Chronologizacja
Pochodzenie
może st.czes. prorok
z psł. *prorokъ 'ten, kto przepowiada, zapowiada (przyszłe wydarzenia)'
Forma prasłowiańska jest rzeczownikiem odczasownikowym od przedrostkowego *prorekti 'zapowiedzieć, przepowiedzieć' (od psł. *rekti 'rzec, powiedzieć); zob. rzec
1. przyszłości
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja wierzenia i przesądy
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | widzący, wieszczbiarz |
Połączenia
- prorok przepowiada, wieszczy
- być, okazać się prorokiem
- bawić się w proroka
Cytaty
|
Złota wersja owej legendy pojawiła się w romantyzmie, przedstawiając Skargę jako natchnionego proroka wieszczącego upadek Polski. źródło: NKJP: Zbigniew Mikołejko: Żywoty świętych poprawione, 2004 |
|
|
[...] ośmielę się zabawić w proroka – dla jednych i dla drugich będzie to lektura na raz, taka do przeczytania i zapomnienia. źródło: NKJP: Anna Kańtoch: Na raz, Esensja, 2008-11 |
|
|
Nie jestem prorokiem i nie podejmuję się przepowiadać przyszłości, ale właśnie dlatego warto poczekać, ciekawe, co naprawdę się zdarzy. źródło: NKJP: Andrzej Anonimus: Nie nadaje się, przecież to jeszcze szczeniak, 1999 |
|
|
W 1979 roku nie było natomiast proroków mogących zwiastować nadejście wydarzeń, które za rok miały zmienić losy Polski, a za następną dekadę - całego świata. źródło: NKJP: Roman Radoszewski: Czesław Niemen : kiedy się dziwić przestanę...: monografia artystyczna, 2004 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | prorok |
prorocy |
ndepr |
| proroki |
depr | ||
| D. | proroka |
proroków |
|
| C. | prorokowi |
prorokom |
|
| B. | proroka |
proroków |
|
| N. | prorokiem |
prorokami |
|
| Ms. | proroku |
prorokach |
|
| W. | proroku |
prorocy |
ndepr |
| proroki |
depr |
2. starotestamentowy
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem
Połączenia
- biblijny, starotestamentowy; samozwańczy; natchniony prorok
- prorok Eliasz, Izajasz, Mahomet...
- prorok i wizjoner; kapłani i prorocy
- wyznawcy proroka; nauczanie, nauki, słowa; księgi proroków
Cytaty
|
Ukazawszy tragiczne skutki tej niesłychanej plagi, do której przyłączyła się klęska posuchy, prorok wzywa swych słuchaczy do pokuty. źródło: NKJP: Witold Tyloch: Dzieje ksiąg Starego Testamentu: szkice z krytyki biblijnej, 1994 |
|
|
Judasz wykonał zadanie, aby mogły wypełnić się Boże zamiary zapowiadane wielokrotnie przez proroków. źródło: NKJP: Katarzyna Jeziółkowska, Akant, 2006-09 |
|
|
Hunt patrzył na niego i widział kolejnego samozwańczego proroka hermetycznej religii, głosiciela nowego ultrazjadliwego kultu. źródło: NKJP: Jacek Dukaj: Czarne oceany, 2001 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | prorok |
prorocy |
ndepr |
| proroki |
depr | ||
| D. | proroka |
proroków |
|
| C. | prorokowi |
prorokom |
|
| B. | proroka |
proroków |
|
| N. | prorokiem |
prorokami |
|
| Ms. | proroku |
prorokach |
|
| W. | proroku |
prorocy |
ndepr |
| proroki |
depr |
3. postmodernizmu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną
Cytaty
|
Bjerre zbuntował się przeciw Freudowi, wymyślając psychosyntezę. [...] Zmarł w latach sześćdziesiątych, pierwszy szwedzki prorok New Age'u. źródło: NKJP: Manuela Gretkowska, Polka, 2001 |
|
|
Jeśli uwierzą, że są tylko bezwłosymi małpami, jak odróżnią dobro od zła? [...] Zostanie im tylko społeczny darwinizm i jego prorok Lenin, wiara w prawo silniejszego. źródło: NKJP: Marek Harny: Zdrajca, 2007 |
|
|
[...] dziś wydał mi się równie bezradny jak większość proroków postmodernizmu, tych wszystkich piewców Boga-Intelektualisty, Boga-Samotnika, Boga-Androgyne. źródło: NKJP: Hanna Kowalewska: Tego lata, w Zawrociu, 1998 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | prorok |
prorocy |
ndepr |
| proroki |
depr | ||
| D. | proroka |
proroków |
|
| C. | prorokowi |
prorokom |
|
| B. | proroka |
proroków |
|
| N. | prorokiem |
prorokami |
|
| Ms. | proroku |
prorokach |
|
| W. | proroku |
prorocy |
ndepr |
| proroki |
depr |
Składnia
|
+ | prorok | + |
(CZEGO)
|