UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zbrodniczy

Chronologizacja

1741, KorBa

Pochodzenie

Zob. zbrodnia

1. instynkt

Definicja

właściwy zbrodniarzowi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa przestępstwa

Połączenia

  • zbrodniczy instynkt; zamiar; zbrodnicza banda; przeszłość; zbrodnicze życie

Cytaty

Pisarze wszystkim czasów często wyolbrzymiają swoich morskich bohaterów, nadając im nadludzkie cechy. Ukazują zresztą nie tylko dzielność czy szlachetność, gdyż morze zdaje się wywoływać również agresję i zbrodnicze instynkty u jednostek podatnych na to, stłoczonych na ciasnym pokładzie i otoczonych przez morski przestwór.

źródło: NKJP: Jan Pieszczachowicz: Koniec wieku: szkice o literaturze, 1994

Gdyby nie były nam znane zbrodnicze zamiary Medei, które udało jej się ukryć przed mężem, można by sądzić, że opisywana scena, przedstawiająca „pogodzenie” małżonków, przynosi nastrój odprężenia.

źródło: NKJP: Jadwiga Czerwinska: AGONY RACJI W TRAGEDIACH EURYPIDESA. AGON PSYCHOLOGICZNY MEDEI, 2000

Informowanie przez niego policji o zbrodniczej przeszłości aktora nie przynosiło widocznie żadnego skutku, skoro ów niemiecki więzień [...] zdobył się na iście desperacki wyczyn.

źródło: NKJP: Stanisław Milewski: Ciemne sprawy międzywojnia, 2002

Nie mogli ludzie wykryć zbrodniarza, ale go wydała zgryzota własnego sumienia; bo gdy lud zgromadził się podziwiać ukończoną jego wieżę, wtedy on stojąc w jej oknie, wyznaje głośno swą zbrodnię, pokazuje nóż, którym brata zamordował, a wepchnąwszy go w serce własne, rzuca się z wieży i tak zbrodnicze życie, zbrodniczym sposobem zakańcza.

źródło: NKJP: Tajemnica wież i noża..., Dziennik Polski, 2002-08-24

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodnicza
D. zbrodniczego
zbrodniczego
zbrodniczego
zbrodniczego
zbrodniczej
C. zbrodniczemu
zbrodniczemu
zbrodniczemu
zbrodniczemu
zbrodniczej
B. zbrodniczego
zbrodniczego
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodniczą
N. zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczą
Ms. zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczej
W. zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodnicza
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodnicze
D. zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
C. zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
B. zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodnicze
N. zbrodniczymi
zbrodniczymi
zbrodniczymi
zbrodniczymi
Ms. zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
W. zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodnicze

Składnia

bez ograniczeń + zbrodniczy + bez ograniczeń
szyk: neutralny

2. czyn

Definicja

będący zbrodnią - przestępstwem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa przestępstwa

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  przestępczy

Połączenia

  • zbrodniczy akt, czyn, proceder; atak, zamach; eksperyment; charakter, sposób; zbrodnicza akcja, działalność; metoda; wojna; zbrodnicze działanie, dzieło; rzemiosło; zbrodnicze poczynania, praktyki

Cytaty

Przecież Dariusz T. ani razu nie żałował swoich zbrodniczych czynów. Zapewniał w śledztwie, że gdyby go policja nie zatrzymała, robiłby to dalej!

źródło: NKJP: Olgierd Lubelski: Czekałem na skruchę..., prasa, 1999

Mą zbrodniczą działalność zakończyłem w roku tysiąc dziewięćset czterdziestym dziewiątym, po przeniesieniu się do Warszawy.

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

W poszczególnych blokach oryginalne fotografie, ocalałe przedmioty zagazowanych, prace plastyczne więźniów, dokumenty zbrodniczych eksperymentów lekarskich.

źródło: NKJP: Lech Szaraniec: Górny Śląsk, 1997

„Solidarność” wzywa rząd Jugosławii do zakończenia zbrodniczych działań, umożliwienia uchodźcom powrotu do ich domów i podjęcia rozmów, które pozwolą na przerwanie wojskowej interwencji.

źródło: NKJP: Apel „Solidarności”, Dziennik Polski, 1999-03-30

Prawie w rok po katastrofie, w październiku 1956 roku FBI wszczęło śledztwo w sprawie zbrodniczego zamachu.

źródło: NKJP: Między niebem a ziemią, Dziennik Polski, 2000-07-08

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodnicza
D. zbrodniczego
zbrodniczego
zbrodniczego
zbrodniczego
zbrodniczej
C. zbrodniczemu
zbrodniczemu
zbrodniczemu
zbrodniczemu
zbrodniczej
B. zbrodniczego
zbrodniczego
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodniczą
N. zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczą
Ms. zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczej
W. zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodnicza
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodnicze
D. zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
C. zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
B. zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodnicze
N. zbrodniczymi
zbrodniczymi
zbrodniczymi
zbrodniczymi
Ms. zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
W. zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodnicze

Składnia

bez ograniczeń + zbrodniczy + bez ograniczeń
szyk: neutralny

3. plan

Definicja

prowadzący do zbrodni - przestępstwa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa przestępstwa

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • zbrodniczy plan, rozkaz; system, ustrój; reżim; totalitaryzm; komunizm; zbrodnicza polityka, władza; idea, ideologia; dyktatura; instytucja, organizacja; struktura; zbrodnicze narzędzie; prawo; zbrodnicze błędy

Cytaty

Pamięć o ofiarach i świadomość niebezpieczeństwa odrodzenia się zbrodniczej ideologii, odrzucającej ogólnoludzkie ideały: wolności, tolerancji, demokracji, solidarności ludzi, poszanowania praw - stanowiły podstawy stworzenia organizacji.

źródło: NKJP: Kraj pełen ofiar, Dziennik Polski, 2003-05-10

Trudno odpowiedzieć na pytanie, co ich ciągnęło w szeregi tak zbrodniczej organizacji jak SS, bo na pewno nie było to, jak w przypadku żołnierzy 638. Pułku, przekonanie o tym, że Niemcy zwyciężą aliantów i że służba dla nich zaowocuje późniejszymi przywilejami w nowej hitlerowskiej Europie.

źródło: NKJP: Żołnierze „Karola Wielkiego”, Dziennik Polski, 1999-11-05

Widzę też dramatyczną niesprawiedliwość w tym, że zwolennicy koncepcji „spokoju dla dyktatorów” przeważnie wzywają jednak do „karania przestępstw”, co de facto oznacza więzienie dla prostych wykonawców (może nadgorliwych) i państwowe emerytury dla tych, co wydawali rozkazy, popychali do zbrodni, tworzyli zbrodnicze systemy.

źródło: NKJP: Jacek Żakowski: Nigdy znaczy nigdy, Gazeta Wyborcza, 1999-02-20

[...] do sztabów płynęły od Hitlera zbrodnicze rozkazy, jak ten o zwalczaniu partyzantów z nakazem zaostrzenia represji w postaci zabijania kobiet i dzieci.

źródło: NKJP: Janusz Roszkowski: Jeszcze kilka uwag o płk. Stauffenbergu, Gazeta Wyborcza, 1992-09-12

[...] ten wiek stworzył zbrodnicze dyktatury, które - operując fantomem „prawdziwej wolności” - przyniosły śmierć i cierpienie.

źródło: NKJP: Jerzy Surdykowski: DOOKOŁA ŚWIATA, Gazeta Wyborcza, 1998-11-27

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodnicza
D. zbrodniczego
zbrodniczego
zbrodniczego
zbrodniczego
zbrodniczej
C. zbrodniczemu
zbrodniczemu
zbrodniczemu
zbrodniczemu
zbrodniczej
B. zbrodniczego
zbrodniczego
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodniczą
N. zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczą
Ms. zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczej
W. zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodnicza
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodnicze
D. zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
C. zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
zbrodniczym
B. zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodnicze
N. zbrodniczymi
zbrodniczymi
zbrodniczymi
zbrodniczymi
Ms. zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
zbrodniczych
W. zbrodniczy
zbrodniczy
zbrodnicze
zbrodnicze
Data ostatniej modyfikacji: 21.02.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj