UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

świętoszkowaty

Chronologizacja

1861, Encyklopedyja powszechna, books.google.pl

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. świętoszkowaty
świętoszkowaty
świętoszkowaty
świętoszkowate
świętoszkowata
D. świętoszkowatego
świętoszkowatego
świętoszkowatego
świętoszkowatego
świętoszkowatej
C. świętoszkowatemu
świętoszkowatemu
świętoszkowatemu
świętoszkowatemu
świętoszkowatej
B. świętoszkowatego
świętoszkowatego
świętoszkowaty
świętoszkowate
świętoszkowatą
N. świętoszkowatym
świętoszkowatym
świętoszkowatym
świętoszkowatym
świętoszkowatą
Ms. świętoszkowatym
świętoszkowatym
świętoszkowatym
świętoszkowatym
świętoszkowatej
W. świętoszkowaty
świętoszkowaty
świętoszkowaty
świętoszkowate
świętoszkowata
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. świętoszkowaci
świętoszkowaci
świętoszkowate
świętoszkowate
D. świętoszkowatych
świętoszkowatych
świętoszkowatych
świętoszkowatych
C. świętoszkowatym
świętoszkowatym
świętoszkowatym
świętoszkowatym
B. świętoszkowatych
świętoszkowatych
świętoszkowatych
świętoszkowate
N. świętoszkowatymi
świętoszkowatymi
świętoszkowatymi
świętoszkowatymi
Ms. świętoszkowatych
świętoszkowatych
świętoszkowatych
świętoszkowatych
W. świętoszkowaci
świętoszkowaci
świętoszkowate
świętoszkowate

Pochodzenie

Od: świętoszek; zob. święty

1.a o pobożnym człowieku

Definicja

pejorat. 
taki, który ma pewne cechy typowe dla świętoszka - osoby publicznie manifestującej swoją przesadną pobożność

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Cytaty

Może [...] autor był tak pobożny, że aż świętoszkowaty?

źródło: NKJP: Tadeusz Skutnik: Miłość ci wszystko wybaczy, Dziennik Bałtycki, 2000-02-18

Krytykował działania proboszczów, którzy, jego zdaniem, niejednego człowieka zniechęcili do wiary. Nie był świętoszkowaty. Chciał, by religia była bliższa człowiekowi [...].

źródło: NKJP: Bez słowa skargi, Dziennik Polski, 2000-07-17

Na zawołanie i pokaz przedzierzgają się w świętoszkowatych dewotów.

źródło: NKJP: Internet

1.b o pobożnym zachowaniu

Definicja

pejorat. 
świadczący o tym, że ktoś ma pewne cechy typowe dla świętoszka - osoby publicznie manifestującej swoją przesadną pobożność

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Cytaty

Bawarska pobożność nie jest świętoszkowata ani agresywna, ale barokowa, zmysłowa, życzliwie nastawiona do świata.

źródło: NKJP: Weronika Kostyrko: Po orzeczeniu niemieckiego Trybunału Konstytucyjnego, Gazeta Wyborcza, 1995-08-18

Bóg Biblii to Bóg radosny. [...] Chce, żebyśmy oddawali Mu cześć też w sposób radosny, a nie w sposób przesadnie świętoszkowaty i żałobny.

źródło: NKJP: Internet

Miał poważny, namaszczony wyraz twarzy i przemawiał tonem świętoszkowatym jak z ambony.

źródło: NKJP: Martyna Żandarska-Ochnik: Pan wichrów i powiewów, 2008

2.a o cnotliwym człowieku

Definicja

pejorat. 
taki, który ma pewne cechy typowe dla świętoszka - osoby, która jest przesadnie skromna

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Cytaty

Uwaga, wszyscy świętoszkowaci znajomi i nieznajomi: ja TO robiłam nie tylko „w wannie, na stole i w morzu” [...].

źródło: NKJP: Anna Bojarska: Siostry B., 1996

A co robią ci świętoszkowaci rajcy? Niczym jacyś barbarzyńcy sprzedają bliźnich w jasyr.

źródło: NKJP: Dulszczyzna w Wołkowicach, Dziennik Polski, 2008-07-11

- Czy wie pan, co oznacza słowo hańba? - spytała. [...]
- Uspokój się - powtórzył. - Nie dramatyzuj tak, jest wojna. Przestaniesz być taka świętoszkowata i dobrze ci to zrobi.

źródło: NKJP: Mija Kabat: Kontrakt panny Brandt, 2009

Nie jestem świętoszkowaty, uważam, że użycie mocnego słowa bywa uzasadnione, a nawet czasem konieczne.

źródło: NKJP: Marek Szemiński: Droga Gazeto! Nie jestem ślepo w Tobie zakochany, są rzeczy, które mi się nie podobają..., Gazeta Wyborcza, 1996-06-21

2.b o cnotliwym zachowaniu

Definicja

pejorat. 
świadczący o tym, że ktoś ma pewne cechy typowe dla świętoszka - osoby, która jest przesadnie skromna

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • świętoszkowata moralność, obłuda

Cytaty

Obrzydliwa jest ta świętoszkowata hipokryzja, z jaką wygłaszają swoje komunały o braterstwie ludzi i pokojowym współżyciu narodów nasze pięknoduchy.

źródło: NKJP: Mariola Marklowska-Sondej: Telefoniczna opinia publiczna, Gazeta Wyborcza, 1992-08-26

Kultura chrześcijańska i europejska, nawet świętoszkowata moralność typu wiktoriańskiego, w rzeczywistości dodały wiele atrakcji przeżyciom seksualnym.

źródło: NKJP: Andrzej Anonimus: Nie nadaje się, przecież to jeszcze szczeniak, 1999

Szok i zgorszenie wynikają często stąd, że niektórzy ludzie mają bogatą wyobraźnię [...] jak gosposia Utiosowa, która po powrocie z rynku nie potrafiła powiedzieć, że kupiła jajka, tylko bąkała coś i czerwieniła się jak piwonia... Literatura rosyjska zawsze była świętoszkowata, akurat tego grzechu nie ma co zwalać na władzę radziecką.

źródło: NKJP: Anna Żebrowska: W Moskwie, w pudle, w Tel Awiwie, Gazeta Wyborcza, 1993-05-18

Data ostatniej modyfikacji: 11.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json