UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

żołdak

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. żołdak
żołdacy
ndepr
żołdaki
depr
D. żołdaka
żołdaków
C. żołdakowi
żołdakom
B. żołdaka
żołdaków
N. żołdakiem
żołdakami
Ms. żołdaku
żołdakach
W. żołdaku
żołdacy
ndepr
żołdaki
depr

Pochodzenie

Zob. żołd

W st.pol. forma żołdat 'żołnierz najemny' z śr.-w.-niem. soldât.

1. żołnierz

Definicja

pogard. 
żołnierz - osoba służąca w wojsku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna osoby związane z wojskiem i wojną

Relacje znaczeniowe

synonimy:  sołdacisko, sołdat, żołdaczysko, żołnierz, żołnierzysko

Połączenia

  • niemieccy żołdacy

Cytaty

Wszystko to pisał zaś nie jakiś tępy żołdak, ale świetnie wykształcony, rosyjski oficer, bohater wojny z Napoleonem, człowiek mądry, dowcipny i świetny stylista.

źródło: NKJP: (Gazawat): Najbardziej mnie gniewa, że..., Gazeta Wyborcza, 1995-01-02

Tu zaś nie idzie o tępotę kształtowaną i wymaganą od szeregowego żołdaka, który, żeby zabijać, nie może odróżniać rozkazu od jego moralno-decyzyjnego uwarunkowania, ale o intelektualną umiejętność wyzucia się z poczucia człowieczeństwa [...].

źródło: NKJP: Stanisław Heller-Schmidt:...Genialni uczeni, czyli ludobójcy zza biurka, Zielone Brygady, 2000-03-01

Pruscy żołdacy, którzy trzy dni temu zdobyli miasto, nie trzeźwieli w gospodach i zamtuzach.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

Słyszałem nieco o brutalności sowieckich żołdaków, zanim jeszcze Armia Czerwona stanęła pod Krakowem.

źródło: NKJP: Roman Antoszewski: Kariera na trzy karpie morskie, 2000

2. żołnierz najemny

Definicja

żołnierz najemny otrzymujący wynagrodzenie pieniężne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna osoby związane z wojskiem i wojną

Relacje znaczeniowe

synonimy:  żołdownik
hiperonimy:  żołnierz

Połączenia

  • najemni żołdacy

Cytaty

To był węgierski, najemny żołdak.

źródło: Paweł Potoroczyn: Ludzka rzecz (books.google.pl)

Naszych wojowników ukryłem w kilku miejscach, wzdłuż tej dróżki, a gdy zaczęli skradać się ku nam ociężałą falangą żołdacy, ponoć szumowiny najęte z zachodniej Europy, nietrudną mieliśmy przeprawę.

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Biały Jaguar, 1980

Za wszelkie tego rodzaju ekscesy ze strony najemnych żołdaków czy też ciurów, ciągnących za wojskiem, groziły surowe kary, ze stryczkiem włącznie.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Ogród miłości, 2006

Data ostatniej modyfikacji: 17.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json