się sprężyły
3 os.	sprężył się	sprężyła się	sprężyło się	sprężyli się	sprężyły się

bezosobnik: sprężono się

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		sprężmy się
2 os.	spręż się	sprężcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	sprężyłbym się bym się sprężył	sprężyłabym się bym się sprężyła	sprężyłobym się bym się sprężyło	sprężylibyśmy się byśmy się sprężyli	sprężyłybyśmy się byśmy się sprężyły
2 os.	sprężyłbyś się byś się sprężył	sprężyłabyś się byś się sprężyła	sprężyłobyś się byś się sprężyło	sprężylibyście się byście się sprężyli	sprężyłybyście się byście się sprężyły
3 os.	sprężyłby się by się sprężył	sprężyłaby się by się sprężyła	sprężyłoby się by się sprężyło	sprężyliby się by się sprężyli	sprężyłyby się by się sprężyły

bezosobnik: sprężono by się

bezokolicznik: sprężyć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: sprężywszy się

gerundium: sprężenie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	sprężenie się	sprężenia się
D.	sprężenia się	sprężeń się
C.	sprężeniu się	sprężeniom się
B.	sprężenie się	sprężenia się
N.	sprężeniem się	sprężeniami się
Ms.	sprężeniu się	sprężeniach się
W.	sprężenie się	sprężenia się

odpowiednik aspektowy: sprężać się

Pochodzenie

Zob. prężyć

1. do skoku

Definicja

używając własnych sił, sprawić, że konkretne partie mięśni staną się twardsze i widoczne spod skóry

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

napiąć się, naprężyć się

Połączenia

sprężyć się do skoku

Cytaty

Ostrożnie podniósł się z krzesełka i rozejrzał niespokojnie. Kola rozchylił gałęzie i sprężył się do skoku.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001

Sprężyła się, zacisnęła i rozwarła dłonie, gotowa do rzucenia zaklęcia.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża Jaskółki, 1997

Składnia

sprężyć się

(do CZEGO)

2. pod skórą

Definicja

stać się twardszym i rozciągniętym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

napiąć się, naprężyć się

Cytaty

Oparła się mocniej na stopach, rozsunęła je lekko, mięśnie na łydkach i udach sprężyły się pod skórą w odruchu emocji, wzruszenia, nieokreślonego lęku.

źródło: NKJP: Marek Bieńczyk: Przezroczystość, 2007

Wszystkie mięśnie sprężyły się do bólu i byłem gotów skoczyć i pomagać mu w tej masakrze niewinnego człowieka, który pewnie nie miał nawet czasu na zdziwienie.

źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Biały kruk, 1955

3. przed egzaminem

Definicja

pot.

wzbudzić w sobie chęć do podjęcia wysiłku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

zmobilizować się, zmotywować się

Cytaty

	Trzeba popracować przy sprzęcie i sprężyć się na mecz w Rybniku. źródło: NKJP: (MS): Zrewanżować się w play-off, Dziennik Polski, 2005-06-28
	Z jednej strony spręży się ekipa remontowa, a z drugiej miasto liczy na dodatkowe pieniądze od generalnego konserwatora zabytków [...]. źródło: NKJP: (wp): Zamek szybciej, Dziennik Łódzki, 2003-02-20
	Młodzieniec sprężył się i maturalny dyplom miał w kieszeni. źródło: NKJP: Stanisław Śmierciak: Narkotyki zamawiane przez Internet, Gazeta Krakowska, 2006-01-28
	Do pewnego momentu wir działa jak bat -zmusza mnie do wysiłku, do sprężenia się, wyostrza zmysły, mobilizuje szare komórki do pracy. źródło: NKJP: Ewa Siarkiewicz: Kuźnia głupców, 2009

Składnia

sprężyć się

(na CO | w CZYM)

4. w pojemniku

Definicja

o gazach i cieczach: podlec procesowi zmniejszania odległości między poszczególnymi cząsteczkami, w wyniku czego zmniejsza się objętość, a ciśnienie wzrasta

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Cytaty

Duszność była nie tylko we mnie, ale i wkoło mnie. Zdawało się, że powietrze w pokoju sprężyło się [...].

źródło: NKJP: Stanisław Dygat: Jezioro Bodeńskie, 1946

Składnia

sprężyć się

(GDZIE)

Data ostatniej modyfikacji: 27.02.2018